BUÝRUK

Raýatlaryň lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserleşdirilmegiň) Tertibinitassyklamak hakynda”

“Raýatlaryň saglygynyň goralmagy hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň 10-njy maddasynyň 11-nji bendiniň “n” kiçi bendine laýyklykda we raýatlaryň lukmançylyk gözegçiligine alynmagyny (dispanserleşdirmegi) kämilleşdirmek maksady bilen,buýurýaryn:

1.Raýatlaryňlukmançylykgözegçiliginealynmagynyň   (dispanserleşdirilmegiň) Tertibini tassyklamaly  (goşulýar).

2.Şu buýrugyň döwlet belligine alnan gününden başlap, 10 (on) iş gününiň dowamynda resmi çap edilmegini üpjün etmeli we resmi çap edilen güni bu barada Türkmenistanyň Adalat ministrligine habar bermeli.

       3. Şu buýrugyň ýerine ýetirilişine Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministriniň orunbasary  T.Siliýew gözegçilik etmeli.

         Ministr                      N.Amannepesow            

Türkmenistanyň Saglygy goraýyş

we derman senagaty ministriniň

2018-nji ýylyň “__”“______”

çykaran “____”belgili buýrugy

bilen tassyklanyldy

Raýatlaryň lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserleşdirilmegiň) Tertibi

I.Umumy düzgünler

1.Raýatlaryň lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserleşdirilmegiň) Tertibi (mundan beýläk - Tertip) «Raýatlaryň saglygynyň goralmagy hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň 10-njy maddasynyň 11-nji bendiniň “n” kiçi bendine laýyklykda işlenip taýýarlanyldy hem-de raýatlaryň lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserleşdirilmegiň) tertibini düzgünleşdirýär.

Saglygy goraýyş edaralary tarapyndan raýatlaryň saglyk ýagdaýyny kesgitlemek we kesellerini ir ýüze çykarmak maksady bilen, olar lukmançylyk taýdan gözden geçirilýär. Raýatlaryň saglygynyň barlanylmagyny öz içine alýan lukmançylyk gözden geçirmesi bejeriş-öňüni alyş kömeginiň bir görnüşi bolup durýar.

2. Döwlet saglygy goraýyş edaralary tarapyndan gaýra üzülmeleri, keseliň agyrlaşmagyny, başga patologik ýagdaýlary wagtynda ýüze çykarmak, olaryň öňüni almak, dowamly kesellerden, funksional bozulmalardan ejir çekýän syrkawlaryň saglygynyň dikeldilmegini amala aşyrmak maksady bilen, olar lukmançylyk gözegçiligine alynýar(dispanserleşdirilýär).

Raýatlaryň lukmançylyk gözegçiligine almak diýlip, dürli ugurly lukmanlaryň ilatyň anyk toparlary babatda Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda geçirýän çäreleriniň toplumyna hem-de barlagyň zerur usullarynyň ulanylmagyna düşünilýär.

    Lukmançylyk gözden geçirmeler her üç ýylda bir gezek geçirilýär.

       3. Lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserleşdirilmegiň) çäreleri patologiki ýagdaýlary, keselleri we olaryň döremeginiň töwekgellik faktorlaryny, neşe serişdeleriniň we psihotrop maddalarynyň lukmançylyk maksatsyz ulanylmagyny wagtynda ýüze çykarmak maksady bilen, şeýle hem saglyk ýagdaýynyň toparlaryny emele getirmek we saglyk ýagdaýyny saklamak boýunça raýatlar üçin maslahatlary işläp taýýarlamak, işgärleriň, okuwçylaryň saglyk ýagdaýyna işjeň gözegçilik etmek, hünär keselleriň başlangyç görnüşlerini öz wagtynda ýüze çykarmak, hünär keselleri döremek howpy bolan töwekgel toparlary ýüze çykarmak maksady bilen geçirilýär.

4. Şular lukmançylyk gözden geçirmesiniň görnüşleri bolup durýar: 

         1) keselleri, neşe  serişdeleriniň  we psihotrop maddalaryň  bikanun   ulanylmagyny öz wagtynda ýüze çykarmak maksady bilen, şeýle hem  syrkawlaryň saglyk  ýagdaýyny  kesgitlemek we syrkaw üçin degişli   maslahatlary taýarlamak maksady bilen geçirilýän saglygy goraýyş  öňüni alyş lukmançylyk   gözden geçirmesi;

 2) işgäriň saglygynyň oňa tabşyrylýan işe, okuwçynyň okuwyň  talaplaryna laýyk gelýändigini kesgitlemek maksady bilen işe ýa-da   okuwa gireninde  geçirilýän deslapky  lukmançylyk gözden geçirmesi;

3) şu maksatlarda bellenilen möhletlerde meýilnama boýunça yzygiderli   geçirlýän lukmançylyk gözden geçirmesi:

a) işgärleriň, okuwçylaryň saglyk ýagdaýyna işjeň gözegçilik etmek;

b) hünär keselleriniň başlangyç görnüşlerini öz wagtynda ýüze çykarmak;

ç) iş gurşawynyň, zähmetiň, okuwyň barşynyň işgärleriň,  okuwçylaryň saglyk ýagdaýyna täsir edýän zyýanly ýa-da howply   onümçilik ýagdaýlarynyň   täsir etmeginiň irki alamatlaryny  öz wagtynda   ýüze çykarmak;

d) hünär  keselleri döremek  howpy bolan  töwekgel toparlary  ýüze  çykarmak;

e) işiň aýry-aýry görnüşleriniň amala aşyrylmagyna, okuwyň dowam etdirilmegine saglygy goraýyş  taýdan  garşy görkezmeleri ýüze  çykarmak;

4) iş gurşawynyň we zähmetiň barşynyň zyýanly ýa-da howply   önümçilik şertleriniň işgärleriň saglyk ýagdaýyna täsir edýän alamatlaryny, zähmet borçlarynyň ýerine ýetirilmegine päsgelçilik döredýän ýagdaýlary  we  keselleri,  şol sanda  alkogol,  neşe we awuly serhoşlygy ýüze   çykarmak  maksady bilen, iş  gününiň ( çalşygyň ýa-da  gatnawyň) başynda  we ahyrynda  geçirilýän  lukmançylyk  gözden  geçirmeleri;

5) lukmançylyk gözden geçirmeleriň Türkmenistanyň  kanunçylygynda  bellenilen  başga görnüşleri.

5. Raýatlaryň lukmançylyk gözegçiligine alynmagy degişli bejeriş-öňüni alyş edaralary we saglyk öýleri tarapyndan  amala aşyrylýar.

6. Raýat lukmançylyk gözegçiligine alynmakdan umumy ýa-da lukmançylyk gözegçiligine degişli göwrüminiň aýry görnüşlerinden ýüz döndermäge hukugy bardyr.

7. Lukmançylyk gözegçiligine alynmagyny (dispanserleşdirmegi)amala aşyrýan saglygy goraýyş edarasynyň ýolbaşçysy raýatlaryň lukmançylyk gözegçiligine alynmagy(dispanserleşdirmegi)geçirilmegine we gurnalmagyna jogapkär hasaplanylýarlar.

8. Maşgala lukmany hyzmat edýän çägi boýunça raýatlarynyňlukmançylyk gözegçiligine alynmagynynyň (dispanserleşdirmeginiň) geçirilmegine we gurnalmagyna jogapkär hasaplanylýar.

Feldşeriň üstüne lukmançylyk gözegçiligine alynmagyny (dispanserleşdirmegi)geçirmek boýunça bejeriji lukmanyň aýry wezipeleri ýüklenen bolsa, onda feldşer lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserleşdirmegiň)geçirilmegine we gurnalmagyna jogapkär hasaplanylýar.

9. Maşgala lukmanyňlukmançylyk gözegçiligine alynmagyny (dispanserleşdirmegi)geçirmek boýunça esasy wezipeleri:

1) geljek senenama ýylyň lukmançylyk gözegçiligine alynmagyna (dispanserleşdirmäge)degişli raýatlaryň sanawyny we lukmançylyk gözegçiligine alynmagy (dispanserleşdirmegi)geçirmegiň meýilnamasyny düzmek;

2) maşgala lukmanyň hyzmat edýän çägine birikdirilen ilaty lukmançylyk gözegçiligine alynmagyna (dispanserleşdirmäge)çekmek, onuň maksady we meseleleri barada, lukmançylyk gözegçiligine alynmagyny (dispanserleşdirmegi)amala aşyrýan saglygy goraýyş edarasynyň geçirýän lukmançylyk gözden geçirmeleriniň göwrümi we rejesi barada habar bermek, zerur taýýarlyk çärelerini geçirmek, şol sanda lukmançylyk gözegçiligine alynmagyny (dispanserleşdirmegi)geçirmeginiň möhümdigi barada raýatlara düşündirmek, şeýle hem maşgala agzalarynyň arasynda  düşündiriş işleri geçirmek;

3) lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserizasiýanyň) birinji we ikinji tapgyrlarynyň netijeleri boýunça lukmançylyk gözegçiligini geçirmek, ýagny keseliň kesgidini kesgitlemek, saglygyň toparlaryny bellemek (lukman hünärmenleriň netijenamalaryny göz öňünde tutmak bilen),  

4) raýatlaryň sagdyn iýmitlenmegi, bedeniniň işjeň bolmagy üçin hem-de çilim çekmezligi we alkogol içgileri içmekden ýüz öwürmek boýunça maslahatlary bermek;

5) 72 ýaşa çenli raýatlarda sorag geçirmek (anketirleme) arkaly lukman tarapyndan bellenilmedik neşe serişdelerini we psihotrop maddalaryny ulanýanlygy, şeýle hem, ýüreginiň işemiýa keseli ýüze çykanda we şol dowamly işemiýa keseli zerarly gan basyşynyň ýokarlanmagyna getirýän bolsa, olary degişli saglygy goraýyş edaralaryna ibermek;

6) 72 ýaşdaky raýatyň ýokary we örän ýokary ýürek-damar keseli bar bolanlara, (ýa-da)semizlikden ejir çekýänlere we umumy holesteriniň derejesi 8 mmol/l we ondan köp bolanlara hem-de azyndan günüň dowamynda 20 (ýigrimi) sany çilim çekýänlere lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserleşdirmegiň)çäginden daşary giňişleýin keseliň öňüni-alyş (profilaktiki) maslahatlary geçirmek;

7) raýatlary we olar bilen bile ýaşaýanlary adamyň janyna we saglygyna howp salýan keseller ýa-da olaryň getirjek gaýraüzülmeleri, şeýle hem şol keseller ýüze çykan ýagdaýynda gyssagly tiz kömegi çagyrmak bilen degişli çäreleri görmek hakynda habarly etmek;

8) saglygy goraýyş resminamalaryň resmileşdirilişine (ýöredilişine) gatnaşmak;

9) öz çägine degişli lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserleşdirmegiň)netijelerini jemlemek;

10) raýaty Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan tassyklanylýan AIW-e lukmançylyk güwä geçilmeginiň düzgünnamasyna laýyklykda,AIW-e lukmançylyk güwä geçilmesinden geçmek mümkinçiligibarada habarly etmek.

10. Feldşeriň lukmançylyk gözegçiligine alynmagyny (dispanserleşdirmegi)geçirmek boýunça esasy wezipeleri:

1) geljek senenama ýylyň lukmançylyk gözegçiligine alynmagyna (dispanserleşdirmäge) degişli raýatlaryň sanawyny we lukmançylyk gözegçiligine alynmagyny (dispanserleşdirmegi)geçirmegiň meýilnamasyny düzmek;

2) feldşeriň hyzmat edýän çägine birikdirilen ilaty lukmançylyk gözegçiligine alynmagyna (dispanserleşdirmäge)çekmek, onuň maksady we meseleleri barada, lukmançylyk gözegçiligine alynmagyny (dispanserleşdirmegi)amala aşyrýan saglygy goraýyş edarasynyň geçirýän lukmançylyk gözden geçirmeleriniň göwrümi we tertibi barada habar bermek, zerur taýýarlyk çärelerini geçirmek, şol sanda lukmançylyk gözegçiligine alynmagyny (dispanserleşdirmegi) geçirmeginiň möhümdigi barada raýatlara düşündirmek, şeýle hem maşgala agzalarynyň arasynda düşündiriş işleri geçirmek;

3) lukmançylyk gözegçiligine alynmagyna (dispanserleşdirilmäge)gelen raýatlarylukmançylyk gözegçiligine alynmagyny (dispanserleşdirmegi)geçirmegiň tertibini, göwrümi we ony geçirmegiň yzygiderliligi barada düşündirmek;

4) lukmançylyk gözegçiligine alynmagynynyň (dispanserleşdirmegiň)lukmanlaryň birinji tapgyryna degişli lukmançylyk gözden geçirmesi geçirilmezinden öň, sorag geçirmek (anketirleme), dowamly ýokanç däl keselleriniň ýüze çykarylmagy, olaryň döremeginiň töwekgellik faktorlaryny, lukman tarapyndan bellenilmedik neşe serişdelerini we psihotrop maddalaryny ulanýandygyny kesgitlemek üçin ibermek;

5) 21 ýaşdan 29 ýaşa çenli raýatlarda otnositel jemi ýürek-damar töwekgelligini we 40 ýaşdan 65 ýaşa çenli raýatlarda ateroskleroz bilen baglanyşykly bolmadyk absolýut ýürek-damar töwekgelliklerini kesgitlemek;

6) lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserleşdirmegiň)ikinji tapgyrynda şu aşakdaky raýatlara giňişleýin keseliň öňüni-alyş (profilaktiki)  maslahatlary geçirmek:

lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserleşdirmegiň)birinji tapgyrynda 72 ýaşdaky raýatyň ýokary we örän ýokary ýürek-damar keseli, serebrowaskulýar keseller, aşaky ahyrlaryň dowamly işemiki ýagdaýlary, hem-de gan basyşynyň ýokarlanmasy bilen häsiýetlenýän keseller;

sorag etmek (anketirlemek) netijesinde lukman tarapyndan bellenilmedik neşe serişdelerini we psihotrop maddalaryny ulanýanlygyny ýüze çykarmak;

75 we ondan uly ýaşly raýatlarda ýüze çykan howp toparlaryny bejermek we  garrylyk asteniýasynynyň öňüni almak;

resminamalar toplumyny düzgünleşdirmek, lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserleşdirmegiň)hasaba alyş kartasyny doldurmak;

raýatlary we olar bilen bile ýaşaýanlary adamyň janyna we saglygyna howp salýan keseller ýa-da  olaryň getirjek zyýanlary we howpy barada, şeýle hem şol keseller dörän ýagdaýynda gyssagly tiz kömegi çagyrmak bilen degişli çäreleri görmek hakynda habarly etmek;

raýaty Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan tassyklanylýan AIW-e lukmançylyk güwä geçilmeginiň düzgünnamasyna laýyklykda,AIW-e lukmançylyk güwä geçilmesinden geçmek mümkinçiligibarada habarly etmek.

II. Lukmançylyk  gözegçiligine  alynmagynyň  (dispanserleşdirilmegiň)

tapgyrlary

11.Lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserleşdirilmegiň)  birinji  tapgyry:

1) sorag geçirmek (anketirleme), dowamly ýokanç däl keselleriniň ýüze çykarylmagyna, olaryň döremeginiň töwekgellik faktorlaryny, lukman tarapyndan bellenilmedik neşe serişdelerini we psihotrop maddalaryny ulanýanlygyny ýüze çykarmak üçin gönükdirilýär;

2) antropometriýa (boýuny, beden agramyny, biliniň gurşawyny), beden agramynyň indeksini hasaplamak;

3) arterial gan basyşyny ölçemek;

4) ganda umumy holesteriniň derejesini kesgitlemek;

5) ganda glýukozanyň derejesini kesgitlemek;

6) 21 ýaşdan 29 ýaşa çenli raýatlarda otnositel jemi ýürek-damar töwekgelligini we 40 ýaşdan 65 ýaşa çenli raýatlarda ateroskleroz bilen baglanyşykly bolmadyk absolýut ýürek-damar töwekgelliklerini kesgitlemek;

7) rahat ýagdaýynda elektrokardiografiýa (35 ýaşdan uly ýaşly erkekler üçin we 45 ýaşynda we ondan uly ýaşly aýallar üçin), 35 ýaşa çenli erkekler we 45 ýaşa çenli aýallar üçin bolsa - lukmançylyk gözegçiligi ilkinji sapar geçirilende);

8) feldşeriň (göbek enäniň) seredişinde ýatgynyň boýunjygyndan çyrşak almak (mazok) we serwikal kanalynda sitologiki barlaglary geçirmek (21 ýaşdan 69 ýaşa çenli aýallary goşmak bilen);

9) öýkenleriň flýuorografiýasy;

10) göwüs mäzleriniň mammografiýasy (39 ýaşdan);

11) ganyň kliniki barlagy (eritrositlerde gemoglobiniň mukdaryny we leýkositleriň sanyny we eritrositleriň çöküş tizligini kesgitlemek üçin az bolmadyk göwrümde);

12) ganyň giňişleýin kliniki barlagy (39 ýaş we ondan uly raýatlar üçin, ganyň kliniki barlagynyň ýylda 1 gezek döwürliligi bilen);

13) ganyň biohimiki barlagy (39 ýaş we ondan uly raýatlar üçin);

14) peşewiň umumy barlagy;

15) immunohimiki usul bilen nejesadyň gizlin gana barlagy (48-den 75 ýaşa çenli raýatlar üçin);

16) garyn boşlugynyň we kiçi çanaklygyň agzalaryny, howply täze döremelerini ýüze çykarmak maksady bilen 39 we ondan uly ýaşly raýatlar üçin ýylda 1 gezek döwürlilik bilen ultrases barlaglary (aýallar üçin galkan şekilli mäziniň, böwrekleriň, ýatgynyň we ýumurtgalyklaryň ultrases barlagy, erkekler üçin aşgazan asty mäziniň, böwrekleriň we erkeklik jyns mäziniň (prostatanyň) ultrases barlagy), ömrüniň dowamynda çilim çekýän erkekler üçin bolsa, anewrizmany ýüze çykarmak maksady bilen garyn aortasynyň ultrases barlagy);

17) maşgala lukmanyň (feldşeriň) kabul edişliginde seredilmegi: kesel anyklamasyny bellemek, saglyk ýagdaýynyň toparyny kesgitlemek, öňüni alyş maslahatlary geçirilmek, sagdyn iýmitlenmek boýunça maslahatlary goşmak bilen, fiziki işjeňliginiň derejesini kesgitlemek, zyýanly endiklerden boýun gaçyrmagy wagyz etmek;

18)maşgala lukmanynyň we feldşeriň gözegçiliginiň birinji tapgyrynyň netijeleri boýunça goşmaça barlaglara, hususy çuňlaşdyrylan öňüni alyş maslahatlaryna ýa-da toparlaýyn öňüni alyş maslahatlaryna mätäçlik çekýän raýatlar maşgala lukman tarapyndan lukmançylyk gözegçiliginiň ikinji tapgyryna iberilýär.

12.Lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň(dispanserleşdirilmegiň)  ikinji  tapgyry:

  1) brahisefal arteriýalarynyň dupleks skanirlenmegi (anketirlemäniň netijesinde kelle-beýni gan aýlanyşygynyň ýiti bozulmasyny ozal geçirenligini görkezýän bolsa ýa-da güman edilýän bolsa, şeýle hem 45 ýaş we ondan uly erkekler üçin 55 ýaşdan uly aýallar üçin, dowamly ýokanç däl keselleriniň döremeginiň üç sany töwekgellik faktorlarynyň utgaşan ýagdaýynda; arterial gan basyşynyň ýokary derejesi, dislipidemiýa, bedeniň artykmaç agramy ýa-da semizlik);

 2) ezofagogastroduodenoskopiýa (anketirlemäniň netijesinde, aşgazan-içege ýollarynyň ýokarky böleklerinde howply çiş keselleriniň bolup biljekdigine şaýatlyk edýän arzlaryny ýüze çykarmak ýa-da aşgazan-içege ýollarynyň agzalarynyň howply çiş keselleriniň neslinde meýilliligi bar bolan 50 ýaşdan uly raýatlar üçin);

  3) newrolog-lukman tarapyndan serediş (maslahat) (şu sebäp boýunça lukmançylyk gözegçiliginde durmaýan, anketirlemäniň netijesinde kelle-beýniniň gan aýlanyşygynyň ýiti bozulmasyny ozal geçirenligini görkezýän ýa-da güman edilýän ýagdaýynda, şeýle hem hereket funksiýalarynyň bozulmalarynyň, kognitiw (bilesigelijilik) bozulmalarynyň ilkinji gezek ýüze çykarylan ýagdaýlarynda 75 we ondan uly ýaşly raýatlarda sussy peslik (depressiýa) güman edilýän ýagdaýlarda);

4) hirurg lukmany ýa-da urolog lukmany tarapyndan serediş (maslahat) 39 ýaşdan  69 ýaşa çenli erkekler üçin anketirlemäniň (sorag-jogabyň) netijesinde peşew-jyns ulgamynda ilkinji gezek ýüze çykarylan patologiýanyň alamatlarynda ýa-da erkeklik jyns mäziniň (prostatanyň) howply çiş keselleri boýunça nesilleýin meýilliligi bolan erkekler üçin, şeýle hem ultrases barlag netijeleri boýunça erkeklik jyns mäziniň (prostatanyň) howply çiş keseline güman edilýän erkekler üçin, ýaşyna garamazdan);

5) hirurg lukmany ýa-da proktolog lukmany tarapyndan serediş (maslahat), (nejesadyň gizlin gana barlagynyň netijesinde kesel ýüze çykanda), 45 ýaşa çenli we ondan uly raýatlar üçin, maşgalasynda polipoz keseli, kolorektal ulgamynda howply çiş keselleri boýunça nesilleýin meýilligiň bolan ýagdaýynda, anketirlemäniň (sorag jogabyň) netijesinde beýleki lukmançylyk görkezmeleriniň ýüze çykarylan ýagdaýynda, şeýle hem terapewt, urolog, akuşer-ginekolog lukmanynyň kolorektal ulgamynda howply çiş keselleri ýüze çykarylanda bellemesi boýunça;

 6) kolonoskopiýa ýa-da rektoromanoskopiýa (ýogyn içegäniň howply çiş kesellerine güman edilen ýagdaýynda hirurg ýa-da proktolog lukmanyň bellemesi boýunça);

7) ganyň spektriniň lipidliligini (ýaglylygyny) kesgitlemek (umumy holesteriniň, ýokary dykyzlykly lipoproteidleriň holesteriniň, pes dykyzlykly lipoproteidleriň holesteriniň, trigliseridleriň derejesi) (ganynda umumy holesteriniň ýokary derejesi ýüze çykarylan raýatlar üçin);

8) spirometriýa (anketirlemäniň netijesinde dowamly bronh-öýken kesellerine güman edilýän, çilim çekýän raýatlar üçin lukmanyň ibermesi boýunça);

9) akuşer-ginekolog lukmany tarapyndan serediş (maslahat) (ýatgynyň boýunjygyndan alnan çyrşagyň sitologiki barlaglarynyň, mammografiýanyň, ýatgynyň we ýumurtgalyklaryň ultrases barlaglarynyň netijeleri boýunça ýüze çykarylan patologiki üýtgeşmeleri bolan aýallar üçin);

10) ganda glikozirlenen gemoglobiniň mukdaryny kesgitlemek ýa-da glýukoza tolerantlyk testi (ganda glýukozanyň mukdarynyň ýokary derejesi ýüze çykarylan raýatlar üçin);

 11) gulak-burun-bokurdak lukmanynyň maslahaty sorag-jogabyň netijesinde lukmançylyk görkezmeleriniň bolan ýagdaýynda we terapewt-lukmanyň seredişi boýunça;

 12) prostatspesifiki antigeniň mukdarynyň gandaky derejesiniň barlagy (hirurg-lukmanyň ýa-da urolog lukmanyň soraglaryň esasynda ýa-da seredişiň netijesinde, barmak bilen barlamagyň ýa-da erkeklik jyns mäziniň (prostatanyň) ultrases barlagynyň netijesinde onuň howply çiş keselleri güman edilýän erkeklerde);

 13) göz lukmany tarapyndan maslahaty (göz içiniň ýokary basyşly 39 we ondan uly ýaşly raýatlar üçin we görüş ýitiligi peselen, äýnekler bilen korreksiýa edilmeýän, sorag-jogabyň netijesinde ýüze çykarylan raýatlar üçin);

  14) keselleriň öňüni alyş otagynda hususy çuňlaşdyrylan öňüni alyş maslahatlary ýa-da toparlaýyn öňüni alyş maslahatlary (dowamly ýokanç däl keselleriniň döremeginiň ýüze çykarylan töwekgellikli faktorlary bolan, görkezilen keselleri bolan ýa-da ýokary we juda ýokary absolýut jemi ýürek-damar töwekgellikleri bolan raýatlar üçin);

15) maşgala lukmanyň (feldşeriň) kabul edişliginde seredilmegi: kesel anyklamasyny bellemek, saglyk ýagdayynyň toparyny kesgitlemek, lukmançylyk gözegçiligini kesgitlemek (hünärmen lukmanlaryň netijelerini nazara almak bilen), şeýle hem  lukmançylyk görkezmeleriniň bolan ýagdaýynda, lukmançylyk gözegçiliginiň  göwrümine girmeýän goşmaça barlaglardan geçirmek üçin ibermek, ýöriteleşdirilen, şol sanda ýokary tehnologiýaly lukmançylyk kömegini almak, şypahana bejergisini almak üçin ibermek.

13.Lukmançylyk gözegçilige alynmagynyň göwrümine girýän gözden geçirmeleriň we seredişleriň netijeleri raýatyň saglygy goraýyş kartasyna “Lukmançylyk gözegçilige alynmagy” diýen ýazgy bilen girizilýär.

14. Raýatyň lukmançylyk gözegçilige alynmagynyň netijeleri esasynda, onuň saglygynyň toparyny kesgitlemek we lukmançylyk gözegçilige almak boýunça şu aşakdakylar ulanylýar:

1-nji saglyk topary -  sagdyn raýatlar, ýagnyolara dowamly ýokanç däl keseller bilen kesellemedikler, şeýle keselleriň bolmak töwekgelçiliginiň ýüze çykmaýanlar ýa-da görkezilen faktorlaryň ýürek-damar töwekgellikleriň pes ýa-da orta absolýutderejede bolýanlar we beýleki keseller boýunçalukmançylyk gözegçilige alynmagynamätäçlik çekmeýänler degişlidir.

Şeýle raýatlara lukmançylyk gözegçilige alynmagynyň birinji tapgyrynda maşgala lukmany (feldşer) tarapyndan gyzgaça maslahatlary bermek, ýagny sagdyn iýmitlenmegine, fiziki işjeňliginiň derejesini saklamak boýunça we çilim çekmekden we alkogol içgileri içmekden ýüz öwürmek boýunça, emma  ýokary ýürek-damar töwekgellikleriň bar bolanlara aýratyn maslahat bermek işleri amala aşyrylýar.

2-nji saglyk topary - umuman sagdyn raýatlar, ýagnyolaryň anamnezinde dowamly ýokanç keseller bilen kesellänler, ýöne gaýraüzülmeler ýüze çykmadyklar, ýylyň dowamynda 6 gezek we ondan köp  ýiti keseller bilen kesellänler hem-deraýatyň ýokary we örän ýokary ýürek-damar keseli bar bolanlar we (ýa-da) semizlikden ejir çekýänler,  umumy holesteriniň derejesi 8 mmol/l we ondan köp bolanlar, şeýle  hem azyndan günüň dowamynda 20 (ýigrimi) sany çilim çekýänler we (ýa-da) lukman tarapyndan bellenilmedik neşe serişdelerini we psihotrop maddalaryny ulanýanlar we beýleki keseller boýunça lukmançylyk gözegçilige alynmagynamätäçlik çekmeýänler degişlidir.

Şeýle raýatlara lukmançylyk gözegçilige alynmagynyň birinji tapgyrynda maşgala lukman (feldşer) tarapyndan gysgaça ugrukdyryjy maslahatlar berilýär.

3-nji “a” saglyk topary –bu topardaky raýatlara, ýagny dowamly ýokanç däl keselleri bar bolanlar, olara saglygy dikeldiş gözegçiliginiň kesgitlenilmegine ýa-da ýöriteleşdirilen, şol sanda ýokarytehnologiýaly saglygy goraýyş kömeklerini bellenmekligine talap edilýänler, şeýle hem bu keseller bar diýip güman edilýän raýatlara goşmaça gözden geçirmelere mätäçlik çekýänler degişlidir;

3-nji “b” saglyk topary –bu topardaky raýatlara, ýagny dowamly ýokanç däl keselleri ýüze çykmadyklar, ýöne olara saglygy dikeldiş gözegçiliginiň kesgitlenilmegine ýa-da ýöriteleşdirilen, şol sanda ýokarytehnologiýaly saglygy goraýyş kömekleriniň bellenmekligine talap edilýänler, şeýle hem bu keseller bar diýip güman edilýän raýatlara goşmaça gözden geçirmelere mätäçlik çekýänlerdegişlidir;

3-nji “a” we 3-nji “b” saglyk toparlaryna degişliraýatlarsaglygy dikeldiş we öňüni alyş çärelerini geçirmek arkaly maşgala lukmany (feldşer) we beýleki lukman hünärmenleritarapyndan lukmançylyk gözegçiligine alynýar.

Saglygyň 3-nji “a” we 3-nji “b” saglyk toparlaryna degişli raýatlarda dowamly ýokanç däl keselleriň ýokary töwekgelligi bar bolanlara lukmançylyk gözegçiliginiň birinji tapgyrynda maşgala lukman tarapyndan keseliň öňüni-alyş maslahatlarygeçirilýär.

15. Raýatda lukmanlar tarapyndan geçirilen barlaglaryň, resminamalarynyň tassyklanylan netijeleri barada maglumatlary bar bolan ýagdaýynda we lukmançylyk  gözegçiliginiň geçirilmeli aýynyň öňünden 12 aýyň dowamynda şol gözegçiligi geçen bolsa, lukmançylyk gözegçiliginiň çäklerinde gaýtadan seredişiň, barlaglaryň ýa-da çäreleriň zerurlygy barada çözgüt, ähli bar bolan netijeleri we raýatyň saglyk ýagdaýyny nazara almak bilen aýratynlykda kabul edilýär.

III. Çagalaryňlukmançylyk gözegçiligine alynmagy

(dispanserleşdirilmegi)

16. 0-dan 18 ýaşa çenli syrkaw çagalaryň lukmançylyk gözegçilige alynmagy şu aşakdaky toparlar boýunça kesgitlenilýär:

Töwekgel topary - sagdyn çagalar, ýagny olarda domawly keselleriň bolmagyna töwekgelçilik:biologiki, geneologiki we sosial-durmuş anamnezi bolan, ýöne saglygyň beýleki görkezijileri boýunça üýtgeşmeleri bolmadyk; käbir funksional we morfologiki üýtgeşmeler, ösüş anomaliýasy saglygyň beýleki üýtgeşmeleri bolan çagalar;

1-nji saglyk topary -  sagdyn çagalar, ýagny fiziki we nerw psihiki ösüşden yza galmadyk, dowamly keseller we ösüşiň doga kemislikleri bolmadyk hem-de ýekeleýin morfologiki üýtgeşmeleri bolan saglyk ýagdaýyna täsir etmeýän, saglygyny dikeltmäge mätäçlik çekmeýän çagalar;

2-nji saglyk topary - çagalaryň, ýagny olaryň dowamly keselleri bolmadyklar, ýöne käbir funksional we morfofunksional bozulmalary bar bolanlar:endokrin patologiýasyz fiziki ösüşi umumy yza galan çagalar (boýunyň kiçiligi, biologik ösüş derejesiniň yza galmagy); endamynyň agramynyň ýetmezçiligi bolan çagalar (agramy A -1 geçmeýän) ýa-da endamyň agramynyň artykmaçlygy (agramy A + 2-den geçmegi); ýygy  we yzygiderli  ýiti ýokanç keselleri bilen ýaramaýan çagalar; şikes almagy ýa-da amal (operasiýa) edilmegi netijesindefiziki ýetmezçiligi bolan çagalar;

3-nji saglyk topary - çagalaryň, ýagny; şikes almagy ýa-da amal (operasiýa) edilmegi netijesinde,ýöne olaryň okamak ýa-da zähmet çekmek mümkinçiligini çäklendirmeýänfiziki ýetmezçiligi bolan çagalar, - maýyplyk alamatlarynyň bolmazlyk şertlerinde;

4-nji saglyk topary - dekompensasiýaly bedeniň  işleýiş mümkinçiligi bilen dowamly keselleri bilen ejir çekýänler, ýagny esasy keseliniň agyrlaşmasynyň bar bolmagy bilen hemişelik  bejergini talap edýänler; şikes almagy ýa-da amal (operasiýa) edilmegi netijesinde,  olaryň okamak ýa-da zähmet çekmek mümkinçiligi çäklendirilen fiziki ýetmezçiligi bolan çagalar; maýyp çagalar.

17.Lukmançylyk gözegçiligine alynmagynyň (dispanserleşdirilmeginiň) netijesinde  ýüze çykan keselleri Esasy çaga kesellerinde syrkawlaryň lukmançylyk (dispanser) gözegçiliginiň usuly we lukmançylyk (dispanser)gözegçiliginiň netijeliliginiň kliniki görkezijileri (şu Tertibe 1-nji goşundy), Esasy kesellerde syrkawlaryň lukmançylyk (dispanser) gözegçiliginiň usuly we lukmançylyk (dispanser)gözegçiliginiň netijeliliginiň kliniki görkezijileri (şu Tertibe 2-nji goşundy) boýunçaamala aşyrylýar.

 

Raýatlaryň lukmançylyk gözegçiligine

 almagyň (dispanserleşdirilmegiň)

 Tertibine1-nji goşundy

Esasy çaga kesellerindesyrkawlaryňlukmançylyk(dispanser) gözegçiliginiň usuly we lukmançylyk  (dispanser)gözegçiliginiň netijeliliginiň kliniki görkezijileri

T/b

Keseller we  syna taýdan  ýetmezçilikler

Barlagyň ýygylygy

Goşmaça   barlag  usullary,  olaryň yzygiderliligi

Esasy bejeriş - lukmançylyk çäreleri

Lukmançylyk gözegçiliginiň netijeliliginiň kliniki görkezijileri

Lukmançylyk gözegçiliginiň dowamlylygy hasapdan aýyrmak  üçin esas

Maşgala lukmany

(feldşer)

tarapyndan

Beýleki lukmanlar - hünärmenler tarapyndan

Rahit

Birinji ýylyň dowamynda-aýda 1 gezek,1-3ýaşa çenli çärýekde bir gezek. Soňra-6 aýdan   bir gezek.

Ortoped-hirurg newropatologyň görkezmesi, esasynda  gulak-burun-bokurdak lukmanyňgözegçiligi boýunça

Ganyň kliniki derňewiýylda 2 gezek, kalsiý we fosforyň,paratgarmon, kalsitonin, witamin D3 görkezijileri,döş kapasasynyň we el-aýak süňkleriniň R-gen barlaglary

Witamin D, kalsiý,magniý, ATF, multiwitaminler “B” topar ýaşyna görä möçberlerde, gün tertibini berjaý etmek, ene süýdi bilen iýmitlendirmek,umumy owkalamak, bejeriş bedenterbiýesi, fitowannalar .

Keseliň kliniki ýüze çykmalarynyň peselmegi, ganda kalsiý we fosforyň kadalaşmagy,aşgarly fosfatazanyň peselmegi 

Gaýraüzülmesiz ýagdaýlarda hasapdan çykarylýar

Demir ýetmezçilikli gan azlyk

Hasaba alnan soň aýda bir gezek gowulaşýança

Gematolog, onkolog

Ganyň giňişleýin kliniki barlagy aýda bir gezek bir ýylyň dowamynda, soň çärýekde bir gezek

Agyrlyk derejesine baglylykda  gan azlygyň bejergisi

Ganyň görkezijileriniň kadalaşmagy

Ganyň görkezijileriniň kadalaşansoň hasapdan çykarylýar

Gemolitiki gan azlyk Minkowski-Şoffaryň keseli.Talassemiýa we gemoglobinopa-tiýalar

Çärýekde 1 gezek

Gematolog, onkolog, stomatolog,genetik

Ganyň giňişleýin kliniki barlagy aýda bir gezek bir ýylyň dowamynda, soň çärýekde bir gezek

Garmonal bejergi, simptomatiki bejergi, gan guýmak, splenoektomiýa

Keseliň klinikasynamahsus alamatlaryna we laborator barlaglaryň netijesine(gan azlyk,retikulositoz,sferositoz)

Hasapdan çykarylmaýar

Nesile geçýän aplastiki gan azlyklar

Çärýekde 1 gezek

Gematolog, onkolog,stomatolog, genetik

Ganyň giňişleýin kliniki barlagy aýda bir gezek bir ýylyň dowamynda, bir ýyldan soň çärýekde bir gezek

Garmon bejergi, simptomatiki bejergi, gan guýmak.

Keseliň klinikasyna mahsus alamatlaryna we laborator barlaglaryň netijesine

Hasapdan çykarylmaýar

Gemorragiki waskultŞeýleýn-Genohyň keseli 

Çärýekde 1 gezek

Gematolog, onkolog,stomatolog

Ganyň giňişleýin kliniki barlagy aýda bir gezek bir ýylyň dowamynda, soň çärýekde bir gezek

Her 3 aýdan hassahana bejergisi, düşek düzgüni, Saçak№ 15, enterosorbentler, antiagregantlar,geparinbejergi, antigistaminler,infuzion bejergi, plazmofarez, antibakterial, garmon bejergi.

Köp ýagdaýlarda gowulaşyp gidýär. Abdominal sindromly we ötüşen glomerulonefri-tiň ösmegi bilen geçýän ýaýran agyr görnüşleri agyr netijelere getirýär

Hasapdan çykarylmaýar

Werlgofyň keseli ýa-da idiopatiki trombositopeniki purpura

Çärýekde 1 gezek

Gematolog, onkolog

Ganyň giňişleýin kliniki barlagy aýda bir gezek bir ýylyň dowamynda, soň çärýekde bir gezek

Immunodepressantlar, gemostatiki serişdeler, kortikosteroidler,splenoektomiýa

Sagalma ýa-da kliniki laborator görkezijileriň gowulaşmasy

Ganyň giňişleýin kliniki barlagy aýda bir gezek bir ýylyň dowamynda, soň çärýekde bir gezek

Gemofiliýa

Çärýekde 1 gezek

Gematolog, onkolog

Radioizotoply ýa-da skanografly skanirleme, kompýuter tomografiýasy

Gemofil gan akmasynda esasy usullaryň biri öwezini dolma bejergisi bolýar. Gormonly bejergi, plazmoforez

Kliniki    alamatlaryň azalmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Dowamly gastrit,  duodenit

Ýüze çykarylan soň birinji ýyl her 3 aýdan 1  gezek soňra ýylda 2 gezek (güýzde ýazda)

Gastroenterolog lukmany

Ganyň kliniki barlagy, peşewiň umumy barlagy,  täretiň gurçuga barlagy, fibrogastro- duodenosnopiýa

Saçak№ 5,möwsümleýin bejergi ýazda- güýzde, antosidler, spazmalitikler, witaminler, fermentler.

Keseliň alamatlarynyň azalmagy syrkawyň ýagdaýynyň gowlaşmagy

Soňky gezekki keseliň  ýitileşmesinden soň 3 ýyldan soň hasapdan çykarylýar

Baş keseli, aşgazanyň, we oniki barmak içegäniň başy

Keseliň ýitileşen döwründe hassahana bejergi, hassahanadan soň her 3 aýdan bir gezek, soňra ýylda 2 gezek 

Gastroenterolog,  onkolog, stomatolog  görkezme boýunça

Ganyň kliniki barlagy, peşewiň umumy barlagy, täretiň gizlin gana barlagy, fibrogastoskopiýa, rentgen barlagy  bariý bilen

Saçak№ 1, Rahatlyk, möwsümleýin bejergi, antosidler, spazmalitikler, fermentler, antibiotikler, sedatikler

Keseliň alamatlarynyň azalmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Başly kolit

Hassahana bejergisinden soň  her 3 aýdan bir gezek soňra ýylda 2 gezek

Gastroenterolog,  onkolog

Ganyň kliniki barlagy, peşewiň umumy barlagy, täretiň gizlin  gana barlagy, kolonoskopiýa

Rahatlyk, Saçak№ 3, spazmalitikler, fermentler, witaminler, biostimulýatorlar, gan azlyga garşy bejergiler

Kliniki    alamatlaryň azalmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Dowamly pankreatit

Hassahana bejergisinden soň  her 3 aýdan bir gezek soňra ýylda 2 gezek

Gastroenterolog,  onkolog, stomatolog  görkezme boýunça

Ganyň kliniki barlagy, peşewiň umumy barlagy, ganyň  biohimiki barlagy, ultrases barlagy

Rahatlyk, Saçak № 2,  “B” witamin topary, fermentler şypahana bejergisi

Arzlarynyň bolmazlygy, takyk (laborator) maglumatlaryň kadalaşmagy

Iň soňky keseliň  ýitileşmesinden soň 3 ýyldan soň

Dowamly holesistit,

öt  akyş ýollarynyň  diskineziýasy

Hassahana bejergisinden soň  her 3 aýdan bir gezek soňra ýylda 2 gezek

Gastroenterolog lukmany

Ganyň kliniki barlagy,peşewiň umumy barlagy, ganyň  biohimiki barlagy, ultrases barlagy

Saçak№ 5,  öt akyşyny  kadalaşdyryjy derman serişdeleri, witaminler, spazmalitikler, şypahana bejergisi

Keseliň alamatlarynyň azalmagy näsagyň ýagdaýynyň gowulaşmagy

Iň soňky keseliň  ýitileşmesinden soň 3 ýyldan soň

Dowamly gepatit,  bagyr sirrozy

Hassahana bejergisinden soň  her 3 aýdan bir gezek soňra ýylda  2 gezek

Gepatolog, gastroenterolog, görkezme boýunça gulak-burun-bokur-dak, stomatolog

Ganyň kliniki barlagy, peşewiň umumy barlagy, ganyň  biohimiki barlagy, ultrases barlagy, fibroskanirleme   barlagy

Saçak№ 5, gepatotroplar, witaminler,  spazmalifikler, gan azlyga garşy  bejergiler, şypahana  bejergisi, mineral  suwlar bejergisi

Arzlarynyň bolmazlygy, takyk (laborator) maglumatlaryň kadalaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Rewmatizm

Çärýekde 1 gezek 1 ýyl, soňra ýylda  2 gezek

Kardiorewmatolog

Ganyň kliniki  barlagy, peşewiň umumy barlagy,  ganyň biohimiki barlagy, rewmo faktorlara barlagy

Düşek düzgüni hassahana bejergi, antibiotiki dermanlar, sowuklama  garşy immunostimulýatorlar, witaminler kaliý serişdeleri, agyry aýryjy serişdeler

Arzlarynyň bolmazlygy, takyk (laborator) maglumatlaryň kadalaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Rewmatoid  artrit

Çärýekde 1 gezek 1 ýyl, soňra ýylda  2 gezek

Kardiorewmatolog, gulak burun bokurdak lukmany, göz lukmany, ortoped

Ganyň kliniki  barlagy, peşewiň umumy barlagy, ganyň biohimiki barlagy, rewmatoid  faktorlara barlag,  bogunlaryň  rentgen  barlagy

Rahatlyk, antibiotiki  bejergi, garmonbejergiler, immunostimulýator, kaliý serişdeleri, witaminler, bejeriş-bedenterbiýesi, owkalama

Keseliň alamatlarynyň azalmagy näsagyň ýagdaýynyň gowulaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Süýji keseli

Aýda 1  gezek

Endokrinolog  aýda 1 gezek, göz lukmany, newropatolog,  hirurg, gulak-burun-bokurdak lukmany, ftiziatr lukmany  ýylda 1  gezek

Ganyň kliniki barlagy, peşewiň umumy barlagy, ganyň biohimiki barlagy, ganyň glukoza barlagy aýda 1 gezek, elektrokardiografiýa öýkeniň rentgen barlagy ýylda 2  gezek

Saçak№ 9, gün tertibini berjaý etmek, ýeterlikli  derejede fiziki işjeňlik, insulin  bejergiler-yzygiderli

Ganyň görkezijileriň peselmegi

Hasapdan çykarylmaýar

Semizlik

Ýylda 2 gezek

Endokrinolog  ýylda 2  gezek

Ganyň kliniki barlagy, peşewiň umumy barlagy, ganyň biohimiki barlagy, ganyň glukoza barlagy aýda 1 gezek, elektrokardiografiýa öýkeniň rentgen barlagy ýylda 1  gezek

Saçak№ 8 gün tertibini berjaý etmek, ýeterlikli  derejede fiziki işjeňlik

Agramynyň azalmagy

Dispanser gözegçilik semizligiň derejesine görä

Uzaga çekýän dowamly pnewmoniýa

Aýda 1 gezek gowlaşýança

Ftiziatr,                       pulmonolog

Ganyň kliniki barlagy, peşewiň umumy barlagy,    rentgen, elektrokardiografiýa barlagy,    gakylygyň  barlagy bronhoskopiýa

Antibakterial bejergi, witamin bejergiler, biostimulýatorlar, owkalama, wibro owkalama, mukolitikler, bejeriş-bedenterbiýesi

Kliniki    alamatlaryň peselmegi

6-8 aýdan soň rentgen netijelerine  we näsagyň ýagdaýyna görä hasapdan çykarylýar  

Ýiti glomerulonefrit

Ilkinji 3  aýda her 10-14 günden soňra 9  aýyň dowamynda aýda 1  gezek, 2-nji ýyl çärýekde  1 gezek

Nefrolog, gulak burun bokurdak lukmany,  stomatolog, göz lukmany

Her 10-14 günden peşewiň umumy barlagy, kliniki we biohimiki barlaglar, elektrokardiografiýa yzygider gan basyşyny barlamak, gije-gündiziň  dowamynda içilýän suwlaryň  mukdaryny, görkezme  boýunça renografiýa,  böwrekden biopsiýa almak

Hassahanada bejergi Saçak№ 7, duzly iýmitleri aýyrmaly, gün tertibini berjaý  etmeli, 4-5 hepde düşek  düzgüni, antibakterial serişdeleri, diuretikler,  antiagregatlar, antikoagulýantlar, garmonbejergi

Kliniki    alamatlaryň azalmagy, labarator görkezijileriň peselmegi, gan basyşynyň kadalaşmagy

5 ýylyň  dowamynda patologiki  ýagdaýlar ýüze  çykmasa hasapdan çykarylýar

Dowamly  glomerulonefrit

Maşgala  lukmany aýda   1 gezek

Stomatolog, gulak -burun -bokurdak lukmany ýylda 2 gezek kardiolog, göz lukmany

Kliniko laborator barlaglar, biohimiki  barlaglar  peşewiň  10-14 günden  beloga barlagy, elektrokardiografiýa  ýylda 2 gezek gije-gündiziň dowamynda diureziň  mukdary, gan basyşynyň ölçemek, agramyny ölçemeli, gözüň                      barlagy

Hassahanada bejergi,Saçak№ 7, diuretikler, antibiotikler, antiagregantlar, garmon  bejergiler, gemodializ  bejergi.

Kliniki    alamatlaryň azalmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Piýelonefrit 

 Maşgala lukmany yylda 4 gezek

Gulak- burun bokurdak  lukmany

Kliniki we  biohimiki  barlaglar, peşewiň  umumy barlagy 3 aýa çenli  aýda  2 gezek

gaýtalamaly,  aýda 1  gezek hem  Neçiporenko  barlagyny geçirmeli

Rahatlyk, Saçak№ 7, antibiotikler, uroseptikler, witaminler, fitoterapiýa, şypahana bejergi.

Kliniki    alamatlaryň peselmegi

Gaýragoýulmasyz ýagdaýlarda

 5  ýyldan soň

Böwrek akarlarynyň keselleri (tubulopatiýalar)

Maşgala  lukmany aýda   1 gezek

Genetik, urolog lukmanlaryň gözegçiligi

Ganda fosforyň, kalsiniň, aşgar fosfatazanyň  derejesi, süňkleriň Rentgenografiýa barlagy,

Saçak№ 7, witamin D, kalsiý derman serişdeleri

Aýak süňklerinde agyrynyň aýrylmagy, aşgar fosfatazanyň we organiki däl fosforyň mukdarynyň ganda kadalaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Raýatlaryň lukmançylyk gözegçiligine

 almagyň (dispanserleşdirilmegiň)

 Tertibine2-nji goşundy

Esasy kesellerde syrkawlaryň lukmançylyk(dispanser) gözegçiliginiň usuly we lukmançylyk  (dispanser)gözegçiliginiň netijeliliginiň kliniki görkezijileri

T/b

Keseller we  syna taýdan  ýetmezçilikler

Barlagyň ýygylygy

Goşmaça   barlag  usullary,  olaryň yzygiderliligi

Esasy bejeriş- lukmançylyk çäreleri

Lukmançylyk gözegçiliginiň netijeliliginiň kliniki görkezijileri

Lukmançylyk gözegçiliginiň dowamlylygy hasapdan aýyrmak  üçin esas

Maşgala lukmany

(feldşer)

 tarapyndan

Beýleki lukmanlar- hünärmenler tarapyndan

Rewmatizm, ýürek  kemisligi  bilen ýa-da kemisliksiz  rewmokardit  geçiren soňky galyndy alamatlary,   ýokanç allergiki miokardit geçirenden  soňky galyndy alamatlary

Ýiti hüjüm sebäpli ýatymlaýyn bejergiden  soň we keseliň gowşak  geçişinde birinji ýylyň dowamynda -3 aýdan 1 gezek. Soňra -6 aýdan azyndan  bir gezek.

Rewmatolog, newropatolog- görkezme bolanda  gulak-burun-bokurdak lukmanygörkezmeler  boýunça

Termometriýa. Gan basyşyny ölçemek, EKG, dopplerografiýaly eho-KG- görkezmeler bolanda. Ganyň kliniki derňewi- ýylda 2 gezek. Rewmatizmiň  işjeňligine ýörite biohimiki  barlaglar-görkezmeler boýunça. Ýürek-damar ulgamynyň funksional synaglary (masteriň synagy  we beýlekiler)

Rewmatizmli syrkawlaryň  gaýtalanma garşy (bisilin  bilen ) bejergisi: - dowamly ýokançly  ojaklary  bolup, soňky  5 ýylyň  içinde  ýiti hüjüm  geçiren, ýürek  kemisligi  we keseliň  gowşak geçişi  bolanlar; -soňky hüjümden soň 3 ýylyň  dowamynda ýüregiň kemisligi  bolmadyklar ; -zäherlenme alamatlary bolup, dowamly  ýokançly ojaklaryň ýitileşmegi bolanlar; -angina we beýleki interkurrent  keselleri geçirenler.Dowamly ýokançly ojaklaryň  ýüze çykarmak we arassalamak. Köpçülikde streptokokk ýokançlary bilen  göreş: ýapyk görnüşli anginaly  syrkawlary işjeň ýüze  çykarmak we bejermek, angina boýunça   asuda bolmadyk  köpçülige  obserwasiýa  düzgünini girizmek.  Bedeni taplamak. Ýiti hüjümden   soň 1  ýyldan ir bolmadyk  wagtda işjeň  hadysanyň  ýok ýagdaýynda şypahana bejergisi. Saçak № 15Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-sowuk  we çygly  jaýlarda, pes  temperaturada we açyk  howada  işlemek  garşy  täsir edýär.

Rewmatizmiň  işjeňliginiň  alamatlarynyň  ýoklugy  ýa-da  azalmagy. Ýürek patologiýasynyň  güýçlenmeginiň  bolmazlygy. Ýürek kemisliginiň  emele  gelmeginiň  alamatlarynyň  ýoklugy. Häzirki   ýylyňdowamynda keseliň  gaýra  üzülmeleriniň we  ýitileşmesiniň ýoklugy.  Fiziki agrama uýgulaşma

Ýiti hüjümden  işjeňlik  alamatlary  bolmasa 5 ýylyň  dowamynda. Işjeňlik alamatlary  bolsa hasapdan  çykarylmaýar.

Rewmatizm döremek  howpy bolanlar: -dowamly ýokanç  (dowamly  tonzillit,  dowamly otitler, gaýmoritler, diş keselleri)ojaklary-nyň bolmagy bilen; -intoksikasiýanyň  (inçekesel, gurçuk inwaziýalary) bolmagy bilen.

Ojaklaryň arassalanmagy-na  çenli 3 aýda 1 gezek , arassalanmadan soň 1 aý we 6 aý  geçenden soň.

Rewmatolog, gulak- burun-bokurdak lukmany-görkezmeler boýunça

Ganyň kliniki derňewi-aýda 1 gezek.  Beýleki barlaglar- görkezmeler boýunça.

Dowamly ýokançly  ojaklaryny arassalamak. Möwsümleýinbisillin bilen  öňüni alyş,  giposensibilizirleýji  bejergi- görkezmeler boýunça.  Ýiti basykly (angina) syrkawlaryň kwalifisirlenen  bejergisi.  Bedeni taplamak.

Özüni  duýşunyň  gowulaşmagy. Keseliň   ýitileşmeginiň  ýygylygynyň peselmegi.

Keseliň  amatly   geçişinde 2 ýyl.  Ýagdaýy gowulaşmasa  ýa-da  erbetleşse  hasapdan  çykarylmaýar.

Angina geçirenden soňky ýagdaý

Maşgala lukmany  1 aýda 2 gezek

Gulak- burun-bokurdak lukmanyň görkezmeleri boýunça

Ganyň we peşewiň kliniki derňewi-1 aýdan soň, EKG.

1-1,5 aýyň dowamynda sport we bedenterbiýe sapaklaryndan boşatmak.

Aýyň dowamynda gaýraüzülmeleriň   bolmazlygy

1 aý soň hasapdan çykarylýar.

Ýüregiň, onuň organiki zeperlenmele-riniňinkär edilmegini talap edýänüýtgeşmeleri ýüregiň konfigurasiýasynyň üýtgeşmegi, ýüregiň ýetginjeklik gipertrofiýasy, kiçi ýürek

Maşgala lukmany ýylda 1-2 gezek

Iç keseller lukmanyň, kardiologyň görkezmeleri boýunça

Ortoklinostatiki synaglar, EKG, doplerografiýaly eho-KG, rentgen barlaglary.

Dowamly ýokançly ojaklaryny arassalamak. Kesgitli fiziki agram (lukmanyň gözegçiligi astynda)

Öňki ýüze çykarylan kadadan gyşarmalaryň amatly geçişi. Gan aýlanyşygynyň ýetmezçiliginiň alamatlarynyň ýoklugy. Fiziki agramlara çydamlyly-gynyň ýokarlanmagy

Keseliň geçişine baglylykda

Gipertoniýa görnüşli wegetatiw damar distoniýa (neýrosirkulýator distoniýa)

Maşgala lukmany aýda 1 gezek

Kardiolog, gulak-burun-bokurdak lukmany, göz lukmany,newropatolog, endokrinolog, nefrolog görkezmeler boýunça

EKG, dopplerografiýýaly eho-KG görkezmeler boýunça, rentgen barlaglary (ýüregiň çep garynjygynyň gipertrofiýasy). Ýörite barlaglar alamatlaýyn  inkär etmek üçin

Dermanlar bilen bejergi: rahatlandyryjy serişdeler. Fiziobejergi:ionoforez, diametriýa. Dowamly ýokançly ojaklaryny arassalamak. Şypahana bejergisi. Işe dogry ýerleşdirmek uly nerw-psihiki we fiziki dartgynlyk, sowuklamak ýa-da aşa gyzmak, goh, wibrasiýa, zäherli maddalaryň täsiri bilen bagly bolmadyk iş.

Özüni duýşunyň gowulaşmagy ýa-da arzlarynyň bolmazlygy. Gan aýlanyşygynyň görkezijileriniň amatly üýtgeşmeleri

Damar tonusy kadalaşan-dan we arzlary aýrylandan soň 1 ýyl

Gipertoniýa keseli, arterial gipertenziýa

Maşgala lukmany

3 aýda 1 gezek

Kardiolog, gulak-burun-bokurdak lukmanyň, göz lukmanyň, newropatologyň, endokrinologyň, nefrologyň görkezmeleri boýunça

Lipid çalşygynyň nesle geçijilik bilen bagly anomaliýalaryny (ateroskeleroz, koronar keseli, infarktlar, insultlar) ýüze çykarmak üçin maşgala anamnezini öwrenmeli. Gandaky holesteriniň derejesini kesgitlemek. EKG, eho-KG

Ýatymlaýyn bejergi ýylda azyndan 1gezek. Dermanlar bilen bejergi: gipotenziw serişdeler. Beýleki bejeriş lukmançylyk  çäreleri-5-nji bende seret.

Özüni duýşunyň gowulşmagy ýa-da arzlarynyň bolmazlygy. Gan aýlanyşygynyň görkezijileriniň amatly üýtgeşmeleri

Damar tonusy kadalaşandan we arzlary aýrylandan soň 2ýyl.

Öýkenleriň dowamly  mahsus  däl  keselleri  (dowamlypnewmo-niýa, bronhoektaz keseli, dem alyş allergozlary )

Maşgala lukmany 3 aýda 1 gezek

Iç keseller lukmany-pulmonolog- 6 aýda 1 gezek. Hirurg, ftziatr lukmany,  gulak-burun-bokurdak lukmany-görkezmeler  boýunça.

Termometriýa. Daşky dem alşyň  işini  kesgitlemek- keseliň  geçişiniň  dowamynda;  funksional  synaglar. Ganyň, peşewiň  umumy derňewi. Bakterial  floranyň  antibiotiklere  duýujylygyny kesgitlemek.

Ýatymlaýyn bejergi-ýitileşme döwürlerinde . Oksigenobejergi. Badamjyklardaky, gulaklardaky, burun  boşlugyndaky, agyzdaky dowamly  ýokançlary arassalamak. Keseliň gowşan  döwründe  şypahana  bejergi-aero-, gelio-,  klimat  bejergi.  Hirurgiki  bejergisi-hirurgyň maslahatyndan soň  görkezmeleri boýunça. Gaýtalanma garşy bejergi.  Bedeni taplamak. Her gün dem alyş  maşklary. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek.

Barlagyň görkezijileriniň  kadalaşmagy ýa-da  gowulaşmagy. Ýitileşmeleri  sanynyň we  dowamlylygyň azalmagy. Üsgülewügiň  bolmazlygy ýa-da azalmagy,  endamynyň  gyzgynyň  kadalaşmagy

Hasapdan çykaryl-maýar

Ýiti  (krupoz, ojaklaýyn)  pnewmoniýany  geçirenden soňky  ýagdaýda

Ilkinji 3 aýyň  dowamynda her aýda  we  näsaglandan soňky 6-njy aýyň  ahyrynda

Iç keseller lukmany –pulmonolog, stomatolog, gulak-burun-bokurdak lukmany, ftiziatr  lukmany- görlezmeler boýunça

Termometriýa-lukmanyň ýanyna her gezek baranda. Spirometriýa-2 aýdan soň . ganyň kliniki  derňewi, pnewmotahometriýa -3 aýda 1 gezek.  Peşewiň derňewi , döş  kapasasynyň   agzalarynyň  rentgenologiki barlagy- görkezmelri  boýunça

Aýratyn hem ilkinji  2 aýyň dowamynda  sowuklamany aradan  aýyrmak.Dowamly  ýokançly ojaklaryny arassalamak.Saçak № 15.  Bejeriş we dem alyş  maşklary. Çilim çekmegi aradan  aýyrmak.

Özüni duýşunyň  gowulaşmagy. Takyk barlaglaryň   görkezijileriniň  kadalaşmagy. Endamynyň  gyzgynynyň durnukly  kadalaşmagy.

1 ýyl

Oniki barmak içegäniň  baş keseli.  Aşgazanyň baş keseli

Maşgala lukmany 3 aýda 1 gezek

Iç keseller lukmany- gastroenterolog, stomatolog- görkezmeler boýunça

Ganyň kliniki derňewi;

Aşgazan sekresiýasynyň fraksion  barlagy -6 aýda 1 gezek; täretiň gizlin gana  barlagy;  beden agramyna  gözegçilik.

Saçak № 1 - 12 aý möhlete çenli.Ýitileşmede-gatnawly ýa-da ýatymlaýyn bejergi;  ýazky we güýki  möwsümde-  keseliň gaýtalanmagynyň öňüni almak maksady bilen  bejergi. Çilim çekmegi gadagan etmek. Agyz boşlugyny arassalamak. Fiziobejergi: suw-ýyllyk emleri. Keseliň gowşan döwründe şypahana bejergisi. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek.

Keseliň subýektiw we takyk alamatlarynyň aýrylmagy ýa-da  azalmagy.  Aşgazan sekresiýasynyň  kadalaşmagy.

Keseliň alamatlary bolmasa 2 ýylyň dowamynda

Ýokarlanan  sekresiýaly  dowamly gastrit. Agyryly sindromly dowamly gastrit

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Iç keseller lukmany- gastroenterologyň, stomotologyň - görkezmeleri boýunça

Beden agramyna gözegçilik- lukmanyň ýanyna  her gezek  baranda.  Ganyň kliniki derňewi,  täretiň gizlin gana  barlagy; aşgazanyň sekretor işiniň fraksion barlagy-ýylda 1-2 gezek. Fibrogastroduodeno –skopiýa,  aşgazanyň  rentgen  barlagy -görkezmeler boýunça.

Saçak № 2. Çilim  çekmegi gadagan  etmek.  Görkezmeler  boýunça-ýazda  we güýzde keseliň gaýtalanmagynyň öňüni almak maksady bilen bejergi (berhiz, antasidler, spazmolitiki we beýleki serişdeler).  Agyz  boşlugyny arassalamak. Fiziobejergi.  Şypahana bejergisi.

Keseliň subýektiw we takyk alamatlarynyň ýa-da azalmagy. Aşgazan  sekresiýasynyň  kadalaşmagy.

Keseliň alamatlary  bolmasa  2 ýylyň  dowamynda.

Gastritler (10-njy bentde görkezilenlerden başga görnüşleri), enterokolitler, kolitler

Maşgala lukmany 6 aýda 1gezek

Iç keseller lukmany-gastroenterologyň- görkezmeleri boýunça

Ganyň kiniki derňewi, peşewiň umumy derňewi. Aşgazan şiresiniň barlagy. Täretiň gurçuk ýumurtgalaryna we ýönekeýjelere barlag- ýylda 1 gezek. rektoromanoskopiýa, bakteriologiki we rentgen barlaglar- görkezmeler boýunça. Bedeniň agramyna gözegçilik.

Saçak № 2. Dermanlar bilen bejergi. Degelmintizasiýa.Mineral suwlar. Çilim çekmegi gadagan etmek. Agyz boşlugyny arassalamak. Fiziobejergi. Şypahana bejergisi. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek.

Keseliň subýektiw we takyk alamatlarynyň amatly geçişi. Beden agramynyň artmagy ýa-da saklanmagy

Kliniki sagalma wagtyndan 2 ýyl

Gepatitler, öt bölüp çykaryjy ýollaryň diskineziýalary, bagryň we öt haltanyň beýleki dowamly keselleri. Wirusly gepatitiň rekonwalessentleri

6 aýda 1gezek, wirusly gepatitiň rekonwalessentleri- 3 aýda 1 gezek

Newropatolog lukmany

 Her seredişde ganyň kliniki barlagy we peşewiň umumy derňewi. Peşewiň urobiline we öt pigmentlerine barlagy. Ganyň protein böleklerini, transaminazlaryň işjeňligini kesgitlemek dopplerografiýaly eho-KG lemek we bagryň funksiýalarynyň beýleki barlaglary- görkezmeler boýunça.

Saçak№ 5.Dermanlar bilen bejergi- lukmanyň görkezmeleri boýunça.Çilim çekmegi gadagan etmek. Şypahana bejergisi. Sport we bedenterbiýe sapaklaryndan boşatmak. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-mejbury ýagdaýy we bedeniň silkinmegini, uzak ýöremekligi talap edýän has dartgynly fiziki işler garşy täsir edýär. Wirusly gepatitiň  rekonwalessentleri 6 aýyň dowamynda serologiki sanjymlardan boşadylýar.

Arzlarynyň bolmazlygy ýa-da azalmagy (umumy ýagdaýynyň gowulaşmagy). Laborator barlaglaryň görkezijileriniň durnukly kadalaşmagy

Kadaly subýektiw we takyk maglumatlar bolan şertinde bir ýylyň dowamynda

Ýiti glomerulonefrit geçirenden soňky ýagdaý

Keselden soňky birinji ýylda 2 aýda 1 gezek. soňra- 3 aýda 1 gezek 2 ýylyň dowamynda

Akuşer-ginekolog, stomatolog, gulak-burun-bokurdak lukmany, göz lukmany, urolog ýylda 1 gezek

Arteriýa gan basyşyny ölçemek, peşewiň umumy derňewi. Neçiporenko ýa-da Addis-Kakowskiý boýunça peşewde eritrositleriň absolýut mukdaryny sanamak, ganyň kliniki we biohimiki derňewleri (umumy protein we onuň bölekleri, holesterin, moçewina, kreatinin)- ýylda 2 gezek

Saçak№ 7. Dermanlar bilen bejergi- nefrolog lukmanyň  görkezmesi boýunça.Dowamly ýokançlaryňlaryň ojaklarynyň ir ýüze çykarylmagy we bejerilmegi (agyz boşlugy, damak, burnuň goşmaça boşluklary we beýlekiler). Ýerli şypahanada bejergisi. 6 aýyň dowamynda sowuklamadan we çenden aşa fiziki agramlyklardan gaça durmaly. Gyşda howanyň sowuk wagtynda çyg geçirmeýän aýakgap geýmeli.

Arzlarynyň bolmazlygy, takyk (laborator) maglumatlaryň kadalaşmagy.

Kadaly takyk (laborator) maglumatlar bolan şertinde – 2 ýyl

Ojaklaýyn nefrit, piýelonefrit

Maşgala lukmany 3 aýda 1 gezek

Görkezmeler boýunça: urolog, gulak-burun-bokurdak lukmany,göz lukmany, stomatolog

Arteriýa gan basyşyny ölçemek, ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy derňewi-her seredişde

Ýiti glomerulonefrit geçirenden soňky ýagdaýdaky ýaly. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek- zäherli maddalar bilen galtaşykly,ýokary we pes temperaturaly şertler, goh, wibrasiýa bilen bagly işler garşy täsir edýär.

Arzlarynyň bolmazlygy, takyk (laborator) maglumatlaryň kadalaşmagy.

Kadaly takyk (laborator) maglumatlar bolan şertinde – 2 ýyl

Peşew-daş keseli

Maşgala lukmany 3 aýda 1 gezek

Urolog, hirurg- görkezmeler boýunça

Peşewiň umumy derňewi- ýylda azyndan 2 gezek. beýleki barlaglar (ganyň kliniki derňewi, urografiýa, peşewiň Neçiporenko boýunça barlagy, ganyň galyndy azody)- görkezmeler boýunça.

Saçak № 14. Dermanlar bilen bejergi.Hirurgiki bejergi görkezmeler boýunça. Dowamly ýokançlaryň ojagyny arassalamak.Zähmete ukyplylygyny dikeltmek- zäherli maddalar bilengaltaşykly, ýokary we pes temperaturaly şertler, goh, wibrasiýa bilen bagly işler garşy täsir edýär.

3 ýylyň dowamynda tutgaýlaryň bolmazlygy, ýitileşmeleriň ýygylygynyň peselmegi, böwregiň işleriniň gowulaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Dowamly glomerulonefrit. Ortostatiki proteinuriýa.

Maşgala lukmany 3 aýda 1 gezek

Akuşer-ginekolog, stomatolog, gulak-burun-bokurdak lukmany, göz lukmany, urolog ýylda 1 gezek

Arteriýa gan basyşyny ölçemek, peşewiň umumy derňewi.Ganyň kliniki derňewi- ýylda 2 gezek.

Saçak№ 7. Ýatymlaýyn bejergi ýylda 1 gezek. Ýerli şypahanada bejergisi, sowuklamadan gaça durmaly. Sanjymlar- garşy täsir edýär. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-keseliň ýüze çykyşyna baglylykda şahsy aýratynlyga görä çözülýär.

Özüni duýuşynyň, takyk (laborator)maglumatlaryň gowulaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Süýjüli diabet

Gizlin geçýän görnüşinde 3-4 aýda 1 gezek

Newropatolog, endokrinolog- 6 aýda 1 gezek

Ganyň glukozasyny, peşewiň glukozasyny we asetonyny kesgitlemek- 6 aýda 1 gezek. Kompensasiýa peselende – aýda 1 gezek

Saçak № 9. Dermanlar bilen bejergi- görkezmeler boýunça. berk berjaý etmeli. Şypahanabejergisi endokrinolog lukmanyň görkezmesi boýunça.

Dekompensasiýa alamatlarynyň (teşnelik, deriniň gijemegi) ýoklugy, uglewod çalşygynyň görkezijileriniň gowulaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Süýji däl diabet

Maşgala lukmany 3 aýda 1 gezek

Newropatolog, endokrinolog, gulak-burun-bokurdak lukmany- görkezmeler boýunça

Diureze gözegçilik, peşewiň dykyzlygyny kesgitlemek- 3 aýda 1 gezek. beýleki barlaglar- görkezmeler boýunça

Adiurekrini ýa-da pituitrini intranazal ulanmak. Görkezme boýunça proteinli berhiz bilen gatyşyk anabolikiserişdeler. Burun damagy arassalamak

Teşneligiň we poluriýanyň bolmazlygy. Beden durnukly agramy. Ýaşyna görä jyns ösüşi

Hasapdan çykarylmaýar

Galkan görnüşli mäziň ulalmagy:

a) işi bozulmazdan I-II derejeli ulalmagy (endemikizob)

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Endokrinolog -6 aýda

1 gezek

Esasy çalşygy barlag etmek- ýylda 2 gezek galkan görnüşli mäziň işiniň barlagy, beýleki barlaglar- görkezmeler boýunça.

Ýod derman serişdesiniň öňüni alyş ulanylylyşy (ýodlanan duz). Şypahana bejergisi. Umumy lukmançylyk  çäreleri:sanitar- ýaşaýyş şertleriniň gowulandyrylmagy we beýlekiler. Uzak wagtlaýyn insolýasiýa gadagan.  Zähmete ukyplylygyny dikeltmek - agyr fiziki işler, gyzgyn sehlerdäki işler garşy täsir edýär. Galkan şekilli mäziň işiniň bozulmadyk ýagdaýyndaky ýaly.

Gowy subýektiw ýagdaý. Galkan görnüşli mäziň ölçegleriniň we işiniň kadaly görkezijileri

Azyndan 1 ýyl

b)tireotoksikoz alamatlary bilen I-II derejeli ulalmagy

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Endokrinolog-6 aýda 1 gezek

Esasy çalşygy barlag etmek-ýylda 2 gezek. galkan görnüşli mäziň işiniň barlagy. Aýratyn, anyklamasy kyn ýagdaýlarda radioizotop barlagy.

Ýod derman serişdesiniň öňüni alyş ulanylylyşy (ýodlanan duz). Şypahana bejergisi. Umumy lukmançylyk  çäreleri:sanitar- ýaşaýyş şertleriniň gowulandyrylmagy we beýlekiler. Uzak wagtlaýyn insolýasiýa gadagan. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek - agyr fiziki işler, gyzgyn sehlerdäki işler garşy täsir edýär. Galkan şekilli mäziň işiniň bozulmadyk ýagdaýyndaky ýaly.

Subýektiw ýagdaýynyň gowulaşmagy. Galkan görnüşli mäziň ölçegleriniň we işiniň kadalaşmagy

Jyns taýdan kämilleşme döwri tamamlan-ýança

ç)işi bozulmazdan III-IV derejeli ulalmagy

Maşgala lukmany 2 aýda 1 gezek.

Endokrinolog 4-6 aýda 1 gezek. hirurg görkezmeler boýunça

Esasy çalşygy barlag etmek-ýylda 2 gezek. galkan görnüşli mäziň işiniň barlagy. Aýratyn, anyklamasy kyn ýagdaýlarda radioizotop barlagy.

Ýod derman serişdesiniň öňüni alyş ulanylylyşy (ýodlanan duz). Şypahana bejergisi. Umumy lukmançylyk  çäreleri:sanitar- ýaşaýyş şertleriniň gowulandyrylmagy we beýlekiler. Uzak wagtlaýyn insolýasiýa gadagan. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek - agyr fiziki işler, gyzgyn sehlerdäki işler garşy täsir edýär. Galkan şekilli mäziň işiniň bozulmadykýagdaýyndaky ýaly. Strumektomiýa-endokrinologyň we hirurgyň maslahatyndan soň

Subýektiw ýagdaýynyň gowulaşmagy. Galkan görnüşli mäziň ölçegleriniň we işiniň kadalaşmagy

Jyns taýdan kämilleşme döwri tamamlanýança

d) tireotoksikoz alamatlary bilen  III-IV derejeli ulalmagy

Maşgala lukmany aýda 1 gezek

Endokrinolog, hirurg aýda 1 gezek

Esasy çalşygy barlag etmek-ýylda 2 gezek. galkan görnüşli mäziň işiniň barlagy. Aýratyn, anyklamasy kyn ýagdaýlarda radioizotop barlagy.

Subýektiw ýagdaýynyň gowulaşmagy. Eutireod ýagdaýyň dikelmegi. Galkan şekilli mäziň ölçegleriniň kiçelmegi.

Hasapdan çykarylma-ýar

Semizlik:

a)ilkinji semizligiň görnüşleri: alimentar- konstitusional, neýroendokrin, (gipotalamus-gipofizar, adipozogenital distrofiýa)

Maşgala lukmany 3 aýda 1 gezek

Endokrinolog, berhiz lukmany, patofiziolog- görkezmeler boýunça

Beden agramynyň we öýkeniň ýaşaýyş sygymyny kesgitlemek- keseliniň dowamynda. Esasy çalşygy barlag etmek görkezmeler boýunça. Maşgala-nesil täsirleri, iýmitleniş düzgüni öwrenmek.

Saçak№ 8. Dermanlar bilen bejergi- keseliň görnüşini we döwrüni göz öňünde tutmak bilenendokrinologyň maslahaty boýunça. Alimentar – konstitusional semizlikde - iýmitiň kuwwatlylygynyň peseldilmegi bilen bejergi, bedenterbiýe, psihiatr bejergisi.

Beden agramynyň gowulaşmagy we özüni duýuşynyň gowulaşmagy. ikilenç jyns alamatlarynyň kadaly ösmegi.

Dispanser gözegçilik semizligiň görnüşine we derejesine görä. Alimentar semizlik amatly geçişde 2 ýyldan.

Başga görnüşleri hasapdan çykarmaly däl

b)ikilenç (alamatlaýyn) semizligiň görnüşleri

Maşgala lukmany 3-4 aýda 1 gezek

Endokrinolog,patofiziolog görkezmeler boýunça

Beden agramynyň we öýkeniň ýaşaýyş sygymyny kesgitlemek- keseliniň dowamynda. Esasy çalşygy barlag etmek görkezmeler boýunça. Maşgala-nesil täsirleri, iýmitleniş düzgüni öwrenmek.

Dermanlar bilen bejergi-keseliň sebäbine, görnüşine we döwrüne baglylykda hünärmenleriň maslahatlary boýunça

Beden agramynyň gowulaşmagy we özüni duýuşynyň gowulaşmagy. ikilenç jyns alamatlarynyň kadaly ösmegi.

Hasapdan çykarylma-ýar

Beden we jyns taýdan ösüşden yza galmaklyk

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Endokrinolog 6 aýda 1 gezek. Hirurg, iç keseller lukmany- görkezmeler boýunça

Doly antropometriki barlag- her seredişde. Ganyň kliniki derňewi, beýleki barlaglar- görkezmeler boýunça

Saçak № 15. Yza galmaklygyň sebäplerini aýyrmak. Witamin bejergi. Şypahana bejergisi. Bejeriş bedenterbiýesi. Guramaçylykly dynç alyş.

Ýylyň dowamynda özüni gowy duýmagy, antropometriýa görkezijileriň gowulaşmagy. Gemoglobin görkezijileriniň kadalaşmagy.

Amatly geçişde 1 ýyl. Gowulaşma bolmasa hasapdan çykarmaly däl.

Kriptorhizm (garyn içki gasyk)

Maşgala lukmany ýylda 1 gezek

Endokrinolog ýylda 2 gezek. Hirurg, urolog, onkolog- görkezmeler boýunça

Gonadotrop gormonlaryň peşewdäki mukdaryny kesgitlemek- keseliň geçişiniň dowamynda. Beýleki barlaglar- görkezmeler boýunça.

Gormonlar bilen bejergi (gonadotrop, erkeklik jyns gormonlary) 10-15 ýaşdan; tireoidin- görkezme boýunça (gasyk ektopiýasynda). Hirurgiýa bejergisi- görkezmeler boýunça (adatça 12-15 ýaşdan soň)

Ýumurtgajygyň kadaly durkunyň dikelmegi. Ikilenç jyns alamatlarynyň kadaly ösmegi.

Hasapdan çykarylmaýar

Kelleçanak beýni şikesleriniň galyndylary

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Newropatolog- ýatymlaýyn bejergiden 1 aýdan soň. Soňra 6 aýda 1 gezek.Göz lukmany, psihiatr- görkezmeler boýunça

Ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy derňewi-ýylda 1 gezek. Gözüň düýbüni barlag etmek, elektroensefalogra-fiýa, rentgenografiýa görkezmeler boýunça.

Astenizasiýa, kelleçanak içki gipertenziýa (gipotenziýa) bolanda Dermanlar bilen bejergi, aňyň paroksizmal bozulmalar bolanda Dermanlar bilenbejergi- rahatlandyryjy, degidratasion, tonizirleýji serişdeler, witaminler. Şypahana bejergi. Ýeňil düzgün, çilim çekmegi gadagan etmek.

Özüni duýşunyň we takyk görkezijileriň gowulaşmagy

Amatly geçişde şikesden soň 2 ýyl. Gowulaşma bolmasa hasapdan çykarylmaýar

Neýroýokançlaryň galyndylary

Ýatymlaýyn bejergiden soň- 3 aýyň dowamynda aýda 1 gezek. Soňra 6 aýa 1 gezek.

Newropatolog- ilkinji 3 aýyň dowamynda aýda 1 gezek. Soňra 6 aýda 1 gezek. Göz lukmany, psihiatr – görkezmeler boýunça

Ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy derňewi- ýylda 1 gezek. Gözüň düýbüni barlag etmek, elektroensefalogra-fiýa- görkezmeler boýunça. Poliomiýelitiň galyndylarynda- elektromiografiýa-görkezmeler boýunça

Dermanlar bilen bejergi, fiziobejergi, bejeriş bedenterbiýesi, owkalama-görkezmeler boýunça. Şypahana bejergisi. Ýeňil düzgün, çilim çekmegi gadagan etmek.

Özüni duýşunyň we takyk görkezijileriniň gowulaşmagy

Keseliň amatly geçişinde 2 ýylyň dowamynda

Aram we ýeňil debillik derejesindäki akyl taýdan yzagalaklyk

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Psihiatr – 6 aýda 1 gezek

Genetiki barlaglar. Peşewiň fenilpirowinograd turşusyna barlagy

Zähmete ukyplylygyny dikeltmek -psihiatr maslahatlaryna berk laýyklykda

Hasapdan çykarylmaýar

Garaguş keseli (şahsyýetiň üýtgeşmeleriniň alamatlary bolmadyk)

Maşgala lukmany 3 aýda 1 gezek

Newropatolog 3 aýda 1 gezek. Göz lukmany, psihiatr-görkezmeler boýunça

Ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy derňewi, ganyň glukozasynyň we elektrolitleriniň barlagy-3 aýda 1 gezek. Elektroensefalografiýa- görkezmeler boýunça

Tutgaýa garşy bejergi. Degidratasion bejergi-görkezmeler boýunça. Duzy we suwuklygy çäklendirmek bilen berhiz. Çilim çekmegi düýbünden gadagan etmek. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek - psihiatr maslahatlaryna berk laýyklykda.

Keseliň tutgaýlarynyň dowamlylygynyň we ýygylygynyň azalmagy ýa-da kesilmegi.

Hasapdan çykarylmaýar

Newrozlar

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Psihiatr 3 aýda 1 gezek. Newropatolog, urolog- 6 aýda 1 gezek

Ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy derňewi- 6 aýda 1 gezek.

Dermanlar bilen bejergi:rahatlandyryjy, tonizirleýji, umumy berkidiji serişdeler- görkezmeler boýunça. Çilim çekmegi gadagan etmek. Maşgalada mekdepde, işde gatnaşyklary kadalaşdyrmak. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek

Keseliň subýekti we takyk alamatlarynyň yok bolmagy ýa-da azalmagy

Ýitileşme bolmasa 2 ýylyň dowamynda

 Gijeki peşew saklamazlyk 

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Newropatalog, urolog- 6 aýda 1 gezek

Peşewiň umumy derňewi, diureziň (gündizki we gijeki) barlagy ýylda 1 gezek. Ýörite urologiki barlaglar, rentgen barlaglary (türk eýerini, oňurgany)- görkezmeler boýunça

Dermanlar bilen bejergi-oýanma we togtama hadysalaryny sazlaşdyrmak. Suwuklyk içmegi çäklendirmek, N.K.Krasnorosrskiý boýunça suw-duz berhizi, witaminler. Psihobejergi. Fiziobejergi bejeriş bedenterbiýesi. I Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-suwda bolmak bilen bagly işleri gadagan etmek

Gijeki peşew saklamazlygyň kesilmegi ýa-da ýüze çykyşynyň ýygylygynyň peselmegi.

Hasapdan çykarylmaýar

Dowamly arakhorluk, alkogolyň endikli içilmegi, neşekeşlikler

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Psihiatr, newropatolog-6 aýda 1 gezek. Narkolog görkezmeler boýunça

Barlaglaryň göwrümi hünärmenleriň maslahaty boýuça şahsy aýratynlygyna görä kesgitlenilýär.

Dermanlar bilen bejergi-görkezmeler boýunça. Psihiatr, narkologyň bejergisi. Mikrososial gurşawy sagdynlaşdyrmak. Terbiýeçilik täsirli çäreler.

Intoksikasiýanyň doly aýrylmagy. Kadaly sosial gatnaşyklaryň dikelmegi.

Zäherlenme keselinden soň azyndan 2 ýyl

Psihopatiýalar 

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Psihiatr 6 aýda 1 gezek. Newropatolog- görkezmeler boýunça

Ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy derňewi- ýylda 1 gezek. Wassermanyň reaksiýasy- görkezmeler boýunça

Dermanlar bilen bejergi: rahatlandyryjy, tonizirleýji, umumy berkidiji, trankwilizator serişdeler-görkezmeler boýunça. Çilim çekmegi gadagan etmek. Maşgalada, mekdepde, işde gatnaşyklary kadalaşdyrmak. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek.

Keseliň alamatlarynyň amatly geçişi.

Hasapdan çykarylmaýar

Dogabitdi ýasydabanlyk

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Ortoped-trawmatolog ýa-da hirurg deformasiýa düzülýänçä 3 aýda 1 gezek. Bejergi giç başlananda-ösüş tamamlanýança

Dabanyň we injik- daban bogunlaryň rentgenografiýasy- görkezmeler boýunça.

Bejeriş maşklary. Hirurgiýa bejergisi ortopediň maslahatyndan soň. Ortopediki aýakgap geýmek. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-operasiýadan soň ilkinji 2 ýylda aýak üstünde uzak gezmek bilen bagly işler garşy täsir edýär.

Dabanyň kadaly ýagdaýynyň we işiniň dikelmegi ýa-da patalogiki üýtgeşmeleriň azalmagy.

Bejergi tamamlanandan soň 2-3 ýylyň dowamynda

Boýnuň dogabitdi gyşyklygy

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Ortoped-trawmatolog ýa-da hirurg operasiýa çenli 3 aýda 1 gezek. Operasiýadan soň 1-nji ýylyň dowamynda 6 aýda 1 gezek. Soňra ýylda 1 gezek.

Oňurgalygyň boýun bölüminiň rentgenografiýasy-görkezmeler boýunça.

Bejeriş maşklary. Owkalama. Hirurgiýa bejergisi ortopediň maslahatyndan soň.

Kelläniň kadaly ýagdaýynyň we boýnuň hereketleriniň göwrüminiň dikelmegi.

3-4 ýylyň dowamynda

Çanaklyk-but bognunyň dogabitdi çykygy

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Ortoped-trawmatolog ýa-da hirurg aýda 1 gezek. Bejergi tamamlanandan soň 6 aýda 1 gezek.

Ortoped-trawmatolagyň ýa-da hirurgyň maslahaty boýunça.

Bejeriş maşklary, owkalama. Beýleki lukmançylyk -bejeriş çäreleri-hünärmen lukmanlaryň netijesi boýunça. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-uzak wagt fiziki dartgynlyk we aýak üstünde gezmek bilen bagly iş garşy täsir edýär.

Aýaklaryň işiniň dikelmegi ýa-da has gowulaşmagy.

Ösüş tamamlanýança hasapdan çykarmaly däl

Oňurgalygyň gyşarmagy, göwräniň görnüşiniň kemislikleri

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Ortoped-trawmatolog ýa-da hirurg 3 aýda 1 gezek (beterleşme bolmasa). Beterleşme bolanda aýda 1 gezek.

Oňurgalygyň rentgenografiýasy-görkezmeler boýunça

Bejeriş maşklary. Owkalama. Beýleki lukmançylyk -bejeriş çäreleri (şol sanda protezirleme) hünärmeniň netijesi boýunça. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek - uzak wagt oturmak we fiziki agram bilen bagly iş garşy täsir edýär (I-III-IV derejeli skoliozlarda).

Kadalaşma. Hadysanyň durnuklaşmagy ýa-da gowulaşmagy

Ösüş tamamlanýança hasapdan çykarmaly däl

Daýanç-hereket ediş ulgamynyň şikesleriniň galyndylary

Bejergi tamamlanýança 3 aýda 1 gezek.

Ortoped-trawmatolog ýa-da hirurg bejergi tamamlanýança we funksiýa dikelýänçä aýda 1 gezek. Soňra ýylda 1 gezek.

Rentgenografiýa. Degişli bogunlaryň we myşsa toparlarynyň işiniň barlagy-görkezmeler boýunça.

Bejeriş bedenterbiýesi. Owkalama. Beýleki lukmançylyk -bejeriş çäreleri-görkezmeler boýunça. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-galyndylaryň ýüze çykyş derejelerine, şikesiň alnan wagtyna we funksiýanyň bozulmagyna baglylykda.

Agzanyň işiniň dikelmegi ýa-da gowulaşmagy.

Şikesden soň 2-3 ýylyň dowamynda

Ýasydabanlyk

Maşgala lukmany ýylda 1 gezek

Ortoped ýa-da hirurg ýylda 1 gezek

Ýasydabanlygyň geçişiniň dowamynda dabanyň yzyny almak usuly bilen ýasydabanlygyň derejesini kesgitlemek. Rentgenografiýa-görkezmeler boýunça.

Bejeriş bedenterbiýesi. Owkalama. Ortopediki aýakgap geýmek. Supinatorly aýakgap geýmek.

Ýörände agyrynyň azalmagy ýa-da ýitmegi. Dabanyň depe böleginiň kadalaşmagy.

Ösüş tamamlanýança hasapdan çykarmaly däl

But süňküniň kellejiginiň osteohondropatiýasy

Maşgala lukmany ýylda 1 gezek

Ortoped-trawmatolog 3 aýda 1 gezek

Rentgenografiki barlag 6 aýda 1 gezek. Bejergi tamamlanandan soň- görkezmeler boýunça.

Ýöriteleşdirilen şypahanada şypahana bejergisi. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-uzak wagt aýak üstünde gezmek we uly fiziki agram bilen bagly iş garşy täsir edýär.

Keseliň subýektiw alamatlarynyň azalmagy ýa-da bolmazlygy

Ösüş tamamlanýança hasapdan çykarmaly däl

Daraklyk süňkleriniň kellejikleriniň ostrohondropatiýasy (Kelleriň keseli)

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Ortoped-trawmatolog 6 aýda 1 gezek

Rentgenografiki barlag-görkezmeler boýunça

Ortopediki aýakgap geýmek- görkezmeler boýunça. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-uzak wagt aýak üstünde gezmek we uly fiziki agram bilen bagly iş garşy täsir edýär.

Keseliň subýektiw alamatlarynyň ýüze çykyşynyň peselmegi we kliniki, rentgonologiki görkezijileriň gowulaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Osgud-Şlatter keseli

Maşgala lukmany ýylda 1 gezek

Ortoped-trawmatolog 6 aýda 1 gezek

Ganyň kliniki barlagy- her seredişde. Rentgenografiýa-görkezmeler boýunça

Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-uzak wagt ýöremek bilen bagly garşy täsir edýär.

Keseliň subýektiw alamatlarynyň ýüze çykyşynyň peselmegi we kliniki, rentgonologiki görkezijileriň gowulaşmagy

3-4 ýylyň dowamynda

Ingiler

Maşgala lukmany ýylda 1 gezek

Hirurg-operasiýa çenli 3 aýda 1 gezek. Operasiýadan soň- 1,5 aýdan soň. Soňra-görkezmeler boýunça

Ingini kesmek-hirurgyň maslahatyndan soň. Bejeriş bedenterbiýesi operasiýadan soň 1 ýylyň dowamynda.

Arzlaryň ýoklugy

Operasiýadan soň 6 aýyň dowamynda

Wenalaryň giňelmegi

Aşaky ahyrlaryň wena damarlarynyň warikoz giňelmegi

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Hirurg-operasiýa çenli 3 aýda 1 gezek.

Hirurgyň maslahatyndan soň görkezmeler boýunça

Bejeriş bedenterbiýesi.Aýaklaryň wenalarynyň giňelmeginde- täze başlanan wagtynda maýyşgak joraplar geýmek, ýa-da maýyşgak sargy saramak. Hirurgiýa bejergisi-hirurgyň maslahatyndan soň. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-uzak wagt aýak üstünde gezmek bilen bagly iş garşy täsir edýär.

Arzlarynyň ýoklugy ýa-da azalmagy. Giňelen wena düwünleriniň durnuklaşmagy, bolmazlygy ýa-da azalmagy.

Operasiýa çenli hasapdan çykarmaly däl. Operasiýadan soň 1 ýyldan soň

Obriterirleýji endarteriit

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Hirurg- 6 aýda 1 gezek. Beýleki hünärmenler görkezmeler boýunça

Arterial ossillografiýa-görkezmeler boýunça

Dermanlar bilen bejergi- angihirurg lukmanyň görkezmesi  boýunça. Fiziobejergi. Çilim çekmegi gadagan etmek. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek- uzak ýöremek we sowukda bolmak bilen bagly işler garşy täsir edýär.

Özüni duýşunyň we takyk görkezijileri gowulaşmagy

Arzlary bolmasa 5 ýylyň dowamynda

Dowamly tonzillit (allergiýa, umumy zäherlenme, artralgiýa we ýürek damar ulgamy tarapyndan üýtgeşme alamatlary bolmadyk)

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Gulak-burun-bokurdak lukmany 6 aýda 1 gezek. Rewmatolog görkezmeler boýunça

Termometriýa, ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy barlagy, floranyň antibiotiklere duýujylygyny barlag etmek 6 aýda 1 gezek. Beýleki barlaglar görkezmeler boýunça

Ultrases bejergi. Bagamjyklaryň ultramelewşe şöhlelendirilmegi. Giposensibilizirleýji bejergi, hirurgiýa bejergisi-görkezmeler boýunça. Taplanmak. Gaýtalama garşy bejergi ýylda 2 gezek (sentýabr-oktýabr, mart-aprel).

Arzlarynyň ýoklugy. Ýitileşmeleriň ýygylygynyň peselmegi.

Soňky ýitileşmeden 2 ýylyň dowamynda

Dowamly epitimpanit

Maşgala lukmany 3 aýda 1 gezek

Gulak-burun-bokurdak lukmany 2 aýda 1 gezek. Beýleki hünärmenler görkezmeler boýunça

Ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy barlagy, çykyndylaryň florasynyň antibiotiklere duýujylygyny barlag etmek-ýylda 2 gezek. Çekge süňkleriniň Şgoller boýunça rentgenografiýasy, tonal audiometriýa-görkezmeler boýunça

Alawlama garşy bejergi. Granulýasiýalary we polipleri aýyrmak. Ýokarky dem alyş ýollaryny arassalamak. Fiziobejergi.konserwatiw bejergini şowsuz holesteatoma bolanda operasiýa. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-wibrasiýa, çygly we sowuk jaýlarda bolmak bilen bagly işler garşy täsir edýär.

Alawlama alamatlarynyň durnukly ýok bolmagy. Eşidiş geçelgesinde çykyndylaryň ýoklugy.

Radikal operasiýadan soň gaýtalanmalar we gaýraüzülmeler bolmasa 2 ýylyň dowamynda

Dowamly iriňli mezotimpanit

Maşgala lukmany 3 aýda 1 gezek

Gulak-burun-bokurdak lukmany 3 aýda 1 gezek.

Ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy barlagy, çykyndylaryň florasynyň antibiotiklere duýujylygyny barlag etmek-ýylda 2 gezek. Çekge süňkleriniň Şgoller boýunça rentgenografiýasy, tonal audiometriýa-görkezmeler boýunça

Ýygy ýitileşmelerde hem-de emzik şekilli ösüntgi tarapyndan we kelleçanak içki gaýraüzülmeler bolanda-hirurgiki bejergi

Alawlama alamatlarynyň durnukly ýok bolmagy. Eşidiş geçelgesinde çykyndylaryň ýoklugy.

Radikal operasiýadan soň gaýtalanmalar we gaýraüzülmeler bolmasa 2 ýylyň dowamynda

Dowamly gaýmorit

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Gulak-burun-bokurdak lukmany 6 aýda 1 gezek. Allergolog-görkezmeler boýunça.

Ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy derňewi ýylda 1 gezek. Anyklaýyş sanjymy, allergiýa synaglary, burnuň goşmaça boşluklarynyň rentgenografiýasy- görkezmeler boýunça

Dermanlar bilen umumy berkidiji we giposensibilizirleýji bejergi. Mahsus allergenleriň täsirini aýyrmak. Fiziobejergi. Sowuklamanyň öňüni almak. Iriňli-polipoz görnüşlerinde-operasiýa.

Burundan dem alyş we ses emele getiriş funksiýalarynyň gowulaşmagy, Ýitileşmeleriň ýygylygynyňpeselmegi.

Seroz-kataral görnüşlerde ýitileşmeler bolmasa – 6 aý. Polipoz görnüşlerde operasiýadan soň gaýtalanmalar bolmasa- 2 ýyl

Kohlear newriti

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Gulak-burun-bokurdak lukmany 6 aýda 1 gezek.

Ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy derňewi ýylda 1 gezek. Audiometriýa-görkezmeler boýunça

Umumy berkidiji bejergi. Sowuklamanyň öňüni almak.

Eşidişiň durnuklaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Gowşak we orta derejeli şowakörlük

Maşgala lukmany ýylda 1 gezek

Göz lukmany ýylda 1 gezek

Görüş yitiligini barlag etmekoftalmoskopiya,skiaskopiya her seredişde

Görüşiň optiki düzedilişi-göz lukmanyň görkezmesi boyunça. Gün tertibini tertipleşdirmek.Görüş agramyny göz üçin dynç alyş bilen çalyşmak.Zähmete ukyplylygyny dikeltmek.Iş ýerlerininiň ýagtylandyrylaşyna sanitar-gigiýena gözegçiligi.

Görüş işiniň durnyklaşmagy ýa-da gowylaşmagy

Beterleşme bolmasa 1 ýylyň dowamynda          

Beterleşýän şowakörlük we ýokary derejeli şowakörlük

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Göz lukmany  3-4 aýda 1 gezek

Görüş yitiligini barlag etmekoftalmoskopiya, skiaskopiya her seredişde

Görüşiň optiki düzedilişi-görkezmeler boyunça. Gün tertibini tertipleşdirmek. Görüş agramyny göz üçin dynç alyş bilen çalyşmak toplumlaýyn  Dermanlar bilen bejergi-göz lukmanyň görkezmesi boýunça. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-göz lukmanyň  maslahatlaryna berk laýyklykda

Keseliň beterleşmeginiň bolmazlygy subýektiw maglumatlaryň we takyk barlaglaryň netijeleri esasynda)

Hasapdan çykarylmaýar

Görüş ýitiliginiň peselmegi ýa-da astenopiki alamatlar bilen geçýän gipermetropiýa

Maşgala lukmany ýylda 1 gezek

Göz lukmany  ýylda 1 gezek

Görüş ýitiligini barlag etmek, oftalmoskopiýa, skiaskopiýa her seredişde

Gowşak we orta derejeli şowakörlükdäki ýaly

Beterleşmäniň bolmazlygy

Beterleşme bolmasa 1 ýylyň dowamynda

Gözüň torly perdesiniň pigment degenerasiýasy

Maşgala lukmany ýylda 1 gezek

Göz lukmany 3-4 aýda 1 gezek

Görüş ýitiligini barlag etmek, oftalmoskopiýa, perimetriýa, adaptometriýa- keseliň geçişiniň dowamynda

Toplumlaýyn bejergi-görkezme boýunça. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek-göz lukmanyň  maslahatlaryna berk laýyklykda

Keseliň beterleşmeginiň bolmazlygy

Hasapdan çykarylmaýar

Gözüň alawlama kesellerini (keratit, irit, horioidit we beýlekiler) geçirenden soňky galyndylar

Maşgala lukmany ýylda 1 gezek

Göz lukmany-ýitileşmeden soň ilkinji 3 aýyň dowamynda aýda 1 gezek; soňra ýylyň dowamynda 3 aýda 1 gezek. Beýleki hünärmenler- görkezmeler boýunça. Reaktiw däl fazada: göz lukmany -6 aýda 1 gezek, beýleki hünärmenler- görkezmeler boýunça.

Görüş ýitiligini barlag etmek, oftalmoskopiýa, perimetriýa- her seredişde. Beýleki barlaglar- keseliň etiologiýasyna baglylykda (rewmatizm,inçekesel, brusellýoz, toksoplazmoz we beýl.)

Mahsus bejergi görkezmeler boýunça. Şypahana bejergisi- görkezmeler boýunça. Dowamly ýokançly ojagyny arassalamak

Alawlamanyň gaýtalanmalary-nyň bolmazlygy. Görüş işiniň durnuklaşmagy

Gaýtalanmalar  bolmasa 2 ýylyň dowamynda

Dowamly blefarit

Maşgala lukmany ýylda 1 gezek

Göz lukmany - ýylda 1 gezek. Iç keseller lukmany- görkezmeler boýunça

Görüş ýitiligini barlag etmek, oftalmoskopiýa, skiaskopiýa  her seredişde. Beýleki barlaglar- görkezmeler boýunça

Toplumlaýyn bejergi- keseliň ýitileşende. Blefaritiňutgaşykly geçýän esasy keseliň bejergisi- hünärmeniň maslahaty boýunça.

Alawlamanyň gaýtalanmalary-nyň bolmazlygy

Gaýtalanmalar  bolmasa 2 ýylyň dowamynda

Sibirbaş keseli

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Dermatolog 6 aýda 1 gezek. Newropatolog we endokrinolog görkezmeler boýunça

Ganyň we peşewiň kliniki we biohimiki (glukoza) derňewi- 6 aýda 1 gezek. Kömelejiklere barlag we allergiki synaglar- görkezmeler boýunça

Dermanlar bilen bejergi desensibilizirleýji, rahatlandyryjy serişdeler; ýerli-alawlama garşy, gowşadyjy serişdeler, Fiziobejergi. Şypahana bejergisi. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek.

Keseliň alamatlarynyň bolmazlygy

Ýitileşmeler bolmasa 3 ýylyň dowamynda

Ýaýran neýrodermit

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Dermatolog 6 aýda 1 gezek. Newropatolog we endokrinolog görkezmeler boýunça

Ganyň we peşewiň kliniki we biohimiki (glukoza) derňewi – 6 aýda 1 gezek.

Saçak № 15. Dermanlar bilen bejergi- görkezmeler boýunça. Şypahana bejergisi.

Keseliň alamatlarynyň bolmazlygy

Örgünler bolmasa 3 ýylyň dowamynda

Psoriaz, psoriaz artriti

Maşgala lukmany 6 aýda 1 gezek

Dermatolog 6 aýda 1 gezek.

Ganyň kliniki barlagy- ýylda 1 gezek. Ganyň protein böleklerine, C-reaktiw proteine barlagy, Waaler  Rouze synagy, bogunlaryň rentgen barlagy görkezmeler boýunça

Saçak № 15.Dermanlar bilen bejergi-görkezmeler boýunça.  Dowamly ýokançlaryň  ojaklaryny arassalamak. Fiziobejergi. Şypahana bejergisi. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek..

Keseliň alamatlarynyň bolmazlygy

Örgünler bolmasa 3 ýylyň dowamynda

Ihtioz  aram ýüze  çykýan görnüşleri

Maşgala lukmany 6 aýda 1gezek

Dermatolog 6aýda 1gezek.

Ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy derňewi-ýylda 1 gezek.

Dermanlar bilen bejergi-witamin A. Ultramelewşe şöhlenenme. Şypahana bejergisi.

Keseliň alamatlarynyň ýüze çykyşynyň peselmegi.

Hasapdan çykarylmaýar

Flebit tromboflebit, flebitden soňky sindrom

Maşgala lukmany ýylda 2 gezek

Damar hirurg  ýylda 2 gezek soňra saglyk ýagdaýyna görä

Ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy barlagy ýylda 1 gezek, koagulogramma görkezme boýunça

Saçak№ 15,derman serişdeleri bejergi, elastiki sargylar, elastiki jorap.Görkezme boýunça operatiw bejergi

Iş ukybynyň ýokarlanmagy kliniki görkezjileriň gowulaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Dowamly osteomiýelit

Maşgala lukmany ýylda  2 gezek

Trawmatolog, hirurg ýylda 2 gezek, urolog görkezme boýunça

Ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy barlagy ýylda 1-2 gezek, ganyň  moçewina barlagy, antibiotiklere  duýujylyny, R-gramma

Saçak № 15, Dermanlar bilen bejergi- görkezmeler boýunça. Şypahana bejergisi, hirurgiki bejergi

Iş ukybynyň , kliniki görkezjileriň gowulaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Ahyrlaryň arteriýalarynyň aterosklerozy

Maşgala lukmany ýylda  1 gezek

Hirurg, damar hirurg ýylda  2 gezek görkezme bolanda ýygydan

Ganyň kliniki derňewi, peşewiň umumy barlagy ýylda 1-gezek, koagulagramma

Dermanlar bilen bejergi   yzygider 1-aýyň dowamynda,  möwsümleýin 2-3 gezek ýylda bejergini dowam etmeli. Çilim çekmeli däl. Görkezme bolanda operatiw bejergi.

Iş ukybynyň ýokarlanmagy, kliniki görkezjileriň gowulaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Reýno keseli

Maşgala lukmany ýylda  1 gezek

Hirurg, damar hirurg ýylda  2 gezek görkezme bolanda ýygydan

Ganyň kliniki barlagy, peşewiň umumy barlagy ýylda  1 gezek

Görkezme boýunça simpatoktomiýa

Iş ukybynyň ýokarlanmagy kliniki görkezjileriň gowulaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Endaarteriit

Maşgala lukmany ýylda  2 gezek

Hirurg lukmany her 2 aýdan 1 gezek

Ganyň kliniki barlagy, peşewiň umumy barlagy ýylda  1 gezek

Dermanlar bilen bejergi  we hirurgiki bejergi

Iş ukybynyň ýokarlanmagy kliniki görkezjileriň gowulaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Trombangit

Maşgala lukmany ýylda  2 gezek

Hirurg, damar hirurg aýda 1 gezek

Ganyň kliniki barlagy, peşewiň umumy barlagy, ýylda  1 gezek

Saçak № 15, Dermanlar bilen bejergi- görkezmeler boýunça. Şypahana bejergisi,  hirurgiki bejergi

Iş ukybynyň ýokarlanmagy kliniki görkezjileriň gowulaşmagy

Hasapdan çykarylmaýar

Ýara baş keseli, operasiýadan soňky ýagdaý

Maşgala lukmany  ýylda  2 gezek

Hirurg lukmany  ýylda 2 gezek, onkolog lukmany ýylda 1 gezek

Ganyň kiliniki barlagy ýylda 2 gezek,  peşewiň umumy barlagy ýylda 1 gezek, fibrogastraskopiýa, R-gen barlagy görkezme boýynça

Saçak№ 1,  gün tertibini berjaý etmeli, şypahana bejergi. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek.

Ýagdaýy gowlaşansoň maşgala lukmanyň gözegçiligine geçirmeli.

Hasapdan çykarylmaýar

Gepatoduodenal agzalaryň operasiýadan soňky ýagdaýy.

Maşgala  lukmany ýylda 2 gezek

Hirurg   ýylda 2 gezek,  onkolog

Ganyň kiliniki barlagy ýylda 2 gezek, peşewiň umumy barlagy ýylda 1 gezek, fibrogastraskopiýa, R-gen barlagy görkezme boýynça

Saçak№ 5, gün tertibi, şypahana bejergi.Zähmete ukyplylygyny dikeltmek.

Ýagdaýy gowlaşansoň maşgala lukmanyň gözegçiligine geçirmeli.

Hasapdan çykarylmaýar

Ýogyn içegäniň polipozy operasiýadan soňky ýagdaýy

Maşgala  lukmany ýylda 2 gezek

Onkolog  ýylda 1 gezek beýleki hünärmenler görkezme boýunça   Hirurg  birinji ýylda her 3 aýdan 2-3 ýyl soňra her 6 aýdan 3-ýyldan soň ýylda 1 gezek

Kliniki barlaglar her gezek kabul edişlige

gelende, ganyň biohimiýa barlagy, belok fraksiýalary bilen, rektoro-manoskopiýa, fibrokolonoskopiýa ýylda 1-2 gezek gastroskopiýa polipiň biopsiýasy bilen ýylda 1 gezek

Saçak№ 3.Hassahana bejergisi, täret ýygnaýjyny saýlamaly, kolonostoma goýlan ýerini arassa saklamaly.

Kliniki alamatlaryň gowulaşmagy.

Hasapdan çykarylmaýar

Döş agzalarynyň operasiýadan soňky ýagdaýy

Maşgala  lukmany  ýylda 2 gezek

hirurg lukmany  ýylda 2 gezek soňra görkezme boýunça

Ýylda 2 gezek flurografiýa, ganyň umuny barlagy, peşewiň umumy barlagy, EKG

Hassahana bejergi, zähmet we dynç tertibi, bejeriş bedenterbiýesi. Zähmete ukyplylygyny dikeltmek.

Kliniki alamatlaryň gowulaşmagy. Dikeldiş bejergi . Maşgala lukmanyň gözegçiligine geçirmek.

Maşgala lukmanyň gözegçiligine geçirmek

Kistoz fibrozly mastopatiýa

Onkolog ýylda 2 gezek

Maşgala  lukmany ýylda 2 gezek. Onkolog, endokrinolg, ginekolog ýylda 1 gezek , görkezme bolanda ýygydan

Mammagrafiýa ýylda 1 gezek göwüsden çykýan suwuklygyň sitologiki barlagy azyndan ýylda 1 gezek

Alyş-çalyş hadysalaryň kadalaýjy bejergi, jyns ulgamynda sowuklama keselleriniň bejergisi

Çiş keseliniň öňüni almak.

Hasapdan çykarylmaýar

Süýt mäziniň kanseri

Maşgala lukmany  we onkolog bilelikde birinji ýylda

3 aýdan 1 gezek soňra 6 aýdan 1 gezek

Onkolog, görkezme bolanda  beýleki hünärmenler,

Rentgen barlagy KT-barlagy ýylda, EKG, onkomarkýor labarator barlagy,  USB barlag, Gistologiýa we sitologiýa barlagy.

Operasiýa, şöhle,  himioterapiýa, alamatlaýyn bejergi 

Keseliň gowşan wagty

Hasapdan çykarylmaýar

Ýatgynyň boýunjygynyň kanseri

Maşgala lukmany  we onkolog bilelikde birinji ýylda

3 aýdan 1 gezek soňra 6 aýdan 1 gezek

Onkolog,  görkezme bolanda ginekolog

Rentgen barlagy KT-barlagy, EKG  onkomarkýor, labarator barlagy USB barlag, gisto – sitologiýa  barlagy.

Operatiw bejergi,  şöhle  himioterapiýa,  alamatlaýyn bejergi

Keseliň gowşan wagty

Hasapdan çykarylmaýar

Öýkeniň howply täze  döremesi

Maşgala lukmany  we onkolog bilelikde birinji ýylda

3 aýdan 1 gezek soňra 6 aýdan 1 gezek

Onkolog, görkezme bolanda  pulmonolog

Rentgen barlagy   KT-barlagy ýylda 2 gezek, EKG onkomarkýor labarator barlagy, USB barlag. Gisto- sitologiýa  barlagy.

Operasiýa+polihimioterapiýa Alamatlaýyn bejergi.

Keseliň gowşan wagty

Hasapdan çykarylmaýar

Prostata mäziniň kanseri

Maşgala lukmany  we onkolog bilelikde birinji ýylda

3 aýdan 1 gezek soňra 6 aýdan 1 gezek

Onkolog, görkezme bolanda  urolog

Rentgen barlagy KT-barlagy ýylda 2 gezek. EKG barlagy onkomerkez labarator barlagy. USB barlag Gistologiýa barlagy.

Operatiw bejergi, polihimioterapiýa,   gormonoterapiýa

Keseliň gowşan wagty

Hasapdan çykarylmaýar

Aşgazanyň  kanseri

Maşgala lukmany  we onkolog bilelikde birinji ýylda

3 aýdan 1 gezek soňra 6 aýdan 1 gezek

Onkolog,  görkezme bolanda  beýleki hünärmenler

Fibroezofagogastro-skopiýa barlagy, sitologiki, gistologiki barlaglar, KT, laboratoriýa barlagy

Operatiw bejergi,  şöhle, polihimioterapiýa

Keseliň gowşan wagty

Hasapdan çykarylmaýar

Gyzylödegiň kanseri.

Maşgala lukmany  we onkolog bilelikde birinji ýylda

3 aýdan 1 gezek soňra 6 aýdan 1 gezek

Onkolog , görkezme bolanda  beýleki hünärmenler

Fibroezofagogastroskopiýa, sitologiki we gistologiki barlaglar

Operatiw bejergi, şöhle  polihimioterapiýa

Keseliň gowşan wagty

Hasapdan çykarylmaýar

Kekirdegiň howply täze döremeleri

Maşgala lukmany  we onkolog bilelikde birinji ýylda

3 aýdan 1 gezek soňra 6 aýdan 1 gezek

Onkolog, gulak burun bokurdak lukmany

Rentgen, laringiskopiýa,  KT barlag laborator barlagy, sitologiki, gistologiki barlaglar

Operatiw bejergi, şöhle  polihimioterapiýa

Keseliň gowşan wagty

Hasapdan çykarylmaýar

Göni içegäniň howply täze döremeleri

Maşgala lukmany  we onkolog bilelikde birinji ýylda

3 aýdan 1 gezek soňra 6 aýdan 1 gezek

Onkolog lukmany, hirurg lukmany

Rektoromanosko-

piýa, kolonoskopiýa, sitologiki we gistologiki barlaglar

R-barlagy,

KT barlagy

Operatiw bejergi,  şöhle  polihimioterapiýa

Keseliň gowşan wagty

Hasapdan çykarylmaýar

Bellikler : Keselleriň sanawy, syrkawlaryň lukmançylyk (dispanser) gözegçiligine  alynmagy, gözegçiligiň tapgyrlygy, lukmanlaryň maslahaty, alýan bejergileriniň görnüşleri  näsagyň umumy ýagdaýyna, ýaşyna, hünärine, kesel hadysalarynyň ýaýramaklygyna we ş.m laýyklykda üýtgäp biler. Şu Tertipdäki esasy kesellerden beýlekilerini gözegçiliginiň usuly we lukmançylyk  (dispanser)gözegçiliginiň netijeliliginidegişli ulgamyna göra alyp barmaly.