KARDIOLOGIÝA YLMY-KLINIKI MERKEZLI HASSAHANA


Berkarar döwletimiziň Bagtyýarlyk döwri her bir pudaga, her bir adama özüňin özgerdiji güyji bilen täsir etdi. Türkmenistan dünýäde uly abraýy bolan, ykdysady taýdan kuwwatly döwlete öwrüldi. Bularyň hemmesi Çuňňur hormatlanýan Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň pähimli ýolbaşçylygynyň, halk hakdaky aladalarynyn, Watanymyzy ösdürmeklik üçin edýän bimöçber yhlasynyň, ýadawsyz gözlegleriniň miwesidir.

Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň ýolbaşçylygynda 2011-2030 - njy ýyllar üçin ýurtda ýürek- damar keselleriniň garşysyna goreş strategiýasynyň kabul edilip, durmuşa ornaşdyrylmagy hem ilatyň saglygyny dikeltmäge oňaýly täsirini yetirdi.

           Kardiologiýa ylmy - kliniki merkezli hassahananyň işgärleri Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyn “Saglyk” we “Türkmenistany durmuş - ykdysady taýdan ösdürmegiň 2011-2030-njy yyllar üçin Milli maksatnamasynda” ilatyň saglygyny goramagyň hilini we netijeliligini ýokarlandyrmak boýunça goýlan meseleleri çözmekligi üstünlikli amala aşyrýarlar.

      Ýurdumyzda kardiologiýa gullugyny ugrukdyryjy ylmy-amaly merkez hökmünde kardiologiýa ylmy-kliniki merkezli hassahananyň ylmy işgärleri tarapyndan        ýürek- damar keselleri bolan näsaglaryň saglygyny dikeltmek üçin toplumlaýyn maksatnama işlenip düzüldi. Bu maksatnama bejergini iň amatly ýagdaýa          getirmäge, näsaglaryň hassahanada geçirýän wagtlaryny azaltmaga mümkinçilik berer.








_____________________________________________________________________________________________

MARY ŞÄHER IÇ KESELLER HASSAHANASY


Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ynsan saglygyny hemme zatdan ileri tutýan Milli Liderimiziň tagallasy bilen Türkmenistanyň Saglygy goraýyş ulgamy halkara derejesinde ykrar edilen ulgama öwrüldi. Diňe bir ýurdumyzda däl, eýsem sebitde hem deňi-taýy bolmadyk saglyk edaralarynyň yzygiderli açylyp ulanmaga berilmeginiň özi munuň aýdyň mysalydyr.

Hormatly Prezidentimiziň başda durmagynda biziň ýurdumyzda adamlaryň jan saglygyny gorap saklamak gönüden-göni döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolmagynda galýar.

Hormatly Prezidentimiz “Men lukmançylygyň iň täze enjamlary bilen enjamlaşdyrlan nobatdaky sagaldyş toplumlarynyň ýa-da hassahanalaryň işe girizilen wagty özümi iň bagtly we buýsançly adam saýardym” diýip buýsanç bilen belläp geçýär.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň  ýolbaşçylygynda her güni uly ýeňişlere beslenýän Diýarmyzyň iň uly baýlygy bolan raýatlarmyzyň jan-saglygyny gorap saklamakda durky täzelenip, ulanylmaga berlen Mary şäher iç keseller  hassahanasynyň işe girizilmegide munyň aýdyň subutnamasydyr.

Mary welaýatyndaky 4 gatly 205 orunlyk Mary şäher iç keseller hassahana dünýä derejesinde ylmyň iň soňky gazanan döwrebap enjamlary bilen üpjün edildi.

Hassahananyň esasy işi gije-gündiziň dowamynda ilata ýokary şertlerde gaýragoýulmasyz kömek bermek üçin niýetlenendir.

Mary şäher iç keseller hassahanasy şu aşakdaky bölümlerden ybarat:

1-nji hirurgiýa bölümi                                                                                 -- 30 orun

2-nji hirurgiýa bölümi                                                                                 -- 30 orun

Infarkt bölümi                                                                                               --20 orun

Umumy terapiýa  bölümi                                                                             -- 35 orun

Endokrinologiýa bölümi                                                                               --25 orun

Newrologiýa bölümi                                                                                     --35 orun

Kardiologiýa  bölümi                                                                                    --30 orun

Reanimasiýa bölümi

Kabul ediş bölümi

Saglygy dikeldiş bölümi

Barlaghana bölümi

Rentgen anyklaýyş bölümi

Dolandyryş bölümi

Funksional anyklaýyş otagy

Endoskopiýa otagy

Ultra ses barlag otagy,

Stomatologiýa otagy,

Lor otagy

Endoskopiýa otagy

Konferensiýa zaly                                                                                       --180 orun

Lukmanlaryň maslahat otagy                                                                       --50 orun

Aşhana                                                                                                         --50 orun

Hassahanada elektron resminamalary dolandyryş ulgamy hem hereket edýär.

1-nji gatda

Kabul ediş bölüminde ilkinji ýola goýlan gaýragoýulmasyz kömegi bermek üçin niýetlenen otag bar.''Tiz kömek'' gullugy tarapyndan getirilen we ýüz tutyp gelen näsaglary kabul edip, ilkinji gaýragoýulmasyz lukmançylyk kömegi bilen üpjün etmek hem-de dünýä ülňülerine gabat gelýän enjamlaryň üsti bilen gysga wagtyň içinde kesel kesgidini takyk anyklamak üçin niýetlenen.


Kabul ediş bölüminiň gaýragoýulmasyz otagy häzirki zaman  döwrebap defibrillýator, emeli dem alyş enjamy, intubasiýa üçin laringoskop, ykjam ultrases barlag, elektrokardiograf, göçme rentgen, glýukometr we beýleki anyklaýyş enjamlary, dünýä ülňülerine gabat gelýän derman we daňy serişdeleri bilen üpjün edilen.

Rentgen anyklaýyş bölümi: keselleri anyklamakda iň öňdebaryjy we häzirki zaman  enjamlary bilen enjamlaşdyrylan. Ulanylýan göçme rentgen enjamlarynyň kömegi bilen hereketleriniň çäklendirilmegi zerur bolan ejir çeken raýatlaryň öz ýerinde kesellerini takyk anyklamaga uly ýardam berýär. Şeýle-de hirurgiýa, umumy terapiýa, newrologiýa, endokrinologiýa, kardiologiýa we beýleki ugurlar boýunça lukmanlaryň zerur bolan maslahatlary berilýär.


Reanimasiýa bölüminde kämil gaýragoýulmasyz lukmançylyk kömegi bilen öz wagtynda doly derejede üpjün etmek üçin ähli şertler döredilen. Bölümiň otagynda dünýä ülňülerine laýyk gelýän emeli dem alyş enjamlar, kardiomonitorlar, defibrilýatorlar, infuzimatlar, gemodializ enjamy we beýleki enjamlar bar. Bu bolsa näsaglara reanimasiýa bölüminiň öňdebaryjy usullaryny ulanmak bilen reanimasiýa we anesteziýa çärelerini geçirmäge mümkinçilik berýär.

Barlaghana bölümi: ganyň, peşewiň we beýleki  suwuklyklaryň umumy kliniki, bakteriologiki we biohimiki barlaglary geçirmäge niýetlenen.

Bölümde gurnalan analizatorlaryň we dünýä ülňülerine gabat gelýän häzirki zaman enjamlaryň üsti bilen zerur bolan laborator barlaglaryny köp mukdarda we gysga wagtda geçirmäge ähli şertler döredilen.

2-nji gatda

Saglygy dikeldiş bölüminde: bejeriş bedenterbiýe otagy, ýokary hilli fizioterepewtiki enjamlar, bu ugurlar boýunça ýokary derejeli gaýragoýulmasyz bejeriş çäreleri geçirmek üçin ähli şertler döredilen. Manual terapiýa, iňňe reflekso-terapiýa, beden owkalamak, dikeldiş maşklary ýola goýlan.

 .                              

3-nji gatda

Umumy terapiýa, kardiologiýa bölümlerinde  dünýä ülňülerne gabat gelýän enjamlaryň kömegi bilen näsaglara ýokary derejeli  saglygy goraýyş hyzmatlary ýola goýlan. Bölümlerde näsaglar üçin ähli amatly şertler döredilen.Ýagny otaglarda köp görnüşli funksional krowatlar, telewizorlar, azyk önümleri üçin sowadyjy enjamlar bar. Şeýle-de ýatymlaýyn otaglarda nobatçy şepagat uýasyny çagyrmak üçin elektronlaşdyrylan nokatlar, merkezleşdirilen ýylylyk we howany sowadyjy ulgamlar hereket edýär.   


4-nji gatdaky

1-nji  we 2-nji hirurgiýa bölümlerinde üç sany operasiýa otaglar bolup, gaýragoýulmasyz ýagdaýda bir wagtyň özünde 4 operasiýa geçirmäge niýetlenen endoskopiki hirurgiýa amallary geçirmek üçin Germanýa Federatiw Respublikasynyň  meşhur Karl Ştorz kompanýasynyň endoskopiki hirurgiýa enjamy şeýlede bölümde narkoz bermek üçin Germanýanyň Gräger kompanýasynyň Fabius Tiro we HEYER Medikal AG kompanýasynyň enjamlary bilen üpjün edilip, gaýragoýulmasyz ýagdaýlarda bejermeklik ýola goýulan. Operasiýa otaglary degişli ýokary hilli enjamlar bilen üpjün edilip, şol sebäpli öz wagtynda edilen çylşyrymly operasiýalar näsaglaryň uzak wagtlap hassahanada bolmagynyň hem-de maýyplygyň öňüni alyp, olaryň gysga wagtda saglygyny dikeldip zähmet çekmek ukybyny eýe bolmagyna uly ýardam berýär.

Döredilen ajaýyp şertler, Mähriban Prezidentimiziň düýbüni tutan ''Saglyk'' Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmekde, adamlaryň ömrüniň dowamlylygynyň uzalmagyny gazanmaga uly ýardam berer.


Döredilen ýyly: 1946-njy  ýyl,  2017-nji  ýylyň 20-nji iýul aýynda durky täzelenip, häzirki wagtda 205 orunlyk, dünýä ülüňlerine laýyk gelýän döwrebap enjamlar bilen enjamlaşdyrylan.

Salgysy: 745000 Türkmenistan, Mary welaýat, Mary şäher, Atamyrat  Nyýazow  şaýoly  40 jaý.

Iş telefonlar: (+993522) 4-11-93,   (+993522)  4-79-63

Faks: (+993522) 4-14-62

Elektron salgysy: marysaherhassahana@online.tm

___________________________________________________________________________________________

HALKARA SAGLYK MERKEZLERI MÜDIRIÝETINIŇ HALKARA SAGLYGY GORAÝYŞ ANYKLAÝYŞ MERKEZI


Halkara Saglyk merkezleri müdiriýetiniň Saglygy goraýyş Anyklaýyş merkezi 2004-nji ýylyň sentýabr aýynyň 12-ne açyldy. Merkezde anyklaýyş-maslahat beriş bölümi, şöhle bilen anyklaýyş bölümi, kliniki barlaghana, funksional barlaglary we endoskopiýa hem-de allergologiýa bölümleri  işleýär. Anyklaýyş-maslahat beriş bölüminde terapewt, kardiolog lukmanlary ýüz tutan raýatlary kabul edýarler.

Merkeziň Kliniki barlaghana bölüminde umumy kliniki, boihimiki barlaglardan başga immunologiki, polimerz-zynjyr usulynda infeksiýalaryň, wirus gepatitleriň barlaglary geçirýärler, adamyň papilloma wirusy skrining usulynda kesgitlenýär. Bu barlag –  polimeraz-zynjyr reaksiýanyň fluoressent deteksiýasy häzirki zaman usulydyr.

Merkeziň Funksional barlaglary we endoskopiýa bölüminde elektrokardiografiýa, reoensefalografiýa, elektroensefalografiýa, miografiýa, spirografiýa ýaly barlaglar geçirilýär. Bu bölümde Fujinon EG-530WR endoskopiki enjamlar HD ulgamy (ýokary derejede hadysany detalizirlemek ulgamy) bilen  kämilleşdirilen. Bu bolsa iýmit siňdiriş agzalarynyň nemli bardasynyň ýuzleýin gurluşy üýtgemelerini hem anyklamak mümkinçiligini berýar. Enjamda adaty ýagtylandyryş düzgüni FICE ýagtylandyryş ulgamy bilen kämilleşdirilen. Barlag wagty nemli bardanyň ownuk damarlarynyň ýagdaýyna çenli görmek bolýar. Bu enjamda geçirilýän barlagyň  neoplastiki keselleri ir döwrinde ýüze çykarmakda ähmiýeti uludyr. Bölümdäki ultrainçe (diametri 5.5mm)  transnazal EG-530N gastroskop bilen gyzylödegiň daralmagynda barlag geçirmek bolýar. Mundan başga indi çagalara 1 ýaşdan başlap gastroskopiýa barlagyny geçirmek üçin mümkinçilik döredi.

Allergologiýa bölüminde deri sypjyrmak usuly bilen dürli allergenleriň anyklaýyş barlagy geçirilýar we näsaga degişli bejergi bellenýar.

Biziň salgymyz: 744036, Türkmenistan, Aşgabat  ş. 1970 köçe, 30 jaý

Telelefon belgimiz:  48-92-02, 48-92-03, 48-92-04

Faks:  48-92-05


__________________________________________________________________________________________

HALKARA SAGLYK MERKEZLERI MÜDIRIÝETINIŇ HALKARA "ENE MÄHRI" MERKEZI


Halkara “Ene mähri” merkezi enelere we çagalara ýokary tehnologiki kömegi hem-de iň ýokary hilli hyzmatlary bermek üçin niýetlenendir. Häzirki wagtda Merkeziň ähli akuşerçilik we ginekologik operasiýalary, şol sanda organ saklaýyş, jyns agzalaryň rekonstruktiw-plastiki operasiýalaryny geçirmäge mümkinçiligi bar.

Häzirki zaman tikin materiallarynyň we anesteziologiýa enjamlarynyň ulanylmagy  ýokary netijeli operasiýalary geçirmäge mümkinçilik berýär.

Merkeziň funksional hili – giň koridorlar, otaglarda howanyň we ýagtylygyň köplügi, iň döwrebap tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylan operasiýa otaglary, bölümiň ýörite seçilip alnan reňk öwüşgini, ajaýyp galereýalar, bir we iki orunluk palatalaryň bolmagy  näsaglaryň merkezde bolmaklygyna ajaýyp şertleri döredýär.

Merkezde nesil yzarlaýan we dogabitdi keselleri ir ýüze çykarmak üçin göwrelilere skrining barlagy  geçirilýär. Bu şowsuz gutarýan göwrelilikleriň sanyny ep-esli azaltmaga  ýardam berýär.

Lukmançylyk hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmak  wajyp meseledir, lukmançylyk işgärleriniň hünär kämilligi hem şonuň bir faktory bolup durýar. Bu meýilnamanyň çäginde, hem ýerli merkezlerde, hem-de daşary ýurt klinikalarynda halkara hyzmatdaşlyk meýilnamasynda lukmanlaryň hünärlerini kämilleşdirmek boýunça meýilnama laýyklykda iş alnyp barylýar.

 Hünärmenleriň halkara çärelere we duşuşyklara gatnaşmagy olaryň hünärleri boýunça gözýetiminiň giňelmegine, hyzmatdaşlyk we bilelikde işlemek isleginiň artmagyna ýardam berýär.

“Ene mähri” merkezinde gestasion süýjüli diabeti anyklamak we   howply topara degişli göwreli aýallary ýüze çykarmak, olara endokrinolog lukmanyň maslahatyny geçirmek, göwreliligi we dogrumy  alyp barmakda  merkezleşdirilen komegini berkem üçin hemme çäreler döredildi.

Merkez häzirki zaman inkubatorlary we Drager ulgamynyň Öýkeniň emeli wentilýasiýa enjamlary bilen enjamlaşdyrylandyr. RDS-ny bejermek üçin tebigy surfaktantyň ulanylmagy agramy 500 gramdan başlaýan çagalara ideg etmäge mümkinçilik berýär. Bu Bütindünýä Saglyk Guramasynyň Diri doglan çagalaryň kriteriýalary hakyndaky görkezmelerine laýyk gelýär.

Nemes hünärmenleri bilen yzygider duşuşyklar, alnan netijeleriň ara alnyp maslahatlaşylmagy, bilelikde akuşerçiligiň, neonatologiýanyň, endokrinologiýanyň wajyp meseleleri barada konferensiýalaryň, seminarlaryň geçirilmegi ylmy gözýetimi we professional derejäni has beýgeldýär.

Merkezde lazer punksiýasy arkaly  hromosomlary öwrenmek (FISH tehnologiýasy) arkaly embrionyň patologiýasyny ir ýüze çykarmak üçin iň täze tehnologiýalar ulanylýar. Bu bolsa  sagdyn nesili almaga mümkinçilik berýär.

Biziň salgymyz: 744036, Türkmenistan, Aşgabat  ş. 1970 köçe, 30 jaý

Telelefon belgimiz:  48-93-09, 48-94-03.


_________________________________________________________________________________________

HALKARA SAGLYK MERKEZLERI MÜDIRIÝETINIŇ HALKARA IÇ KESELLERI MERKEZI


Halkara iç keselleri merkezi (HIKM) - bu häzirki zaman köp ugurly lukmançylyk merkezi bolup, onda  näsaglara häzirkizaman döwrebap barlaglary, lukmançylyk kömegi we bejerişi alyp bolýar. Merkeziň üstünlikli ösüşiniň wajyp şerti onuň iň häzirki zaman enjamlary bilen üpjün edilmegidir we  uly iş tejribesi bar bolan Germaniya döwletinde bilimleri kämilleşdirilen,  ýokary derejeli hünärmenleriň bolmagydyr. Merkeziň düzümine aşakdaky bölümler  girýar: anyklaýyş-maslahat beriş, reabilitasiýa, terapiýa, proktologiýa, nefrologiýa, urologiýa, fizioterapiýa,  intensiw bejeriş bölümi  we kliniki-biohimiki laboratoriýa,  operasiýa edilýan bölumi.  Merkeziň otaglary dünýäde belli kompaniýalar tarapyndan öndürilen häzirki zaman anyklaýyş enjamlary bilen enjamlaşdyrylan: Germaniyanyň  «Siemens»  kompaniýasynyň Aсuson S-2000 we  Aсuson Х-300 ultrases enjamlary, Uroscope D3  rentgen enjamy, “Fujinon” kompaniýasynyň fibrogastroduodenoskop, kolonoskop, hem-de bronhoskop enjamlary bar. Endoskopiki barlaglar gerek bolan ýagdaýynda  anesteziýa bilen geçirilýar. Mundan başgada retrograd holangiopankreatografiýa barlagy geçirilýar.  Merkezde kiçi operasiýalar ýerine ýetirilýär:   endoskopiki papillosfinkterotomiýa, polipektomiýa, gerek bolsa endoskopiki usul bilen ganakmany duruzmak.


Merkeziň urologiýa bölüminde “SIEMENS”, “KARL STORS” we “DORNIER” kompaniýalarynyň enjamlary bilen  böwrekleriň korall görnüşli we uly göwrümli, köp sanly daşlaryny bejermegiň döwrebap usuly-perkutan nefrolitotripsiýa operasiýasy doly ýola goýuldy we üstünlikli geçirlýär. “Litostar Modulyaris” enjamy arkaly böwrekdäki we peşew ýollaryndaky dürli ululykdaky daşlary gowy netije bilen aralykdan döwmek usuly ulanylýar.  Peşewakarlaryň  iňçelme kesellerinde endoskopiki giňeltmek usuly doly ýola  goýuldy-endoskopiki ureterodilatasiýa, uretrotomiýa, retrograd reteropiyelotomiýa operasiýalar edilýär. Prostatanyň adenomasy keselini bejermekde  häzirki zaman  usuly bolan adenomany transuretral (TUR)  kesmek operasiýasy üstünlikli geçirilýär.


Täze bejeriş usullaryň ulanylmagy näsaglaryň tiz ýagdaýda iş ukyplylygyny dikeltmäge ýardam edýär.  Proktologiýa bölüminde  aşakdaky görkezilen operasiyalar üstünlikli geçirilýar: “Ultracision harmonic” skalpeliniň kömegi bilen gemorroýektomiýa, ýiti paraproktitleri açmak, göni içegedäki deşikleri kesip aýyrmak, göni içegäniň nemli bardasy duşende operasiýalar, appendektomiýa, gernioplastika we başga operasiýalar. Nefrologiýa bölüminde böwrekleriň interstisial keselleri, dowamly glomerulonefrit, diabetiki  nefropatiýa we başga-da dowamly böwrek  keselleri bilen kesellän näsaglar bejeriş alýarlar. Dowamly böwrek ýetmezçilik keselli näsaglara gemodializ, izolirlenen ultrafiltrasiýa seanslary geçirilýar. Terapiýa bölüminiň işiniň esasy ugry iç  keselleriniň we olaryň gaýra üzülmeleriniň öňüni almak,  şeýle hem sagdyn durmuş ýörelgesini wagyz etmek bolup durýar. Bölumde bronhit, pnewmoniýa, gastrit, gastroezofageal refluks keseli, aşgazanyň we onki barmak içegäniň  baş keselleri, ýaraly kolit keselli näsaglar bejeriş alyp bilýärler.      


Intensiw bejergi we anesteziologiýa bölüminde agyr we operasiýadan soňky ýagdaýdaky näsaglara  gözegçilik we bejeriş geçirilýär. Ýürek-damar we dem alyş ulgamlarynyň görkezijileri gije-gündiziň dowamynda ýöriteleşdirilen enjamlaryň kömegi bilen  gözegçilikde saklanýar.  Bölümiň operasion blogy ýokary hilli nemes enjamlary bilen enjamlaşdyrylan:  “Karl STOPS”, “ERBE”, “Dornier”- lazer. Bölümde 4 sany operasiýa zallary bolup, bir wagtyň özünde birnäçe operasiýalary geçirmäge mümkinçilik berýär. Her bir operasion zaly „ SIEMENS-KION",  „Dager Fabius plus" emeli dem beriş we anesteziýa enjamlarynyň gözegçilik monitorlary bilen enjamlaşdyrylan. Operasiýa wagtynda umumy we regionar anesteziyasynyň hemme görnüşleri geçirilýär. Reabilitasiýa bölüminde serebro-waskulýar keselli we periferiýa nerw ulgamynyň zeperlenmeleri bar bolan  näsaglar derman serişde we fizioterapiya bejergileri alýarlar. Fiziobejergi bölüminde ingalýasiýa, ionoforez, UWÇ-bejergi, fonoforez, owkalama, yşyk bilen bejergi, magnit-lazer bejergisi, oňurga traksiýasy, iňňerefleks bejergisi, suw emelleri – gidroowkalama, gidrokolon we fitobejerş usullary geçirilýär. Barlaghana bölüminde  ähli umumy kliniki, biohimiki, prostat-ýörite antigene (PSA) skrining barlaglary we içki mäzleriň gormonal barlaglary geçirilýär.


Biziň salgymyz: 744036, Türkmenistan, Aşgabat  ş. 1970 köçe, 30 jaý

Telelefon belgimiz:  48-91-14, 48-91-15, 48-91-16

Faks:  48-83-23


_________________________________________________________________________________________

JEMGYÝETÇILIK SAGLYGY WE IÝMIT MERKEZI


Umumy maglumatlar

Salgysy: 744013. Aşgabat şäheri, Görogly köçesi 84

Telefonlary: +99312 36-90-67, 36-90-97

Faks: +99312 36-90-03

E-mail: jsim@online.tm

Döredilen senesi: 2016-njy ýylyň 21-nji iýuly

Degişliligi: Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň  Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugy 

Işgär sany: 180

Taryhy:

1950 - 1961-nji ýyllar - TSSR-iň Saglygy saklaýyş ministrliginiň Respublikan sanitariýa-epidemiologiýa stansiýasy

1961 - 1978-nji ýyllar - TSSR-iň Saglygy saklaýyş ministrliginiň  Göçme sanitariýa-epidemiologiýa ortýadly respublikan sanitariýa epidemiologiýa stansiýasy

1978 - 1991-nji ýyllar - TSSR-iň Saglygy saklaýyş ministrliginiň Respublikan sanitariýa-epidemiologiýa stansiýasy

1991 - 1993-nji ýyllar - Türkmenistanyň Saglygy saklaýyş ministrliginiň Respublikan sanitariýa-epidemiologiýa stansiýasy

1993 - 1995-nji ýyllar - Türkmenistanyň Saglygy saklaýyş ministrliginiň Döwlet sanitariýa-epidemiologiýa inspeksiýasynyň Gigiýena we epidemiologiýa merkezi stansiýasy

1995 - 1998-nji ýyllar - Türkmenistanyň Saglygy goraýyş ministrliginiň Döwlet sanitariýa-epidemiologiýa inspeksiýasynyň Gigiýena we epidemiologiýa merkezi stansiýasy

1998 - 2003-nji ýyllar - Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň Gigiýena we epidemiologiýa merkezi laboratoriýasy

2003 - 2016-njy ýyllar - Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň Tejribe-önümçilik merkezi

2016-njy ýyldan bäri - Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň  Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň Jemgyýetçilik saglygy we iýmit merkezi


Merkez baradaBerkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe saglygy goraýyş ulgamynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugy tarapyndan keselleriň öňüni almakda giň göwrümli işler alynyp barylýar. Jemgyýetçilik saglygy we iýmit merkeziniň döredilmegi Türkmenistanyň Prezidentiniň “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň abraý bilen üstünlikli berjaý edilmeginiň nobatdaky tapgyrydyr. Jemgyýetçilik saglygy we iýmit merkeziniň düýbi Türkmenistanyň Prezidentiniň 2014-nji ýylyň iýul aýynyň 17-sindäki “Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň saglygy goraýyş merkezleriniň binalaryny gurmak hakynda”  13757 belgili  kararyna laýyklykda tutuldy we Aşgabat şäherindäki Tejribe-önümçilik we iýmit merkeziniň taslamasyny düzmek, gurluşygyny amala aşyrmak we enjam bilen enjamlaşdyrmak barada Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi bilen “Gap inşaat ýatirim we diş ticaret A.Ş” kompaniýasy aralarynda baglaşylan  07-14/3 belgili şertnama esasynda guruldy we Hormatly Prezidentimiziň ak pata bermegi bilen, 2016-njy ýylyň 21-nji iýulynda işe girizildi hem-de degişli  Halkara Guramalarynyň “Türkmenistanda ýokary jemgyýetçilik hyzmatlaryny ösdürmeklige uly ynam bildirilýändigi hakynda” beren ýokary bahasyna  mynasyplygy  baradaky resminamasyna  eýe boldy. 


Türkmenistanyň Prezidentiniň  2016-njy ýylyň 17-nji iýulyndaky  “Täze saglygy goraýyş merkezlerini işe girizmek hakynda 14905 belgili kararyna laýyklykda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň 2016-njy ýylyň iýul aýynyň 21-indäki  “Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň Tejribe-önümçilik we Aýratyn howply ýokanç keselleriň öňüni alyş merkezleriniň meseleleri hakynda” çykaran 194 belgili   buýrugy bilen  bolsa, Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň Tejribe-önümçilik merkeziniň binýadynda býujetden maliýeleşdirilýän  we hojalyk hasaplaşygynda işleýän, Tejribe-önümçilik merkeziniň hukuk oruntutary hökmünde kesgitlenen,  Jemgyýetçilik saglygy we iýmit merkezi edara görnüşli tarap hökmünde döredildi. Merkez häzirkizaman saglygy goraýyş ulgamynyň gazanan netijelerinden başarnykly peýdalanyp, ýurdumyzyň Döwlet arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugy üçin ylmy-barlag, amaly-usulyýet, maglumat seljeriş we barlaghana ulgamy boýunça merkezi edara hökmünde halkymyza hyzmat edýär. Jemgyýetçilik saglygy we iýmit merkeziniň ulanmaga berilmegi bilen häzirkizaman ylmy-tehniki çemeleşmeleriň kömegi arkaly “Türkmenistanda ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olaryň garşysyna göreşmek boýunça Aşgabat Jarnamasynda bellenilen wezipeleri 2014-2020-nji ýyllarda amala aşyrmagyň milli strategiýasynyň”, “Türkmenistanyň ilatynyň sagdyn iýmitlenmesi boýunça milli Maksatnamalarynyň”, “Türkmenistanda 2003-2020-nji ýyla çenli döwür üçin immuno-öňüni alyş milli Maksatnamasynyň”, “Türkmenistanda innowasiýa işini ösdürmegiň 2015-2020-nji ýyllar üçin Maksatnamasynyň, “Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň 2011-2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasynyň”, ”Temmäkä garşy göreş boýunça 2017-2021-nji ýyllar üçin Milli maksatnamasynyň”  durmuşa geçirilmegi üçin giň mümkinçilikler açyldy. Merkezde iýmit önümleriniň barlagy, iýmit önümlerini, olaryň gaplanylmagy üçin materiallary döwlet tarapyndan bellige alyş, bazarlardaky barlaghanalara gözegçiligi bölümleri, şeýle hem ýöriteleşdirilen iýmit barlaghanalary, daşky gurşawyň faktorlarynyň fiziki-himiki usullary arkaly barlaglary, radiasion gigiýena, toksikologiýa, bakteriologiýa, wirusologiýa, parazitologiýa we aýratyn howpy ýokanç keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek barlaghanalary bar. Şeýle hem, bu ýerde maglumatlary seljeriş we ylmy bölümleri bolup, olar ýurdumyzyň ähli welaýatlaryndaky barlaghanalary goşmak bilen, umumy barlaghana ulgamynyň, jemgyýetçilik saglygyna mümkin bolan töwekgelçilik bilen baglanyşykly meseleleri çaklamak we yzygiderli seljermek wezipelerini amala aşyrýar. Jemgyýetçilik saglygy we iýmit merkeziniň düzüminde dünýä ülňilerine laýyk gelýän döwrebap derejede sanjym we beýleki immunobiologiýa serişdelerini saklamaga niýetlenen ammaryň gurulmagy Türkmenistanda keselleriň öňüni almak boýunça milli maksatnamanyň mundan beýläk-de üstünlikli kämilleşdirilmegini şertlendirýär. Merkeziň okuw zallarynda häzirkizaman döwrebap usullar we innowasion tilsimatlar boýunça okuw maslahatlarynyň we seminarlarynyň geçirilmegi netijesinde Aşgabat şäheriniň we welaýatlaryň arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gulluklarynyň, saglygy goraýyş edaralarynyň hünärmenleriniň, Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň we lukmançylyk mekdepleriniň talyplarynyň bilim derejelerini we tejribelerini artdyrmak, hünär kämilligini geçirmek işleri amala aşyrylýar. Jemgyýetçilik saglygy we iýmit merkezi kesel dörediji mikroorganizmleri, wiruslary, parazitleri döwrebap enjamlar arkaly anyklamak we keseliň sebäplerini hem-de şol mikroorganizmleriň, wiruslaryň antibiotiki serişdelerine duýujylygyny kesgitläp bermek, daşky gurşawyň faktorlaryny, döwletimizde öndürilýän  we daşary ýurtlardan getirilýän iýmit önümleriniň we azyklyk çig mallarynyň hil we howpsuzlyk görkezijilerine  fiziki-himiki, toksikologiki we radiologiki barlaglaryny hem-de  genetiki modifisirlenen organizmleri, witaminleri, gormonal serişdelerini, mikotoksinleri, antibiotikleri, ýüze çykarmak we identifikasiýa  barlaglary tölegli hyzmatlar arkaly hem amala aşyrýar.

Halkara guramalary bilen bilelikde amala aşyrylan işler

Häzirki wagtda  Jemgyýetçilik saglygy we iýmit merkezinde  ekologiýa taýdan arassa iýmit tehnologiýalarynyň we sagdyn iýmitlenmegiň öwrenilmegi we kadalaşdyryjy we usulyýet resminamalaryň taýýarlanmagy boýunça Birleşen Milletler guramasynyň Çagalar gaznasy we Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasy bilen hyzmatdaşlyk edýän merkezler we institutlar bilen bilelikde ylmy barlag işleri ýerine ýetirilýär. Şeýle işleriň biri-de ýurdumyzda ilkinji gezek  BSGG-y bilen işleşýän Ýewropa Sebitiniň halkara, abraýly barlag merkezleriniň tejribeli  bilermenleri bilen bilelikde   (FEEDСities taslamasynyň çäklerinde) milli hünärmenlerimiz tarapyndan iýmit önümleriniň düzümindäki transizomerleriň, duzlaryň mukdaryny kesgitlemek boýunça paýtagtymyzda ýerleşen jemgyýetçilik iýmiti kärhanalaryndan we söwda nokatlaryndan  12 görnüşli önümden alynan 128 sany nusgalyk  barlagdan geçirildi we degişli netijeler alyndy. Geçirilen barlag işleriniň netijeleri biziň ýurdumyzda hemişelik, yzygiderli ulanylýan iýmit önümleriň däl-de, konditer önümleriniň käbir görnüşleriniň düzüminde transýaglaryň agdyklyk edýändigini görkezdi. Nahar duzunyň hem mukdary barlanylan salat we beýleki önümlerde köp peýdalanylýandygy anyklanyldy. Geçirilen barlag işleri dünýäniň beýleki ýurtlary bilen bir hatarda biziň ýurdumyzda hem iýmit önümleriň önümçiliginde, dolanyşygynda ulanylýan transýaglaryň, duzuň ulanylmagynyň netijesinde  ilat arasynda döreýän ýokanç däl keselleriň öňüni almak boýunça geçirilýän işlere seljerme geçirmäge we bu ugur boýunça milli hünärmenlerimiňziň barlaghana işi boýunça  kämillik derejeleriniň ýokarlanmagyna ýardam berýär. Halkara guramalary bilen bilelikde ýerine ýetirilen işleriň netijesinde alynan maglumatlar ýurdumyzda öndürilýän iýmit önümleriniň  hemme görnüşleriniň düzüminde transýaglaryň, duzuň aňryçäk ýol berilýän mukdaryny kesgitlemek, öwrenmek boýunça alynyp barylýan ylmy işlerde  hem peýdalanylar. Häzirki wagtda ýokanç keselleri bejermekde, esasan mikroblara garşy bejergi geçirmek usullary ulanylýar. Soňky on ýyllyklaryň dowamynda bakteriyalaryň birnäçe görnüşleri özlerine oňaýsyz şertlere hem tiz uýgunlaşmaga we antibiotikleriň garşysyna durnuklyklyk emele getirip başladylar. Netijede, antibiotikleriň bakteriýalary ýok etmek ýa-da ösüşlerini togtatmak täsiri ýuwaş-ýuwaşdan pese gaçdy. Şol sebäpli bu ugur boýunça alynyp barylýan işler düýpli öwrenilmäge degişlidir. Jemgyýetçilik saglygy we iýmit merkeziniň  bakteriologiki barlaghanasy 2015–2018-nji ýyllarda Merkezi Aziya we Gündogar Ýewropa ulgamynyň (CAESAR) çäklerinde geçirilyän  antibiotiklere durnukly bakteriýalara gözegçilik işiniň hiline daşky baha bermek boýunça epidemiologik gözegçiligine üstünlikli gatnaşdy we degişli güwänama eýe boldy.

Häzirki wagtda merkezde  bu meselä hem toparlaýyn çemeleşmäge mümkinçilik bar.  Ýagny, bu ugur boýunça  ylmy-barlag işleri geçirilende,  keseliň ýokuşan wagtyndan köp wagtyň geçenligine garamazdan, ýüze çykarylan mikroblary sekwenirlemek usuly arkaly ýokanjyň döremek ýagdaýynyň arasyndaky epidemiologiki baglanyşygyny seljermek üçin molekulýar-genetiki usullaryny ulanyp bolýar. Mundan başga-da,  merkeziň   wirusologiýa ugry boýunça referens barlaghanasynda dümew keseliniň wiruslaryny, gepatitleri, gyzamyk, gyzylja we dürli görnüşli wirus kesellerini anyklamakda mikroskopiýa, immunoferment, polimeraz yzygiderli reaksiýasy, wiruslaryň kultiwirlenme we DNK-nyň täze nesil sekwenirlenme usullary boýunça Bütindünýä Saglygy goraýyş guramasynyň we onuň Ýewropa sebitindäki hyzmatdaşlyk edýän merkezleriniň ýardam bermeginde  awtomatlaşdyrylan enjamlar arkaly ylmy-metodiki barlaglar amala aşyrylýar. Polimeraz yzygiderli reaksiýa usuly arkaly düwew keselini anyklamaga daşky gözegçilige her ýylda üstünlikli gatnaşylyp şahadatnama eýe bolulnýandygy muňa şaýatlyk edýär.

Jemgyýetçilik saglygy we iýmit merkeziniň immunologiýa we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek bölüminiň ammarynda waksina we sanjym serişdeleriniň  halkara talaplaryna laýyklykda saklanyş düzgünleri boýunça Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy, Birleşen Milletler guramasynyň Çagalar gaznasy  bilen hyzmatdaşlyk amala aşyrylýar. Waksinalar we sanjym serişdeleri kabul edilmezden ozal olara degişli resminamalar Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar Gaznasy bilen bilelikde öwrenilýär. Şeýle-de, bu bölüm “Waksinalary netijeli ulanmak” meýilnamasy  boýunça Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň bilermenleri bilen bilelikde monitoring işlerini amala aşyrýar.

Jemgyýetçilik saglygy we iýmit merkeziniň düzümi (doly makalany açmak üçin makalanyň adyna basyň):



















Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Türkmenistanyň Prezidenti, lukmançylyk ylymlarynyň doktory, professor Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynda ilatyň sanitariýa-epidemiologiýa abadançylygyny üpjün etmek ýaly möhüm ugurda dünýäniň köp ýurtlary üçin nusga bolup durýan  işleriň birnäçesiniň amala aşyrylmagyna itergi berdi. Dünýäniň iň döwrebap enjamlary bilen enjamlaşdyrylyp, ulanylmaga berilen, halkara ülňilerine laýyk gelýän Jemgyýetçilik saglygy we iýmit merkezi Hormatly Prezidentimiziň hut özüniň tükeniksiz tagallalarynyň netijesinde gurulyp, halkymyza hyzmat edýän  merkezleriniň biridir. Okamaga, öwrenmäge, işlemäge we döretmäge şeýle mümkinçilikleri döredip beren Hormatly Prezidentimize  merkezimiziň işgärleriniň minnetdarlygynyň çägi ýokdur! Goý, gije-gündiz halkymyzyň abadan, asuda durmuşy, bagtyýar hem röwşen gelejegi üçin alada edýän Gahryman Arkadagymyzyň jany sag, ömri uzak, başy aman, il-ýurt bähbitli derejeli tutumlary rowaçlyklara beslensin!               

____________________________________________________________________________________________

ŞIKESLERI BEJERIŞ HALKARA MERKEZI


Şikesleri bejeriş halkara merkezi

Salgysy: Aşgabat ş. Görogly köçesi, jaý 118

Iş telefonlary: (+99312) 34-02-26; (+99312) 34-14-63

Fax: (+99312) 34-04-13

Elektron salgysy:  SBHmerkezi@online.tm


   Türkmenistanyň Hormatly Prezidenti Gurbanguly  Berdimuhamedowyň  parasatly hem-de öňdengörüjilikli ýolbaşçylygynda Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe beýik ösüşleri nazarlap, bedew bady bilen öňe barýan ata Watanymyzda adam we onuň saglygy barada döwlet derejesinde ägirt uly işler alnyp barylýar. 2011 ýylyň 21 iýulynda açylyp-ulanylmaga berilen Şikesleri bejeriş halkara merkezi (ŞBHM) hem şunuň aýdyň mysalydyr. Hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda işlenip düzülen “Saglyk” Döwlet maksatnamasy esasynda adamlaryň saglygyny dikeltmäge, berkitmäge, keselleriň öňüni almaga, netijede bolsa ýurdumyzda ynsan ömrüni uzaltmaga gönükdirilen döwlet hajatlary, türkmen lukmançylygynyň esasy aýratynlyklarydyr. ŞBHM-i ýurdymyzda trawmatologiýa gullugynyň merkezi edarasy bolmak bilen trawmatologiýa we ortopediýa ugurlary boýunça ýöriteleşdirilen ilkinji we kwalifisirlenen ýörite bejergileri berýän hassahana bolup durýar.


Şikesleri bejeriş halkara merkezi 8 gatdan ybarat bolup, 180 syrkawy özünde ýerleşdirip bilýän, iň soňky kämil, öňdebaryjy-innowasion enjamlar bilen abzallaşdyrylan täze merkezleriň biridir.

Şikesleri bejeriş halkara merkezi 30 orunlyk ortopediýa, 30 orunlyk neýrohirurgiýa, 60 orunlyk trawmatologiýa, 30 orunlyk torako-abdominal, 30 orunlyk iç keselleri we maýyplaryň saglygyny dikeldiş we 17 orunlyk anesteziologiýa-reanimasiýa ýatymlaýyn bölümlerinden, gaýragoýulmasyz kabul ediş, maslahat beriş, rentgen we funksional anyklaýyş, laboratoriýa, operasiýa, fizioterapiýa we bejeriş bedenterbiýe, giperbariki oksigenirleme, gan bankyndan, önümçilik

bölümlerinden ybaratdyr. Syrkawlaryň ýerleşýän otaglary 1 we 2 adamlyk bolup, telewizor, holodilnik, telefon bilen üpjün edilen we şahsy gigiýena otagy bar.


Kabul ediş bölüminde gaýragoýulmasyz ýagdaýda gelen näsaglara kömek bermek üçin ähli şertler döredilen iki sany kiçi operasion - sargy,  gips,  gaýragoýulmasyz laboratoriýa otaglar bar we çenden aşa agyr ýagdaýda gelen näsaglaryň ýagdaýy durnuklaşýança depginli bejergi 


geçirmek üçin otag (Shok room),  barlamak üçin USB, EKG, rentgen enjamlar we näsaglary sanitar arassalamak üçin  otagy bar. Ýokarky aýdylanlardan başga hem  tiz kömek gullugy bilen,  beýleki  bejeriş edaralaryň kabul ediş bölümleri bilen habarlaşmak üçin göni howa-radio aragatnaşyk ulgamy bilen üpjün edilen.

Merkeziň maslahat beriş bölüminde, meýilnama boýunça ýüz tutan we saglyk öýlerinden ýollanma boýunça iberilen näsaglar kabul edilýär we degişli barlaglardan geçirip, stasionar bejergi üçin merkeziň bölümlerine ýerleşdirilýär. Maslahat beriş bölüminde trawmatolog, ortoped, hirurg, neýrohirurg, okulist, LOR, ginekolog, newropatolog, pediatr, terapewt, psiholog, endokrinolog, kardiolog, stomatolog lukmanlary bar. Lukmanlaryň iş otaglary merkezleşdirilen lukmaçylyk elektron ulgamy bilen birikdirilen.

Maslahat beriş we kabul ediş bölümlerine ýüz tutan näsaglarda laborator, rentgen şöhlesi we ultrases anyklaýyş,  MRT, kompýuter tomografiýa, EKG, EHO-kardiografiýa, dopplerografiýa, denzitometriýa,


elektroensefalografiýa, fibrogastroduodenoskopiýa, kolonoskopiýa, bronhoskopiýa ýaly barlaglar geçirilýär.


   Fizioterapiýa we bejeriş-bedenterbiýe bölüminde syrkawlara UWÇ we 


 ultrases terapiýa, ionoforez, lazer we magnitoterapiýa, ozokerit we


mollagara palçygy bilen ýapmalar, deňiz duzly we el-aýak gidromassaž  wannalar, owkalama we iňňerefleksoterapiýa, gyzgyn daşly we elektro kürside massažlar, bejeriş we dikeldiş bedenterbiýe ýaly bejergiler geçirilýär.    


Giperbariki oksigenirleme otagynda bolsa, ýörite enjam arkaly, adam organizmine ýokary basyşda arassalanan kislorod gazy dem alyş ulgamynyň kömegi bilen berilýär.


Merkeziň gan banky bölüminde, hassahanada ýatan syrkawlary, zerur bolan wagty gan bilen üpjün etmeklik maksady bilen, donorlardan gan alynýar we ýörite barlaglardan geçirilip, sowadyjy enjamlarda saklanylýar.    

Merkeziň operasion we reanimasiýa bölümleri hem daşary ýurt öňdebaryjy kompaniýalarynyň öndüren enjamlary bilen doly üpjün edilen. 


    Şikesleri bejeriş halkara merkeziniň lukmanlary öz iş kämilliklerini we tejribesini artdyrmak maksady bilen  Germaniýanyň, Italiýanyň, Koreýanyň, Hytaý Halk Respublikasynyň, Russiýanyň, Gruziýanyň, Belorussiýanyň we beýleki käbir ýurtlarynyň öňdebaryjy saglygy goraýyş merkezlerinde iş saparynda bolýarlar. Şeýle-de Germaniýanyň, Italiýanyň belli professorlary ŞBHM-de uzak möhletli iş saparynda bolup merkeziň ýaş lukmanlary bilen täze we çylşyrymly operasiýalary ýola goýmakda uly kömeklerini berýärler.  Şonuň netijesinde hem ŞBHM-de birnäçe täze operasiýalar ýola goýuldy, olardan:

- kelle beýnisinde dörän anewrizmalary we arterio-wenoz malformasiýalary kesip aýyrmak;

- täze dörän çişleri mikroskop arkaly aýyrmak;

- dogabitdi we soň bolan gidrosefaliýalarda şunt goýmak;

- mikrodiskektomiýa;

- oňurga ara diskleriň ýerine emeli disk (keýiç) goýmaklyk;


oňurga sütüniniň şikeslerinde we durnuksyzlygynda öňki korporodez we yzdan transpedikulýar spondilodez operasiýasy;


- şikes ýetip zeperlenen oňurga bedeniniň ýerine titan tory goýmak;

-artroskopiýa enjamy bilen meniskektomiýa, hondroma bedenleri aýyrmak, sinowektomiýa, bogunyň üstlerini osteofitlerden arassalamak;


 



- but-çanak bognunda adaty endoprotezirleme;

- but-çanak bogunyň doga çykyklarynda we but süňküniň howply täze döremelerinde endoprotezirleme;

- çanaklyk süňkleriniň çylşyrymly döwüklerinde osteosintez operasiýalary;


- dyz bogunyň total endoprotez operasiýasy;


- but we injik süňkleriniň döwüklerinde az inwaziw blokirleýji osteosintez operasiýalary;


- açyk süňk döwüklerinde ojakdan daşary sterženler bilen osteosintez geçirmeklik;

- laparoskopiki holesistektomiýa, appendektomiýa, ingi kanaly ingi setkasy bilen plastika etmeklik.

Şeýle-de merkeziň trawmatologiýa we ortopediýa bölümlerinde el-aýak süňklerine şikeslenme ýa-da zeperlenme ýetende dürli çylşyrymlykdaky seýikleme-osteosintez we süňk-plastika operasiýalary geçirilýär.

Toroko-abdominal bölüminde döş kapasasynyň, garyn boşlugynyň operasiýa degişli kesellerinde palliatiw we radikal operasiýalaryň hemmesi, dogabitdi we soň dörän ingileriň hemmesinde ingini aýyrmak we ingi kanalynyň plastikasy, ingi setkasyny goýmak usuly bilen operasiýalary geçirilýär.


 Maýyplaryň saglygyny dikeldiş  bölüminde, önümçilik bölümi bilen bilelikde ýokarky we aşaky ahyrlarynda deffektleri bolan näsaglara ekzoprotezleri ýasamak, bedeniniň deformasiýasy bolan näsaglara korregirleýji ortezleri ýasamak we näsaglar olara uýgunlaşýança reabilitasiýa bejergilerini geçirmek işleri amala aşyrylýar.

Bize şeýle mümkinçilikleri döredip beren Arkadag Prezidentimiziň jany sag, ömri uzak bolsun, il-ýurt bähbitli alyp barýan döwletli işleri rowaç alsyn.

_______________________________________________________________________________________________________________

LEBAP WELAÝAT KÖPUGURLY HASSAHANA


Döredilen ýyly: 2018-nji ýyl

Salgysy: 746100, Тürkmenistan,  Lebap welaýaty, Türkmenabat şäheri,  

Türkmenabat-Mary garaýolunyň ugrundaky № 1  jaýy   

 telefony&Faks: (+993422) 7-00-03; (+993422) 7-06-06

 E-mail: lwkuh@online.tm

Berkarar  döwletimiziň   bagtyýarlyk  döwründe  hormatly Prezidentimiz  Gurbanguly Berdimuhamedowyň  “ Saglyk “ Döwlet maksatnamasyny  durmuşa geçirmek, ilatymyzyň saglyk ýagdaýyny has-da   gowylandyrmak arkaly  ömür  dowamlylygyny   uzaltmak,  bu pudakda halka edilýän    hyzmatlary halkara   ölçeglerine    laýyklykda  ösdürmek ugrunda  işler  alynyp  barylýar. Munuň  üçin   innowasion  tehnologiýalara, öňdebaryjy lukmançylyk   ylmyna esaslanylýan   kämil hassahanalardyr  şypahanalar gurulýar.Ýurdumyzda   saglygy goraýyş pudagyny  ösdürmegiň  çäginde  keselleriň  ýüze çykmak howpyny  aradan aýyrmak  we işjeň bejergä  mätäç  näsaglary  ýüze çykarmak  hem-de olara kömek etmek  üçin degişli  çäreleri işläp düzmek we öz wagtynda amala aşyrmaklyga  aýratyn üns berilýär.     

Lebap  welaýatynyň   Türkmenabat  şäherinde  Türkmenistanyň Prezidentiniň “ Saglyk”  Döwlet maksatnamasynyň  çäklerinde   köpugurly hassahananyň gurulyp,  halkyň hyzmatyna berilmegi  hem    Gahryman Arkadagymyzyň  öz halky üçin   edýän atalyk  aladasynyň  subutnamasydyr.  Bu köpugurly hassahana kardiologiýa, miokardyň infarkty, rewmatologiýa, gastroenterologiýa, nefrologiýa, newrologiýa, beýniniň gan aýlanyşynyň ýiti bozulmasy bölümi, oňurga dikeldiş bölümi, pulmonologiýa, endokrinologiýa, 1-nji we 2-nji hirurgiýa bölümleri we  beýleki  bölümlerinden ybarat  bolup,olar  döwrebap  enjamlar bilen  enjamlaşdyrylandyr.

Lebap welaýat Köpugurly hassahanasynyň gurluşy  :

1. Kardiologiýa  bölümi-40 orunlyk

2. Miokardyň infarkty bölümi-40 orunlyk

3. Rewmatologiýa bölümi-40 orunlyk

4. Gastroenterologiýa bölümi-30 orunlyk

5. Nefrologiýa bölümi-30 orunlyk

6. Newrologiýa bölümi-30 orunlyk

7. Beýniniň gan aýlanşygynyň ýiti bozulmasy bölümi-30 orunlyk

8. Oňurga dikeldiş bölümi-30 orunlyk

9. Pulmonologiýa  bölümi-30 orunlyk

10. Endokrinologiýa  bölümi-30 orunlyk

11. 1-nji hirurgiýa bölümi  40 orunlyk

12. 2-nji hirurgiýa  bölümi- 40 orunlyk

13. Angiohirirgiýa bölümi- 20 orunlyk

14. Neýrohirurgiýa bölümi-40 orunlyk

15. Urologiýa bölümi-40 orunlyk

16. Otorinolaringologiýa bölümi-30 orunlyk

17. Trawmatologiýa-ortopediýa bölümi-40 orunlyk

18. Oftalmologiýa   bölümi-80 orunlyk

19. Toksikologiýa we gemodializ bölümi-16 orunlyk

20. Anesteziologiýa we reanimasiýa bölümi-24 orunlyk 

21. Operasiýa bölümi; şol sanda

          -Angiografiýa otagy

          - Litotripsiýa otagy

22. Funksional anyklaýyş bölümi 

23. Fizioterapiýa bölümi

24. Rentgenologiýa bölümi; şol sanda

- MRT otagy

- KT otagy

25. Merkezi  barlaghana

26. Maslahat beriş-anyklaýyş bölümi

27. Gan banky

28. Merkezleşdirilen kabul ediş bölümi:şol sanda-

- Trawmatologiýa nokady

Merkezleşdirilen kabul ediş bölümi


Merkezleşdirilen kabul ediş bölümi gaýragoýulmasyz ýagdaýda ýüz tutýan näsaglara gije-gündiziň dowamynda ilkinji lukmançylyk kömegini bermekde uly ähmiýetli we wajyp bölüm bolup durýar. Bölümde ýokary tehnologiki enjamlar bilen üpjün edilen barlag otaglary we gerek bolan ýagdaýynda näsaga doly, ýokary depginli bejergi geçirmek hem-de gözegçilik amala aşyrmak üçin intensiw bejergi we şoga garşy ýöriteleşdirilen otaglar hem bar.

Bu otaglarda terapewtiki we hirurgiki ýiti patologiýanyň agyrlygynyň derejesini anyklamak we kesel kesgitlemesini goýmak üçin niýetlenen mobil reanimasiýa we anyklaýyş enjamlary ýerleşdirilen. “Nihon Kohden Europe GmbH” kysymly göçme defibrilýator, wentilýasiýa mätäç bolan näsaglara gyssagly ýagdaýda kömek bermek üçin , “ Oxylog  2000 Plus ( Drägerwork AG CO ) ” kysymly göçme emeli dem alyş  hem-de EKG enjamy lukmanlara bu bölümde ýokary derejeli, döwrebap gaýragoýulmasyz kömegini bermeklige ýardam edýär.

Şeýle hem bu bölümde kardiologiýa, newrologiýa, pulmonologiýa, endokrinologiýa, gastroenterologiýa, hirurgiýa  ugurlary boýunça gyssagly ýagdaýda  kömek bermek üçin ähli şertler döredilen. Bölümiň ähli enjamlary kämil, ýokary mümkinçilikleri bilen tapawutlanyp , näsaglaryň keselini gije-gündiz, gysga wagtyň dowamynda anyklamaklyga, takyk gaýragoýulmasyz bejergini amala aşyrmaklyga we örän agyr ýagdaýdaky näsaglaryň ömrüni halas etmeklik üçin ähli  şertler döredilen.

Trawmatologiýa nokady


Merkezleşdirilen kabul ediş bölüminiň  tramwatologiýa nokady gaýra -goýulmasyz ýagdaýda ýüz tutýan  Türkmenistanyň  we daşary döwletiň   raýatlaryna gije-gündiziň dowamynda ilkinji lukmançylyk kömegini bermekde uly ähmiýetli, wajyp bölüm  bolup durýar.

Trawmatologiýa nokadynda ýokary  tehnologiki enjamlar  bilen üpjün  edilen  barlag otaglary, kiçi  operasion  otagy, näsaga   gaýragoýulmasyz lukmançylyk   kömegini bermek üçin   ýöriteleşdirilen  sanjym otaglary bar we şu aşakdaky  ýöriteleşdirilen  lukmançylyk  kömegi  berilýär:

- Döwükleri we çykyklary anyklamak we ýöriteleşdirilen lukmançylyk kömegini bermek

- Ýumşak dokumalarynyň ýaralaryny, myşsalarynyň, siňirleriniň  zeperlenmeginde olary dikmek amaly, ýat jisimleri aýyrmak,  gan akmalary  saklamak, trawma şogyna garşy çäreleri geçirmek.

- Guduzlama keseli  boýunça ýüz tutýan raýatlara  antirabiki kömegini bermek.

Ýokarda görkezilen    ilkinji  gaýragoýulmasyz lukmançylyk  kömegini  ýokary  derejede bermek, kesel kesgitlemelerini  takyk anyklamak  üçin   hassahananyň rentgenologiýa bölümindäki Ýaponiýanyň önümi bolan  Toşiba  64 kesimli  Kompýuter  tomografiýasy,Germaniýanyň  önümi bolan  Magnetom Essenza AG Siemens Healthcare  GmBH  Magnetom  Essenzanyň Magnitli  Rezonans  ulgamy,

Germaniýanyň önümi bolan Siemens   rentgen ulgamy  ýakyndan ýardam edýär.        Operasion  otagy bolsa Germaniýanyň  önümi bolan “Dräger” kompaniýasynyň “Fabius Tiro”    kysymly narkoz enjamy , köp funksialy operasion stoly,elektrosorujy, elektrokoagulýator ýaly  täze döwrebap  lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edilip, otagda   gaýragoýulmasyz ýagdaýda  çykyklaryň, döwükleriň,   süňk repozisiýalarynyň , immobilizasiýasy  geçirilýär we gips sargylary  goýulýar.  Näsaglar bölümlerde ýöriteleşdirilen kompýuter ulgamy arkaly hasaba alynyp, nobata goýulýar we keseline görä degişli hünärmenlere ugradylyp, degişli bölümlere  bejergä  ýatyrylýar.

Anesteziologiýa we Reanimasiýa bölümi



Anesteziologiýa we reanimasiýa  bölümi  24 orundan ybarat bolup, onuň esasy wezipesi  keseli agyrlaşan näsaglara güýçlendirilen bejergi we dikeldiş çärelerini amala aşyrmakdan, hirurgiýa operasiýalarynda, funksional anyklaýyş  barlaglarynda agyrsyzlandyrmanyň dürli usullaryny ulanyp näsaglaryň bejerilişine ýardam bermekden we hassahana gyssagly getirilen näsaglara gaýragoýulmasyz intensiw lukmançylyk kömegini bermekden ybaratdyr. Intensiw bejeriş zallary häzirki zaman öňdebaryjy lukmançylyk enjamlary bilen doly üpjün edilen. Ähli lukmançylyk enjamlary lukmanlaryň we şepagat uýalarynyň iş ýerlerinde ýerleşýän ,,Dräger” kompaniýasynyň    “Infiniti Omega” atly merkezleşdirilen kompýuter programmasy bilen ”Infiniti  Сentral StationWide” gözegçilik nokadyna birleşdirilen. Bu  jemleýji-gözegçilik  nokady  bölümde  ýerleşen  ähli  enjamlaryň , näsaglaryň  ýagdaýy  baradaky  görkezijilerini  özünde jemleýär  we  gyssagly  ýüze  çykan hadysalary, gaýragoýulmaz ýagdaýlary  gözegçilik  etmäge, näsaga  wagtynda  kömek  bermäge, statistika  we  ylmy  barlaglary  geçirmäge  uly  ýardam  berýär. Näsaglaryň  ýaşaýşy  üçin  wajyp  ulgamlaryň  görkezijilerini  ,, Infiniti  Delta   ’’ kardio monitorlarynyň  kömegi  bilen  anyklamak  bolýar. Bu  monitorlar  näsaglaryň  NBP  arterial  gan  basyşyna, EKG  ýazgysyna , dem  alyşyna, beden  gyzgynlygyna, SpO2   gandaky  kislorodyň  derejesine  gije-gündiziň  dowamynda  gözegçilik  etmeklige  ýardam  berýär.  Bölümde  bar  bolan Dräger  “Sawina300”  emeli  dem  beriş  enjamlary  häzirki  döwürde  has  öňdebaryjy  we  ygtybarly  respiratorlar  hasaplanýar. Bu  enjamlaryň  kömegi  bilen  näsaglarda  dem  alyş  ýetmezçiliklerini  we  öýkenleriň  dürli  agyr  kesellerini  tiz  wagtda  bejermek bolýar. Şeýle  hem  ,,TEC-5631”  kardio -defibrilýatory   näsagda  ýürek  işjeňliginiň  bozulmagyna,  aritmiýalaryň  dürli  görnüşlerinde  gyssagly  gaýragoýulmasyz  kömegi  bermeklige  niýetlenen. Güýçli  täsirli  derman  serişdelerini  takyklanan  mukdarda  damar  içine  goýbermek  üçin  ,,Injectomat  MC Agilia ’’  we      ,, Volumat    MC Agilia ’’ perfuzomatlary  ulanylýar. Bölümde  näsaglary  bejeriş  döwründe  goşmaça  barlag  we  anyklaýyş  çärelerini  geçirmek  üçin  niýetlenen  lukmançylyk  enjamlary-da  bar.  Häzirki  döwürde  ultra  ses  anyklaýyş  enjamlary  arasynda  has  kämil  hasaplanýan  ,,Ablio  500  TUS A500/WA”  enjamy  döwrebap  sanly  informasiýa  ulgamly  kämil  ultra  ses  anyklaýyş  tehnologiýasy  bolan  enjamdyr. Bu  enjam  arkaly  bedeniň  içki  agzalarynyň  nogsanlyklaryny  ultra  ses  barlagy  bilen  anyklamak  bolýar.  Näsaglaryň  bejergisiniň  netijelerini  yzygider  barlamak  üçin  ,,Mobilet  Mira  Max” mobil  rentgen  enjamy  hem  bar. Enjamyň  kömegi  bilen  agyr  ýagdaýda  ýatan  ýada  hereketi  çäklendirilen  näsaglarda, rentgenografiýa  barlagyny geçirmeklik  bolýar. Mobil  rentgen  enjamy  ykjam  ýeňil  hereket  edýär  we  beden  agzalaryny  islendik  tarapdan  amatly  barlamaklyga  mümkinçilik  berýär. Operasiýa  bölüminde  anesteziologiýa  gullugy  üçin  niýetlenen  döwrebap  lukmançylyk  enjamlary  bar. Anestezia  geçirmeklik  üçin  ,,Dräger”  kompaniýasynyň ,,Fabius  Plus XL” we ,,Fabius Tiro”  narkoz  beriji  enjamlaryny  bellemek  bolar. Bu  enjamlar  narkoz  geçirmeklikde  häzirki  zaman  lukmançylygynyň  talaplaryna  doly  laýyk  gelýär. Izofluran , sewofluran  anestetik  gazlaryny  ulanmaklyga, emeli  dem  berişiň  dürli  usullaryny  ulanmaklyga mümkunçilik döredýär . Enjama  birikdirilen  ýörite  monitor, anestezia  döwründe  näsagyň  gan  basyşyny, SpO2  ganyň  kislorod  bilen  baýlaşygyny,  ýürek  urşunyň  ýygylygyny, enjamyň  näsaga  berýän  howa  garyndysyndaky  FiO2  kislorodyň  we  kömürturşy  gazynyň, zakis  azodynyň  derejesini  we  anestetik  gazynyň  mukdaryny  grafiki  tablisa  görnüşinde  ekranda  görkezýär. Uly  göwrümli  operasiýalarda  ýitirilýän  gany  näsaga  gaýtadan  reinfuziýa  geçirmeklik  üçin  Fresenius  Kabi  kompaniýasynyň  ,,KATSplus  ” kysymly  gany  üznüksiz  transfuziýa  edýän  enjamy  bar.  Operasiýa  wagtynda  näsagdan  akan  gany  enjamyň  kömegi bilen  doly  arassalap  eritrositleriň  massasyny,  autoplazmany  taýýarlamak  bolýar. Gan  we  gan  düzümlerini,  infuzion  erginleri  näsaga  transfuziýa  etmezden  öň  beden  gyzgynlygyna  çenli  ýylatmak  üçin  ,, Barkeý    S-line ” we ,, SAHARA –III”  ýyladyjy  we  erediji  enjamlar bar. Bu  enjamlar  ulanylýan  erginleri  kadaly gyzgynlykda   näsaga  transfuziýa  etmeklige  mümkinçilik  berýär we öz  gezeginde  operasiýa  wagtynda  ýüze  çykyp  biljek  içki  gan  akmalary  tiz  wagtyň  içinde  gutarnykly  saklamaklyga  şert  döredýär.                                   

Angiografiýa otagy


Angiografiýa otagy häzirki zaman lukmançylygyň iň soňky talaplaryna jogap berýän, Ýaponiýanyň  “Toshiba” kompaniýasy  tarapyndan  öndürilen “Infinix

VF- i” kysymly angiograf  enjamy bilen abzallaşdyrylan. Bu angiograf enjamy  dürli şertlerde özüniň döwrebap tizligi , uly göwrümi, anyklaýyşda we bejergide ýokary netijeliligi bilen tapawutlanýar. Angiografyň kömegi bilen, bölümde ýürek damar ulgamynyň patologiki ýagdaýlaryny irki döwürde anyklamak hem-de şol bir wagtda  bejergini amala aşyrmaklyga mümkinçilik döredip, ýüze çykjak gaýraüzülmeleriň öňüni alyp, damarlaryň işjeňliginiň dikeldilmegine ýardam berýär. Ýagny bu angiograf enjamyň kömegi bilen ýürek damar ulgamynyň angiografiýa barlagyny geçirip bolýar. Damarlarda emele gelen stenozlara, oklýuziýalara stent goýmak arkaly açmak bolýar. Damarlarda emele gelen anewrizmalarda stentgreft goýmak arkaly ýapmak bolýar. Ýüregiň içinde patalogiki deşikleri oklýuder arkaly ýapmak bolýar.    Gahryman Prezidentimiz tarapyndan gurdurylyp berlen täze dünýä ülňülerine gabat gelýän, iň kämil häzirki zaman enjamlary bilen enjamlaşdyrylan welaýat köpugurly hassahanasynda angiografiýa ugruna degişli näsaglaryň diňe bir türkmen halkyna däl, eýsem goňşy döwletleriň hem raýatlaryna ýokary derejede hyzmat etmäge mümkinçilikleri bar.

Gemodializ bölümi

 

Gemodializ  bölümi  10 dializ orundan ybarat bolup durýar . Bölümde  9 sany enjam uly ýaşly adamlar üçin, 1 sanysy çaga dializi üçin niýetlenen ,  dünýä ülňülerine gabat gelýän häzirki zaman ýokary tehnologiki enjamlary, ýagny Germaniýanyň  “Fresenius FMC ” kompaniýasy tarapyn   öndürilen  “ 5008S ”  görnüşli gemodializ enjamy bejerginiň ýokary  derejede geçirilmegini üpjün edýär, şeýle  hem ol  häzirki wagtda  dürli keselleriň netijesinde dörän,  dowamly böwrek ýetmezçilik ýagdaýlarynda  näsaglarda  bejergini  geçirmek üçin  has netijeli usul diýlip hasaplanylýar.  Bölümde ýiti  we  dowamly  böwrek ýetmezçilikli näsaglara gaýragoýulmasyz we meýilnamalaýyn gemodializ bejergisini  bermek üçin amatly şertler döredilen.   Bu ýerde ornaşdyrylan  enjamlar böwrek ýetmezçiliginden ejir çekýän näsaglaryň ganyny yzygiderli  uremiýanyň   galyndylardan  arassalamaga ukyplydyr. Bu bolsa öz gezeginde näsaglaryň ömrüni uzaltmaga ýardam edýär.


Oftalmologiýa   bölümi


Lukmançylyk  ylymlarynyň iň soňky gazanan tehnologiýalary we  dünýä ülňülerine  laýyk gelýän  enjamlary ornaşdyrylan  bu bölümde  ýokary bilimli we hünärli lukman oftalmologlar Türkmenistanyň we daşary ýurtlaryň raýatlaryna ýatymlaýyn we gatnawly bejergiler geçirýärler. Bölüm ýatymlaýyn bejergi almak üçin  80 näsag orundan ybarat. Olardan 40 sanysy  terepewtiki oftalmologiýa, beýleki 40 sanysy  bolsa mikrohirurgiki oftalmologiki bejergini almak  üçin  niýetlenendir. Terepewtiki oftalmologiýa bölüminde  çaga oftalmologiýa, gabak keselleri, göz ýaş ýollarynyň kesellerini,  göz almasynyň öňki böleginiň, gözüň düýbiniň kesellerini anyklamaga we  bejermäge ähli mümkinçilikler döredilendir. Terapewtiki oftalmologiýa bölümi kompýuterleşdirilen biomikroskop(SL) perimetr, refraktometr, proýektor we foropter, pnewmotometr bilen enjamlaşdyrylan. Bu enjamlar gözüň öňki we yzky gatlaklarynyň kesellerini anyklamakda ulanylar. Gözüň ultrases barlag enjamy Fransiýanyň “QUANTEL MEDICAL” kompaniýasynyň “Aviso” enjamy, optiki  kogerent tomografy  (Germanýanyň     “ HEIDELBERG” kompaniýasynyň “SL-OCT” we “OCT”) gözüň torly gatlagyny,  torly gatlagyň gan damarlarynyň kesellerini anyklamak üçin mümkinçilik berýär. Bu ýokary hilli enjamlar torly gatlagyň kompýuter tomografiýasyny, ultrases bilen göz almasynyň öňki –yzky okunyň ölçegini, implantasiýa geçiriljek intraokulýar merjenjigiň ölçegini anyklamaga, oftarefraktometrde bolsa göz almasynyň optiki ulgamynyň ýagty döwüjiliginiň möçberini anyklamaga, pahimetrde göz almasynyň boýnuz perdesiniň galyňlygyny takyklamaga, retinoskopda göz almasynyň torly perdesiniň keselini anyklamaga, kontaksyz tonometrde gözüň içki basyşyny ölçemäge, awtomatiki perimetrde göz almasynyň görüş meýdanyny anyklamaga uly ýardam berýär.Mikrohirurgiki oftalmologiýa bölüminde  ýokary hilli oftalmohirurgiki  bejergini geçirmäge ähli mümkinçilikler bar.  Operasiýa geçirilýän ýeri  iki otagdan ybarat bolup, birinji operasion otagda lazer amaly, ikinji operasion otagda bolsa göz ugry boýunça iň çylşyrymly operasiýalar edilýär.Birinji operasion otagy  Ýaponiýanyň “ TAKA GI Seiko Co” firmasynyň  iň soňky çykaran mikroskoplary,  Şwesariýa “ QERTLI” firmasynyň AG  fakoemulsifikatorlary we witreotomlar, ikinji operasion otagda Fransiýanyň “QUANTEL MEDICAL”  firmasynyň lazer enjamy, Germaniýanyň “ EXELSIUS MEDICAL” firmasynyň  eksimer lazer enjamlary bilen üpjün edilen. Fakoemulsifikator enjamynda kataraktany buýnuz perdesini  kiçi kesim bilen aýyryp intraokulýar merjenjigi inžektor bilen imlpantirlemek göz öňünde tutulandyr. Bu häzirki zaman oftalmohirurgiki usuly bolup näsaglaryň gysga wagtda saglygyny dikeltmäge  ýardam berýär. Mikrohirurgiýa oftalmologiýa otagy kataraktany (ekstraksasyny) aýyrmak üçin niýetlenen enjam toplumy, intraokulýar merjenjigiň implantasiýasyny geçirmek üçin enjam toplumy, glaukoma, witroektomiýa, çaşylyk amalyny, gabaklarda we ýaş ýollarynyň, göz almasynda gaýragoýulmasyz saglygy goraýyş kömegini geçirmek üçin niýetlenen enjam toplumy bilen üpjün edilen.Refraksiýanyň  anomaliýasyny bejermek üçin amal otagynda  lazer bilen FRK we Lasik operasiýalary geçirilýär. Bu usul bilen her ýyl birnäçe adam äýnek dakynmakdan dynýar, işlemäge, ýaşamaga , döretmäge raýatlarda uly höwes döreýär.Köpugurly hassahananyň maslahat beriş we anyklaýyş bölümine göz keselleri bilen ýüz tutan näsaglar göz keseller barlag otagynda  degişli  barlaglardan geçirilp, olara gatnawlaýyn şertde ýa-da ýatymlaýyn şertde  bejergi maslahat berilýär.Bulardan başgada fizioterapiýa bölüminde ýerleşýän ýörite oftalmologiýa ugry boýunça bejergi geçirýän, gije- gündiz  gaýragoýulmasyz işleýän otag hem bar. Fizioterapiýa-oftalmologiýa bejeriş otagynda geliý-neonowyý lazer, lazer stimulýator  LAST, LOT 0,1 , elektrostimulýator  KROT, magnitoterapiýa AMO- ATOS,  Amblikor 0,1 enjamlary bar we olar näsaglara ýokary derejeli konserwatiw- fizioterapewtiki  bejergini geçirmäge mümkinçilik berýär.

Hirurgiýa bölümi


Soňky  ýyllarda Türkmenistanda hirurgiýa ugry  boýunça ägirt uly  sepgitlere ýetildi. Häzirki  zaman hirurgiýasy  lukmançylygyň  wajyp  ugurlarynyň   biri bolup, lukmançylyk ylmynyň soňky  gazananlaryny öz   içine alýar  we az inwaziw,  ýokary tehnologiki mümkinçilikleri bilen  tapawutlanýar. Bu bolsa näsagda geçilýän amallaryň çylşyrymlylygyna   garamazdan, ýokary  netijeliligi, gaýraüzülmeleri   iň pes  derejä çenli  ýetirip,  näsaglaryň  gysga wagtyň  dowamynda   sagalmagy  bilen  häsiýetlendirilýär.  Hassahanada  3 sany hirurgiýa ugurly bölümler raýatlara  hyzmat edýär.Olar;

               -1-nji hirurgiýa bölümi-40 orunlyk

               -2-nji hirurgiýa  bölümi- 40 orunlyk

               -Angiohirurgiýa bölümi- 20 orunlyk

Bu  bölümler  dünýä  ülňülerine laýyk  gelýän, ýokary tehnologiki enjamlar bilen üpjün edilen. Bölümlerde  hirurgiki keseliň görnüşine garamazdan,  gysga wagtda doly we  dogry  kesel kesgitlemesini anyklamaga,  döwrebap  bejergi  bellemeklige we  ýatymlaýyn  şertlerde näsaglaryň   bejergisiniň   netijesine köpulgamlaýyn gözegçiligi amala aşyrmaklyga ähli  mümkinçilikler döredilen.

Näsaglar   bölümlerde   ýöriteleşdirilen kompýuter ulgamy  arkaly   hasaba alynýar we bu  ulgam arkaly  ýüz tutan näsaglaryň  ähli barlaglary, amallary  hususylaşdyrylýar. Bu bölümler, gaýragoýulmasyz  ýagdaýda   ýüz tutýan  näsaglar üçin gije  -  gündiziň dowamynda ilkinji lukmançylyk  kömegini bermekde örän wajyp orny eýeleýär .  Bölümde  ýokary  tehnologiki enjamlar bilen  üpjün edilen ,  kiçi  operasiýa otaglary, funksional barlag-anyklaýyş  otaglary  we gerek  bolan  ýagdaýynda näsaga doly, ýokary  depginli  bejergi  geçirmek hem-de gözegçiligi amala aşyrmak  üçin intensiw bejergi bolan  şoga  garşy ýöriteleşdirilen otaglar  hem bar.  Bölümde näsaglar üçin niýetlenen otaglar merkezleşdirilen aragatnaşyk hem-de  kislorod beriş ulgamy, elektrohereketlendirijili köp funksional  LINET krowatlary bilen  üpjün edilen. Şeýle hem her bölüme berkidilen operasion zallary narkoz enjamlary, Dräger Tibius we Fabius, köp funksional operasion stollar, elektrosorujylar, Karl Ştorz öndürijisiniň   döwrebap laparoskopiki toplumy, elektrokoagulýator , ligaşur enjamy bilen  üpjün edilen.

Otorinolaringologiýa   bölümi  


Otorinolaringologiýa   bölüminde näsaglara  häzirki zaman kämil enjamlaryň kömegi bilen dünýä ülňülerine laýyk gelýän ýokary tehnologiki usullar arkaly döwrebap, ýöriteleşdirilen bejergi almak üçin ähli şertler döredilen. Bu bölümde näsaglara meýilleşdirilen hem-de gaýragoýulmasyz otorinolaringologiki  ýokary hilli lukmançylyk kömegini bermek üçin ähli mümkinçilikler bar. Näsaglara  dürli görnüşli, ýagny  burun polipotomiýasy, aşakky, ortaky konhotomiýa, endonazal frontotomiýa, etmoidotomiýa, sfenoidotomiýa, gaýmarotomiýa, burun germewiniň kesilip dogurlanmasy, tonzillektomiýa, arassalaýjy antromastoidotomiýa, arassalaýjy radikal operasiýa, timpanoplastika, stapedoplastika, burun süňküniň döwügini dogurlamak, ýüz süňkleriniň ýerinden süýşen açyk we ýapyk döwüklerini dogurlamak, aşakky äňiň döwüklerini seýiklemek, burun plastikasy we traheostomiýa, traheofissura,  traheýanyň plastikasy, bokurdakdan lazer şöhlesiniň kömegi bilen papillomalary aýyrmaklyk ýaly operasiýalary, anyklaýyş we bejeriş maksatlary bilen häzirki zaman dünýä ülňülerine laýyk gelýän az inwaziw we ýokary derejeli amallary geçirmäge  mümkinçilikler bar. Bölümde Germaniýanyň “Siemens” kompaniýasynyň wideoendoskoply “Otopront” apparaty işe girizilen. Bu enjam häzirki zaman anyklaýyş we bejeriş talaplaryna laýyk gelýän enjam bolup ol burun boşlugyny, bokurdagy endoskopyň kömegi bilen görmäge we burunýan boşlukaryny az inwaziw usul  bilen, ýagny punksiýa etmezden ýuwup arassalamaga mümkinçilik berýär.

Operasion blokda ýerleşdirilen ABŞ-nyň “Artrho Care” kompaniýasynyň “koblator II” enjamy  ýokary derejeli häzirki zaman ülňülerine gabat gelýän tehnologiki enjam bolup, biziň ýurdumyzda ilkinji gezek ulanylýandyr. Bu enjamyň kömegi bilen badam şekilli mäzlerini gan akmazdan amal edip aýyryp bolýar. Germaniýanyň “Karl Storz” kompaniýasynyň wideoendoskopiki söýeg enjamynyň kömegi bilen burunýan boşluklaryny burun girelgesinden girip ýokary hilli döwrebap az inwaziw endonazal gaýmorotomiýa, frontotomiýa, etmoidotomiýa we sfenoidotomiýa ýaly amallar hem bu bölümiň operatiw bejergi usullary bolup durýar.

Urologiýa bölümi


Urologiýa  bölüminde  bejergi alýan näsaglaryň böwrek, peşew çykaryş ýollary, peşew halta we erkek adamlaryň jyns agzalaryna degişli bolan ähli patologiki ýagdaýlaryny  häzirki zaman kämil enjamlaryň kömegi bilen dünýä ülňülerine laýyk gelýän ýokary tehnologiki usullar arkaly bejermeklik göz öňünde tutulan. Bu bölümde endoskopiki bejergi usullary giňden ulanylar.Prostata mäziniň uly göwrümli adenomasynda iň häzirki zaman endoskopiýa enjamlarynyň kömegi bilen bipolýar we lazer enukleasiýa operasiýasyny geçirmeklik hem göz öňünde tutulan. Bu amal  häzirki zaman az inwaziw bejergi usuly bolup, operasiýa wagtynda az mukdarda ganyň ýitirilmegi, operasiýanyň dowamlylygynyň gysga bolmagy, bolup biläýjek birnäçe gaýraüzülmeleri düýbünden aýyryp, operasiýa geçirilen näsaglaryň gysga wagtyň dowamynda doly sagalmagy bilen tapawutlanýar. Bölümde peşew haltanyň çişlerini bipolýar rezektoskopyň kömegi bilen N blok (tutuşlaýyn) görnüşinde endoskopiýa usuly arkaly aýyrmak amaly hem  geçirilýär.Peşewakarlaryň inçelme kesellerinde Germaniýa döwletinde öndürilen „Karl Storz“ kompaniýasynyň häzirki zaman döwrebap enjamlary endoskopiki giňeltmek-bužirlemek, ballon we lazer dilatasiýa, intrauretral stent-kateterlar arkaly drenirlemek ýaly täze döwrebap bejergi usullary göz öňünde tutulan. Bulardan başga-da böwrekdäki uly we koral görnüşli daşlary endoskopiki perkutan nefrolitotripsiýa usuly arkaly döwmek amaly hem ýola goýlan.Bölümde Germaniýa döwletinde öndürilen iň ýokary hilli döwrebap enjamy bolan „Dornier Compact Sigma“ kompaniýasynyň polifunksional litotriptory ornaşdyrylandyr. Bu täze tehnologiýaly enjam böwrek we peşew çykaryş ýollaryndaky, peşew haltadaky daşlary anyklamak we şol daşlary distansion urgy tolkunlary arkaly owratmak amalyny geçirmäge mümkinçilik berýär. Bölümde ýene-de döwrebap enjamlaryň biri, Germaniýa döwletiniň „Dornier Medilas“ kompaniýasynyň häzirki zaman enjamy, daşlary owratmak üçin niýetlenen golmiý lazer enjamydyr. Bu enjam peşewakarlaryň aşakky bölegindäki daşlary lazer arkaly owratmaklyk operasiýasyny geçirmäge mümkinçilik berýär. Bölümdäki maýyşgak uretrorenowideoskop „Olympus“ kompaniýasynyň häzirki zaman enjamydyr. Bu enjamyň kömegi bilen peşewakar ýollaryndaky daşlary anyklamak, şol daşlary lazer arkaly owratmak amalyny ýerine ýetirmäge mümkinçiligi bar.

Rentgen bölümi


 * Magnit-rezonans tomografiýa enjamy


*Rentgen enjamy


*Kompýuter tomografiýa enjamy


Rentgen   bölüminde keselleri anyklamakda ylmyň iň soňky gazananlaryny öz içine alýan dünýäniň öňde baryjy kompaniýanalarynyň barlag-anyklaýyş enjamlary ornaşdyrylandyr we mobil rentgen ulgamy, sanly kompýuter tomografiýa enjamy, magnit-rezonans tomografiýasy, flýurografiýa otaglary bar.  Kompýuter  tomografiýa  otagynda Ýaponiýanyň “Toşibo” öndürijisiniň “ Aguilion ONE Vision” atly tomograf enjamy işledilýar. Bu enjamyň iş geçirilýän meýdanynyň bir aýlawynda 64 kesim geçirmeklige  mümkinçiligi bar. Bölümde ýerleşdirilen tomograf 4D görnüşde şekillendirmeklige, ýagny dinamiki şekilleri görkezmeklige mümkinçilik döredýär. Enjamyň ýokary innowasion tehnologiki mümkinçilikleri barlag geçirilýän agzada fiziologiki we patologiki ýagdaýlary hereketde görmeklige, barlagyň geçirilýän wagtyny gysgaltmaklyga, rentgen şöhleleriniň näsaglara ýetirilýän zyýanly täsirini 70% çenli azaltmaklyga mümkinçilik döredýär. Bu tomograf aşgazanasty, galkan şekilli, böwrek üsti mäzlerindäki täze döremeleri we olaryň ýaýramak derejesini kesgitlemeklige mümkinçilik döredýär hem-de birnäçe çylşyrymly ýagdaýlarda ultrases usulyýetlerden has oňaýlydyr. Germaniýanyň “Simens”  öndirijisiniň “Luminous fusion” flýuroskop enjamy sanly tehnologiýalaryň ýokary mümkinçiliklerini öz içine alýan, öýken kesellerini irki döwürde anyklamakda iň häzirki zaman enjam bolup durýar. Bu enjam adaty flýuroskoplara seredeniňde rentgen şöhlesiniň näsaga ýetirilýän zyýanly täsirini 90% çenli azaltýar we şol sanda öýken dokumalaryny şekillendirmekde ýokary mümkinçilikleri görkezýär. Bu bolsa birnäçe öýken kesellerini irki başlangyç döwründe anyklamaga ýardam edýär.

Bulardan başga-da bölümde  Germaniýanyň  “Siemens” öndürijisiniň “ Magnetom Essenza Siemens AG, Siemens Healthcare GmbH” atly magnit-rezonans tomografy ornaşdyryldy. Bu bolsa magnit meýdanynyň uly güýjüne we skanirleme tizliginiň birnäçe ululygyna görä, enjamda adamyň endamynyň dürli gurluşlaryny görüp, takyk we dury şeklini almak bolýar. Käbir keselleri başlangyç derejesinde anyklamaga, ýagny ýiti insult, kelle beýniniň damarlarynyň dogabitdi anomaliýalaryny, gipofiziň mikro we makro adenomalaryny, kistalaryny, serebral gipertoniki krizlerde ýüze çykýan nokatlaýyn gan inmeleri we beýleki keselleri anyklamaga ýardam berýär. Kelle we boýun magistral hem-de distal arteriýa we wenalary innowasion  damar režimine görä wizualizirlemeklik mümkin bolýan innowasion  häsiýetleri, geçirijilik usullaryň dowamlylygyny gysgaldýar.Ondan başga-da Mobil rentgen ulgamy, Germaniýanyň “Siemes” öndürijisiniň “ Mobilette Mira Max Siemens AG, Siemens Healthcare GmbH”  atly enjamy ornaşdyryldy. Bu enjam süňk-bogun ulgamyny, aşgazan içege ýollarynyň, peşew bölüp çykaryş ulgamynyň we garyn boşlugynyň patologiýasyny anyklamakda uly orna eýedir.  Keseliň görnüşini gysga wagtda anyklap, bejergini tiz wagtda geçirmeklige ýardam berýär.Germaniýanyň  “Siemens” öndürijisiniň  C  duga ulgamynyň “C-arm sistem ARCadis Warisc Sistem AG Sistems HealthCare Germany “enjamy operasiýa edilýän otaga ýerleşdirilip, çylşyrymly amallary geçirmäge mümkinçilik berýän häzirki zaman tehnologiýaly enjamlar bilen enjamlaşdyrylandyr. Bu enjam näsagyň amaly döwründe ulanylyp, amalyň geçişine gözegçilik  edýär we onuň wagtyny gysgaltmaga we şol döwürde bolup biläýjek gaýragoýulmasyz ýagdaýlardan gaça durmaga ýardam edýär.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

KARDIOLOGIỲA YLMY-KLINIKI MERKEZLI HASSAHANA


 KARDIOLOGIỲA YLMY-KLINIKI MERKEZLI HASSAHANA

 Salgysy: 744006, Тürkmenistan, ş.Aşgabat, A.Nyýazow şaýoly, 192

 Iş telefonlary: (+99312) 36-90-81; (+99312) 36-92-05

 Fax: (+99312) 36-92-89

 Elektron salgysy:  kardiomerkez@online.tm

Bütindünýa Ýürek Federasiýasynyň hödürlemegi boýunça 1999-njy ýyldan başlap, Bütin dünýäde  Ýürek güni bellenilip başlanyldy. Bu aksiýa Bütindünýa Saglygy goraýyş guramasy, ÝUNESKO we beýleki daşary ýurt guramalary tarapyndan giň goldaw tapdy.  Ilki başda bu gün sentýabr aýynyň soňky ýekşenbesinde bellenilýärdi, 2011-nji ýyldan başlap sentýabr aýynyň 29-nda bellenilip başlandy.

        Ýörite ýürek gününiň geçirilmeginiň esasy maksady – dünýäde ýürek - damar keselleriniň epidemiýasynyň köpçülikleýin ýokarlanma howpunyň barlygyna üns çekmek, ondan başga-da ýüregiň işemiýa keseliniň we kelle-beýni gan aýlanşygynyň ýiti bozulmasynyň öňüni alyş çärelerini geçirmek. Bütindünýa ýürek gününde dünýäniň 100 golaý ýurdunda birnäçe çäreler geçirýar. Ýürek  gününiň meýilnamasyna ylmy forumlar, sergiler, köpçülikleýin saglygy barlamak işleri, wagyzlar, çykyşlar, guramaçylykly gezelençler we sport çäreleri girýar.

         Türkmenistanda ýürek-damar kesellerine garşy göreş döwlet derejesinde alnyp barylýar. Bu keselleri ýeňmeklikde Beýik Arkadagymyzyň Saglygy goraýyş işgärleriniň öňünde goýan meseleleri örän möhümdir.

       Şeýle ajaýyp işleriň biride 2018-nji ýylyň 29-njy sentýabrynda Kardiologiýa ylmy-kliniki merkezli hassahanada geçirildi. Şol gün Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň görkezmesiniň esaynda Kardiologiýa ylmy-kliniki merkezli hassahanada Bütindünýä Ýürek gününe bagyşlanyp ylmy-amaly maslahat geçirildi. Maslahata ýurdumyzyň kardiologlarynyň, ýürek-damar hirurglarynyň, aritmologlarynyň, rewmatologlarynyň, terapewtleriniň we maşgala lukmanlarynyň 160-dan gowragy  gatnaşdylar.

        Ýurdumyzyň kardiologiýa gullugyny ugrukdyryjy ylmy-amaly merkez hökmünde biziň hassahanamyzdan we Halkara kardiologiýa merkezinden lukmançylyk ylymlarynyň doktorlary, kandidatlary, tejribeli ylmy işgärleri we bölüm müdirleri maslahatda  çykyş etdiler. Bulardan başga-da, maslahata Türkmenistanyň döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň kafedra müdirleri, dosentleri, professorlary we Ahal welaýatynyň köpugurly hassahanasynyň kardiolog-lukmanlary işjeň gatnaşdylar we nutuklar bilen çykyş etdiler.  Jemi ýürek-damar keselleriniň wajyp meselelerine bagyşlanan  16 sany çykyşlar edildi. Şeýle-de, Bütindünýä ýürek günine bagyşlanyp ylmy-amaly maslahaty geçirmekde “Berlin-Chemie” kompaniýasynyň Türkmenistandaky wekilligi aýratyn işjeňlik görkezdi.

                                                                

DAŞOGUZ ŞYPAHANA

Halkara Saglyk merkezleri müdiriýetiniň Halkara kardiologiýa merkezi


Halkara Kardiologiýa merkezi 1998-nji ýylyň 4-nji iýunynda açyldy we durky täzelenenden soň 2015-nji ýylyň 21-nji iýunynda 140 orunlyk täzeden enjamlaşdyryldy.


Halkara kardiologiýa merkezi iň häzirki zaman, dünýä lukmançylyk ylmynyň hem tehnologiýalarynyň iň öňdebaryjy gazananlarynyň nusgasy bolup durýan 13 bölümden ybaratdyr. Merkez anyklaýyş we maslahat beriş, şöhleler bilen anyklamak we angiografiýa, koronar hirurgiýasy, ýüregiň nogsanlyklarynyň hirurgiýasy, aritmologiýa, endowaskulýar hirurgiýasy, ýüregiň işemiýa keselleri, arterial gipertenziýa, bejeriş-dikeldiş, anesteziologiýa we intensiw bejeriş, fizioterapiýa bölümlerinden, şeýle-de kliniki – anyklaýyş barlaghanasyndan we operasiýalar geçirilýän bölümden ybaratdyr.


Näsaglar ilki bilen kabul edilýan  anyklaýyş we maslahat beriş bölüminde kardiolog, kardiohirurg, aritmolog, terapewt, newropatolog, ginekolog, pediatr şeýle-de kosmetolog lukmanlarynyň maslahatyny alyp bilerler. Bu bölümde elektrokardiografiýa, ehokardiografiýa, ultrases, densitometriýa, weloergometriýa barlaglaryny, tredmil-testini, holter gözegçiligini we gije-gündiziň dowamynda arterial gan basyşynyň ölçegini geçirýän enjamlar bilen enjamlaşdyrylan otaglar ýerleşdirilendir. Tejribeli lukmanlar bu enjamlaryň kömegi bilen ýürek urgusynyň bozulmalaryny, miokardyň ýygrylma ukybyny takyk kesgitleýärler. Ýürek kesellerini anyklamagyň öňdebaryjy usullarynyň hatarynda transezofagial ehokardiografiýa barlagyny bellemelidir. Ol näsagyň operasiýa geçirilýän döwürdäki ýagdaýyna baha bermäge, ýürek klapanlarynyň rekonstruksiýasynyň netijesini has takyk öwrenmäge mümkinçilik berýär. Lukmaçylyk barlagynyň bu görnüşi ýüregiň we onuň damarlarynyň gurluşynda we işleýşinde näsazlyklaryň dörändigini irki döwürde has takyk anyklamaga, ýüregiň käbir bölümlerinde ownuk gan lagtalanmalarynyň peýda bolandygyny ýüze çykarmaga ýardam edýär. Transezofagial ehokardiografiýasy ýürekden daşary operasiýa geçirlende, şeýle-de intensiw bejergi we gaýragoýulmasyz kömek berlende giňden peýdalanylýar.


Şöhleler bilen anyklamak we angiografiýa bölümi “Simens” kompaniýasynyň öňümleri bolan “Artis Zee” we “Artis Q” enjamlary bilen enjamlaşdyrylan. Bu döwrebap enjamlar rentgen şöhleleriniň  kömegi bilen çylşyrymly inwaziw anyklaýyş barlaglaryny we hirurgiýa amallaryny geçimäge mümkiçilik berýär. Mundan başga-da, bu bölümde ýürek-damar kesellerini anyklamak üçin magnit-rezonansly we kompýuter tomografiýasy geçirilýär.


Halkara kardiologiýa merkeziniň koronar hirurgiýasy, ýüregiň nogsanlyklarynyň hirurgiýasy bölümlerinde näsaglara ýüregiň dogabitdi we soňra emele gelýän ýürek nogsanlyklarynyň korreksiýasy, ýürek boşlugynda döreýän çişleri aýyrmak ýaly operasiýalar we öýken wenalarynyň anomal drenažynyň radikal koreksiýasy, mitral klapanyň protezirlenmegi bilen aorto-koronar şuntirlemek, magistral damarlaryň transpozisiýasynyň radikal korreksiýasy ýaly çylşyrymly operasiýalar geçirilýär.


Endowaskulýar hirurgiýa bölüminde ýürek işemiýa keseli we wazorenal gipertoniýasy bar bolan näsaglarda koronar we böwrek damarlaryň stentirlenmesi, dogabitdi ýürek nogsanlykly näsaglara “Occlutech” okklýuderiň kömegi bilen alyn ýürek germewiniň ikilenji deffektini ýapmak boýunça operasiýalar üstünlikli geçirilýär. Şeýle-de, öýken arteriýasynyň we aortal klapanyň daralmasy bar bolan näsaglarda balonly walwulaplastika usuly ulanylýar. Dogabitdi ýürek nogsanlyklary bejermegiň çäklerinde Halkara “Ene  mähri” merkezi bilen bilelikde iş tejribesinde endowaskulýar hirurgiýa amallaryny geçirmek usuly giňden peýdalanylýar, şeýle operasiýalar hatda bäbeklik  döwründe hem amala aşyrylýar.

  Halkara kardiologiýa merkezinde hirurgiki aritmologiýa ulgamynda hem uly üstünlikleriň gazanylandygyny bellemek gerek. Ýüregiň urgusynyň bozulmasyny anyklamak üçin näsaglara elektrofiziologiki barlag geçirilýär. Ýürek urgusynyň bozulmalary bar bolan näsaglarda öňdebaryjy “Biosense Webster” (ABŞ) kompaniýasynyň nawigasion ulgamy bolan “CARTO” enjamynyň kömegi çep alyn ýüregiň 3D ölçegdäki reňkli şekli alnyp, ektopiki ojaklary ýüze çykarylyp, radioýygylykly ablasiýasy geçirilýär. Netijede, bu usul bilen tahiaritmiýlaryň ähli görnüşini şol bir wagtyň özünde hem anyklap,  hem hirurgiýa ýoly bilen bejerip bolýar. Bradikardiýaly näsaglara elektrokardiostimulýatorlary çatmak operasiýasy hem ýola goýulandyr.

Fizioterapiýa bölüminde ionofarez, ultrases, UWÇ, lazer we mangit bejergileri ýaly fizioterapiýa amallary doly möçberde geçirilýär. Şeýle hem bölümde suw amallary bar: howuz, gidromassaž.

Merkeziň barlaghanasynda döwrebap lukmançylyk barlaglarynyň ýola goýulmagy bilen kardiomarkýorlary (Troponin, pro-BNP, СK-MB), trombositleriň agregasiýasyny we galkan şekilli mäzde, bagyrda, süňk bogunlarynda, bedeniň myşsa we birikdiriji dokumlarynda dörän autoimmun keselleriň köp görnüşini ýüze çykarmaga mümkinçilik peýda boldy. Şeýle-de, bu barlagalar feohromositoma, neýroblastoma we beýleki neýroendokrin çiş döremelerini, şonuň ýaly-da öýkende dörän howply çişleri we endometrial karsinomalary anyklamaga kömek edýär. 

        Bu hassahanada Ýewropanyň öňdebaryjy hassahanalarynda:  Germaniýada, Awstriýada, Şweýsariýada dünýa standartlarynyň derejesinde tejribesini ýokarlandyrýan  lukmanlar işleýär. Olar şeýle-de öz ugurlary boýunça ýylda geçirilýän bütindünýä kongresslere gatnaşýarlar we dünýä medisinasynyň täze üstünlikleri  bilen  tanyşyp  amalyýete  girizýärler. 


Biziň salgymyz: 744036, Türkmenistan, Aşgabat  ş. 1970 köçe, 30 jaý

Telelefon belgimiz:  48-72-10, 48-72-11, 48-72-12

faks:  48-86-60

























Baýramaly şypahanasy
















Döredilen ýyly: 1933-nji ýyl (2010-njy ýylda täze her biri 250 orunlyk 2 sany bina guruldy we öň hereket edýän durky täzelenen 300 orunlyk binalarynyň üsti ýetirilip, häzirki wagtda 800 orunlyk dünýä ülňülerine laýyk gelýän şypahana öwrüldi.)

Salgysy: 746000, Türkmenistan, Mary welaýaty, Baýramaly şäheri, Bitaraplyk köçesiniň 2-nji jaýy.

Iş telefonlary: (+993564) 6-11-70; (+993564) 6-09-34

Faks: (+993564) 6-09-34

Elektron salgysy: sanatoriy-bayramali@online.tm















 Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen Mary şäheri ýa-da gadymy kitaplarda we golýazmalarda ýatlanylýan Maru-Şahu-Jahan gadymy döwürden bäri özüni ajaýyp tebigaty, myhmansöýerligi, geografiki taýdan amatly ýerleşişi, ýeriniň we suwunyň bejeriş aýratynlyklary, asyrlarboýy dowam edip gelen ekerançylyk däpleri bilen giňden tanalýar. Mary welaýatynyň iň ajaýyp we şypaly ýerleriniň biri Baýramaly şypahanasydyr. Murgap derýasynyň sag kenarynda, gadymy ýadygärlikleriň jümmüşinde ýerleşýän täsin “Baýramaly” şypahanasy uzak ýyllardan bäri diňe bir türkmenistanlylaryň däl, eýsem, dünýäniň ähli künjeklerinden gelýän köpsanly daşary ýurtly müşderileriň, jahankeşdeleriň arasynda hem aýratyn meşhurlykdan peýdalanýar. “Baýramaly” şypahanasy gadymy rowaýatlarda Beýik Ýüpek ýolundan geçýän çet ýurtly jahankeşdeleriň şypahananyň häzirki ýerleşýän ýerine gelenlerinde ýadawlygynyň, agyrylarynyň, çişleriniň, sussupesliginiň aýrylýandygynyň, soňra bolsa ruhbelentlik, sagdynlyk duýulýandygynyň gudraty barada aýdylýar.

      Demirgazyk giňişligiň 62 ºс  we gündogar uzaklygyň 37-40 ºс aralygynda, deňiz derejesinden 242 metr beýiklikde ýerleşen Baýramalynyň çägine Günüň ultramelewşe şöhlesiniň düşüşiniň ekwiwalentiniň aýratynlygy hemmeleri haýran galdyrýar. Gara deňziň kenaryndaky şypahanalar bilen deňeşdireniňde howanyň çyglylygyň 20 esse azdygy, ýylyň bütin dowamynda güneşli günleriň bolmagy, aýratyn hem aram gurak howasy Baýramalyda böwrek we  ýürek-damar kesellerini bejermek üçin diýseň amatly şertleri döredýär.

       Ýeriň üstüne Günüň ultramelewşe şöhleleriniň düşmegi boýunça Ýer togalagy üç guşaga bölünýär. Baýramaly böwrek şypahanasy şolaryň merkezinde ýerleşýär. Bejeriş şerişdesi hökmünde bu ýerde klimat peýdalanylýar. Soňky ýyllarda geçirilen ylmy-barlaglar we uzak ýyllaryň dowamynda toplanan tejribeler “Baýramaly” şypahanasynyň bejeriş häsiýeti aeroterapiýanyň, ýagny gyzgyn howa bilen bejerişiň, şeýle hem gelioterapiýanyň – Gün we howa wannalarynyň, ýagny gös-göni Gün şöhleleri bilen bejerişiň netijeli artykmaçlyga eýedir.

      Howanyň aýratyn ýokary bejerijilik häsiýetleri bu ýerde ýaz, tomus we güýz aýlary has äşgärdir. Şu döwürde deriniň eksiretor funksiýasynyň ähmiýeti ýokarlanýar, bu bolsa, böwrek keselli adamda iýmit alyş-çalşynyň patalogiki bozulmagyna täsir edýär. Şol bir wagtda paslyň şu döwrüniň böwrek dokumasynyň işine bellibir derejede amatly täsirini ýetirýändigi bellenilýär. Daşarky we içerki infeksiýalarynyň gowşamagyna hem täsiriň bolmagy mümkindir, bu böwrek keselleriniň güýjemegi üçin artykmaç ýagdaýlaryň döremegi bilenem baglydyr.

       Gurak howa böwrek kesellileri sowuklamadan gorap saklaýar, olar sowuk howa diýseň duýgur bolýarlar we sowuk howa olarda patologiki ýagdaýlaryň ýitileşmegini ýüze çykarýar. Ýylydan gurak howa deriniň işjeňligini ýokarlandyrýar, böwregiň işleýşini ýeňilleşdirýär. Böwrek kesellerine Baýramalynyň yssy we gurak howasynyň täsiri, esasan, deri we böwrek damarlarynda spazmalaryň ýüze çykmagy arkaly jemlenýär. Böwrekdäki sanjy aýrylýar, netijede, gan aýlanyşyk gowulanýar, böwregiň kisloroda bolan mätäçligi peselýär we böwrek güýçli işlemäge başlaýar.

       Şonuň netijesinde, ganyň akymynyň has hem güýçlenmegi bolup geçýär. Deriniň we böwregiň işlemeginiň güýçlenmegi netijesinde, organizm iýmit alyş-çalşygyny bozulmagyndan, toksiki önümleriň uly agramyndan jebir çekmeden dynýar. Has dogrusy, adam organizmi ýuwulýar. Turşulygyň deňagramlylygynyň deňleşmesi hem göze ilýär. Iýmit siňdirişiň gowulanmagy bilen ähli ýürek-damar ulgamynyň işi hem sazlaşýar, şonuň netijesinde, gan basyşy peselýär we ýüregiň işleýşi kadaly ýagdaýa gelýär.

      Bu şypahanada böwrek kesellerinden başga hem ýene-de birnäçe görnüşli keseller bejerilýär.

      Baýramaly şypahanasynyň täze ömri Galkynyş we beýik özgertmeler eýýamynda başlandy. Has dogrusy, ýurdumyzda geçirilýän iri möçberli özgertmeleriň ägirt uly netijeleri Watanymyzyň ajaýyp künjeginde – Baýramaly şypahanasynda hem öz beýanyny tapdy. Kabul edilen Karara laýyklykda, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň buýurmasy boýunça bu ýerde bejeriş binasynyň durky doly täzelendi, şeýle hem her biri 250 orna niýetlenen iki sany täze bina guruldy. Bu bolsa, birbada 800 adama bejergi almaga mümkinçilik berýär, ozal şypahana möwsümde 500 adamy kabul edip bilýärdi. Bulardan başga hem ozal bar bolan we täze gurlan binalarda dünýä ülňülerine laýyk gelýän ähli amatlyklar döredildi.

     Häzirki wagtda şypahananyň bejeriş-sagaldyş merkezinde aşakdaky bölümler hereket edýär:



  1. Anyklaýyş bölüminde: ultrases barlagy, elektrokardiografiýa, endoskopiýa we labaratoriýa barlaglary geçirilýär.


  2. Suw bilen bejeriş bölüminde: wannalar (sulfitno-natriýewaýa, bişofitli, deňiz duzly, ýüzärlikli, hwoýny), suwasty owkalama, el-aýak suw asty owkalama, Şarko duşy, aýlawly duş, Şatland duşy, aşakdan we ýokardan iniji duşlar arkaly bejergiler amala aşyrylýar.


  3. Fizioterapiýa bölüminde: şöhle bilen bejeriş, ultrases bejergisi, magnit bejergisi, dermanly elektrofarez, D’arsonwal, ingolýasiýa, elektrouky, galokamera, aeroionoterapiýa, magnitofotobaro bejergisi, limfadrenaž, iňňerefleksoterapiýa, oňurga sütütnini dartyp-çekmek bejergisi, adaty owkalama, elktroowkalama (elktroowkalaýyş kürsi), elektrobogun owkalama, stounoterapiýa, ýagny gyzgyn “Bazal” daşlar bilen bejeriş owkalama, gidrokolonoterapiýa, ýapgylar (Mollagara palçygy, wulkan palçygy, parafin, ozokerit, ary mum), hammam, basseýn.


  4. Gelioterapiýa güneş şöhlesi bilen bejeriş bölüminde: tomus aýlary maý aýyndan noýabr aýyna çenli güneş şöhlesini Okesniç I.G. ýöriteleşdirilen güneş tablisasy arkaly ýerine ýetirilýär. Günüň infragyzyl şöhlesiniň täsiri netijesinde ýüregiň, böwregiň, öýkeniň, el-aýagyň, deriniň, içki agzalaryň, mäzleriň gan damarlary giňeýär. Organizm durşuna sazlaşykly işläp adam sagalýar. Bu bejergide süňkdäki kalsiý, fosfor ýetmezçiligi, ganyň düzümi kadalaşýar.

  Baýramaly şypahanasynda berilýän bejergileriň täsiri: böwrek keselleri 90%-e çenli ýagdaýlary gowulanyp, olaryň ýüzleriniň çişleri, endamlarynyň agyrylary aýrylýar. Gan basyşy beýik derejelerde peselip kada gelýär. Peşew bilen köp mukdarda ýetirilýän organizm üçin iň zerur bolan belok çykmasy kesilip, organizm sagalýar. Uzak ýurtlardan ejir çekip gelýän “emeli böwrek” ulanyp ýaşaýan, agyr kesellileriň saglygy has gowulanyp ömri uzalýar. Böwrek ýetmezçiligi aýrylyp böwrege, endama duz ýygnamak, sowuklamanyň beterleşmegi aýrylýar.

Baýramaly şypahanasynda bejergi almak üçin görkezmeler:

Şypahananyň esasy ugry klimatoterapiýa.


Şypahana bejergisine esasy görkezmeleri:

(15-nji aprelden 05-nji noýabry aralygy)

- ýiti glomerulonefritden soňky galyndylar-proteinuriýa, gematuriýa, silinduriýa

 (ýiti döwründen 6-8 aý geçenden soň);

- uzaga çeken ýiti glomerulonefrit (1ýyla çenli) böwregiň ýeterlik işjeňligi bilen;

- dowamly diffuz glomerulonefrit, nefrotiki görnüşi, proteinuriýaly we çişler bilen böwrekleriň ýeterlik işjeňliginde ýa-da onuň ujypsyz peselmeginde;

- dowamly diffuz glomerulonefritiň gipertoniki görnüşi (180/100 mm.sim. süt. ýokary bolmadyk arterial gan basyşly), böwrekleriň aram peselen işjeňligi bilen;

- dowamly diffuz glomerulonefritiň latent görnüşi, böwrekleriň aram peselen işjeňligi bilen;

- dowamly başlangyç (urologiki, obstruktiw bolmadyk) piýelonefritiň remissiýa döwründe, 180/100 mm.sim.süt. ýokary bolmadyk arterial gan basyşly leýkosituriýa, bedeniň ýokary gyzgynlykly üşütme, böwregiň sanjysy, böwrekleriň aram peselen işjeňligi bilen;

- dowamly sistit (inçekesel etiologiýasyz) remissiýa döwründe;

- böwrek daş keseli: a) peşew bölüp çykaryş ýollarynda özbaşdak çykmaga ukyply daşlaryň bolmagy; b) peşew ýollarynyň operasiýadan soňky ýagdaýlary operasiýadan 6 aýdan soň) peşewiň kadaly çykyşynyň funksional we anatomiki üýtgeşmeleriniň bolmazlygynda;

-peşew bölüp çykaryş ulgamynyň dogabitdi anomaliýalary, böwrek ýetmezçiliginiň alamatlarynyň bolmazlygynda;

-böwrek amiloidozy, ýeňil ýa-da orta agyrlygy (aýdyň işjeňligi, aýdyň bildirýän ýaýraw çişleri, gipoproteinemiýa we anemiýa bolmadyk).

(02-nji noýabrdan 24-nji marty aralagy)

- ýürek-damar ulgamynyň keselleri;

- merkezi nerw ulgamynyň funksional bozulmalarynda;

- daýanç-hereket ulgamynyň we çetki nerw ulgamynyň kesellerinde.


Bejeriş suwuny ulanmaklyga goşmaça görkezmeleri

I. Ýürek-damar ulgamynyň keselleri:

1. Gipertoniki keseliniň I-II-nji derejesi;

2. Ýüregiň işemiýa keseli. Dartgynly stenokardiýa I-II-nji funksional synpy;

3. Miokardyň infarktyndan soňky kardioskleroz (infarktdan 3 aý soň), ýüregiň

    ritminiň we geçirijilik ukybynyň kadaly ýagdaýynda;

4. Gan aýlanyşynyň ýetmezçiligi I-II funksional synp;

5. Infeksion-allergiki miokarditden soňky ýagdaý;

6. Neýrosirkulýator distoniýa gipertoniki ýa-ada gipotoniki görnüşinde.

II. Merkezi nerw ulgamynyň keselleri:

1. Kelle beýniniň gan aýlanyşynyň ýiti bozulmalaryndan soňky ýagdaýlary;

2. Serebro-waskulýar keselleri;

3. Nerw ulgamynyň funksional keselleri;

4. Polineýropatiýalar; muskullaryň we muskul-sinaps keselleri; kelle we oňurga beýniniň kökjagazlaryň örümleriniň, nerw sütünleriniň şikesden soňky ýagdaýy, wegetatiw nerw ulgamynyň bozulmalary.

III. Periferiki nerw ulgamynyň keselleri:

1. Oňurganyň osteohondrozy ikilenji newrologiki bozulmasy bilen;

2. Dowamly spondiloartroz (inçekeselden däl), şikesden soňky spondilopatiýa;

3. Dowamly distal angiopolineýropatiýalar, şol sanda süýjili diabetde;

4. Polinewritlerden, mono-poli-gemiparezlerden soňky ýagdaý;

5. Ýokanç däl etiologiýaly bogunlaryň gyşardyjy gaýnaglama keseli.

IV. Daýanç-hereket ulgamynyň keselleri:

1. Artrozlar, artritler poliartritler (inçekesel etiologiýaly başgalar);

2. Bogunlaryň deformirlenen osteoartozlary;

3. Şikesden soňky daýanç-hereket agzalaryň bozulmalary.


Garşy görkezmeler:

1.   Hemme keselleriň ýiti döwri;

2.   Ýiti, ýiti asty glomerulonefrit ähli görnüşleri’

3.   Dowamly duffuz glomerulonefridiň ähli görnüşleri;

4.   Dowamly duffuz glomerulonefridiň ähli görnüşleri AGB 180/100 mm.sm.st.

      ýokary bolan ýagdaýynda;

5.   Böwrek amiloidozy ähli görnüşleri;

6.   Böwrek inçekeseli;

7.   Böwregiň polikistozy, gidronefrozy;

8.   Hirurgiki bejergini talap edýän böwrek daş keseli;

9.   Ýüregiň işemiýa keseli III-IV funksional synp;

10. Miokardyň infarktynyň ýiti, ýiti asty döwri;

11. Arterial gipertoniýa IIIb-IV dereje;

12. Ýokanç keselleriň ýiti döwründe;

13. Howply täze döremeler;

14. Gan akma;    


“Ýyly suw” şypahanasy



Döredilen senesi: 2009-njy ýylda 80 orunlyk  we 2011-nji ýylda  200 orunlyk täze bina guruldy.

Salgysy: Ahal welaýatynyň Bäherden etraby “Ýyly suw” şypahanasy.

Iş telefony:  800-131-2-38-51 , 800-131-2-37-98.

Faks:  993 800-131-2-38-51.

E-mail: yyly-suw@online.tm


“Ýyly suw”  şypahanasy Ahal welaýatynyň Bäherden etrabynyň  günortasynda  9 kilometr uzaklykda, Köpetdagyň eteginde ýerleşýär. Mineral suwlarynyň bejerijilik aýratynlyklary 1974-nji ýyldan bäri mälimdir. “Ýyly suw” şypahanasynyň täze taryhy 2009-njy ýylyň 28-nji noýabryndan başlanýar. Hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen gurlan şypahananyň 80 orunlyk binasy açyldy. 2011-nji ýylyň dekabr aýynda 200 orunlyk täze bina gurlup ulanmaga berildi. “Ýyly suw” şypahanasynda jemi 6 sany dik guýular bar.


№ 16 guýy sulfat, magniý-natrili minerallaşmasy 1,7-2,2 (pH 7,5) temperaturasy 24º çuňlugy 600 metr.

№ 17 guýy sulfat, magniý- natrili minerallaşmasy 2,2-2,5 (pH 7,6) temperaturasy 33º çuňlugy 800 metr.

№ 16, 17 guýylar goşundysyz häsiýetsiz suwlar toparyna degişli.

№ 18 guýy gowşak sulfitli sulfat, kalsiý-natriýli minerallaşmasy 2,8 (pH 7,8) temperaturasy 28º Serowodorod 20-25 mg/dm³ çuňlugy 1200 metr.

№ 19 guýy gowşak sulfitli sulfat-natriýli minerallaşmasy 4,1 (pH 7,3) temperaturasy 38º Serowodorod 55 mg/dm³ çuňlugy 1800 metr.

№ 20 guýy orta sulfitli hlorid sulfatly kalsiý-natrili minerallaşmasy 5 (pH 7,4) temperaturasy 49º Serowodorod 80-85 mg/dm³ çuňlugy 2000 metr.

№ 21 guýy orta sulfitli hlorid sulfatly kalsiý-natrili minerallaşmasy 5 (pH 7,4) temperaturasy 50º Serowodorod 80-85 mg/dm³ çuňlugy 2100 metr.

“Ýyly suw” şypahanasyndaky № 16; 17 guýylaryň suwlaryny bejeriş naharhana suwunyň kesel bejeriş häsiýetlerini anyklamak maksady bilen, köp wagtlaryň dowamynda geçirilen synaglaryň we barlaglaryň netijesinde bu mineral suwlary kesel bejermekde peýdalanmagyň usullary işlenip düzüldi.

 

Bölümleri:

1. Anyklaýyş bölüminde ultrases barlagy, elektrokardiografiýa barlagy, barlaghana barlaglary geçirilýär.

2. Mineral suw bilen bejeriş bölüminde: mineral suw bilen adaty wanna görnüşinde, mineral suwa howa akymyny goşup suw asty owkalama görnüşinde, şarko duşy, aýlawly duş, aşakdan we ýokardan iniji duşlar arkaly bejergiler amala aşyrylýar.

3. Fizioterapiýa bölüminde: dermanly elektrofarez, ionofarez, şöhle bilen bejeriş, ultrases bejergisi, ingolýasiýa, iňňe bilen bejeriş, adaty bejeriş owkalama, fitoterapiýa, parafin, ozokerit hem-de palçyk ýapgylary bilen bejeriş, bejeriş bedenterbiýe otagynda bolsa, fiziki maşklary arkaly dikeldiş-sagaldyş bejergileri geçirilýär.

Gidrokolonoterapiýa otagynda bolsa, ýogyn içegäni suw bilen ýuwmak bejergisi geçirilýär


Görkezmeler:

1. Bedeniň daýanç-hereket synalarynyň keselleri: Dowamly artritler we rewmatiki poliartritler, dowamly spondiloarttiritler.

2. Ýürek damar ulgamynyň keselleri:  I-II derejeli arterial gipertoniýa, ýürek işemiýa keseli, miokarditler,miokardiodistarfiýa, koronar we beýni ganaýlanyşynyň bozulmalary.

3. Nerw ulgamynyň keselleri:  Merkezi we çetki nerw ulgamlarynyň kesellerinde hem-de şikesden soňky ýagdaýlarda, nerw ulgamynyň funksional kesellerinde, radikulit, poliradikulit, pileksit, newrit, kelle beýni şikeslerinden soňky ýagdaýlar, newrozlar.

4. Bedeniň iýmit siňdiriş ulgamynyň keselleri:  Dowamly gastritler ýiti däl döwründe, duedenit, holosestit, kolit, aşgazana we on iki barmak içegä ýara düşüp ýiti däl döwründe, inçe we ýogyn içegäniň dowamly sowuklama kesellerinde ýiti däl döwründe, bagryň we öt halta ýollarynyň dürli dowamly kesellerinde, öt çykaryjy ýollaryň diskineziýalarynda.

5. Deri keselleri:  Psoriaz, neýrodermitler, ekzemalar, dermatitler, demrewler, witiligo.

6. Allergiki keseller:  Allergiki dermatit, iýmit we derman serişdelere allergiki reaksiýalar.

7. Jyns agzalarynyň keselleri:  Endometrit, uretrit, kolpit.

8. Endokrin keselleri:  Süýjüli diabetiň 2-nji tipi, galkan şekilli mäziň ýod ýetmezçiliginden döreýän kesellerinde.


Garşy görkezmeler:

1. Hemme keselleriň ýiti döwri.

2. Ýürek damar keselleriniň dekompensasiýa döwri.

3. Ganaýlanyşygynyň bozulmasynyň 3-nji derejesi.

4. Howply täze döremeler.

5. Inçekesel.

6. Hirurgiki bejergini talap edýän öt daş keseli.

7. Ýokanç keseller.

8. Göwrelilik.

9. Gan akma.

10. Dem gysma.




   



      

   

Mary welaýat çagalar hassahanasy

SAGLYK SYÝASATY – ÖSÜŞLERDEN ÖSÜŞLERE



Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda “Saglyk” Döwlet maksatnamasyny durmuşa geçirmek, ilatymyzyň saglyk ýagdaýyny has-da gowulandyrmak, adam ömrüniň dowamlylygyny artdyrmak, saglygy goraýyş hyzmatlaryny halkara ölçeglerine laýyklykda ösdürmek hem-de innowasion tehnologiýalara, öňdebaryjy lukmançylyk ylmyna, tejribesine esaslanýan kämil we ýokary derejeli saglygy goraýyş ulgamyny ösdürmek ugrunda bimöçber tagallalar edilýär.

Türkmenistanda saglygy goraýşy ösdürmegiň çäklerinde dürli keselleriň ýaýraýyş howpunyň alamatlaryny we dowamly keselli näsaglary irki döwürde ýüze çykarmak hem-de olara gözegçilik etmek boýunça çäreleri işläp düzmeklige, şeýle hem amala aşyrmaklyga aýratyn üns berilýär. Türkmenistanyň Prezidentiniň  2015-nji  ýylyň  30-njy  aprelindäki 14225  belgili  kararyna, Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň 2018-nji ýylyň 16-njy iýulyndaky 242 belgili buýrugyna  laýyklykda  Mary şäherinde täze welaýat çagalar hassahanasynyň gurlup ulanylmaga berilmegi “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň durmuşa geçirilýändiginiň nobatdaky subutnamasy bolup durýar. Bu hassahana Birleşen Arap Emirlikleriniň Halifa Bin Zaýed Al-Nahaýan adyndaky Gaznasynyň haýyr-sahawat serişdeleriniň hasabyna gurlup ulanylmaga berildi.

Mary welaýat çagalar hassahanasynyň esasy ugurlary – keselleriň öňüni almakdan we bejermekden ybarat bolup durýar. Bu bejergi ygtybarly we iň täze usullar arkaly amala aşyrylýar. Hassahana iň häzirki zaman tehnologiýalary özünde jemleýän lukmançylyk enjamlary  bilen üpjün edilip, halkara kadalaryna doly laýyk gelýär.

Hassahana dünýä ülňülerine laýyklykda, ýokary derejeli lukmançylyk kömegeni bermäge, işi gurnamaklygyň usullaryny kämilleşdirmäge, anyklaýyşda we bejergide innowasion usullary ornaşdyrmaga, bu merkeze ýüz tutýan näsaglara oňaýly we rahat ýagdaýda barlag we bejergi şertlerini döretmäge mümkinçilikleriniň bardygy bilen tapawutlanýar.

Mary welaýat çagalar hassahanasy 120 ýatymlaýyn orna niýetlenendir.Olardan

1.Newrologiýa bölümi-30 orun.

2.Hirurgiýa bölümi-20 orun.

3.Umumy pediatriýa bölümi-30 orun.

4.Rewmokardiologiýa bölümi-30 orun.

5.Reanimasiýa we anesteziologiýa bölümi-9  orun.

6.Kabul ediş bölümi.

7.Maslahat beriş we anyklaýyş bölümi.

8.Şöhle bilen anyklaýyş bölümi.

9.Barlaghana bölümi.

10.Saglygy goraýyş statistika bölümi.

11.Fizioterapiýa bölümi.

12.Gan banky.

Ýatymlaýyn bölümleri dünýäniň ösen tehnologiýaly enjamlary bilen enjamlaşdyrylan. Bölümlerde otaglar bir we iki adama niýetlenen bolup, otagyň içinde ähli amatlyklar döredilen.

Gaýragoýulmasyz ýagdaýlar ýüze çykanda näsaga bejergi alýan otagynda ilkinji kömek bermek üçin gerek bolan kislorod, elektrosorujy enjamy her bir otagda aýratynlykda ýerleşdirilen. Şeýle-de beýleki bölümlerden gerek bolan hünärmenleri, reanimatolog lukmanlary çagyrmak üçin ýörite çagyryş enjamy her bir otagda ýerleşdirilen.


Hassahanayň kabul ediş bölüminde gaýragoýulmasyz we meýilleşdirilen ýagdaýlarda ýüz tutýan näsaglara ýokary derejeli saglygy goraýyş kömegini bermek üçin hemme şertler bar. Gaýragoýulmasyz ýagdaýlarda gelen näsag çagalara şol ýerde ilkinji kömek bermek üçin ýörite döredilen otagda näsagyň keselini anyklamak üçin Ultrases barlag enjamy, Rentgen we EKG enjamlary oturdylan. Güýçlendirilen bejergi geçirmek üçin merkezleşdirilen kislorod, elektrosorujy, defibrilýator, infuzomat, emeli dem beriş enjamlary, näsagyň arterial gan basyşyny, ýürek urgusyny, gyzgynyny, ganda kislorodyň we kömürturşy gazynyň mukdaryny yzygiderli ölçemek üçin monitorlar oturdylan. Şeýle hem gaýragoýulmasyz ýagdaýlarda operasiýa geçirmek üçin hemme enjamlar bilen üpjün edilen ýörüte operasiýa otagy ýerleşdirilen.


Anyklaýyş we maslahat beriş bölümi dünýä ülňülerine laýyk gelýän ýokary tilsimatly lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edilendir. Bölümde hasaba alyş otagy we hünärmenleriň otaglary  ýerleşdirilen. Hassahana ýüz tutan çagalaryň gysga wagtda kesellerini anyklap, kesele kesgitleme goýlup, döwrebap bejergi bellemeklige we gatnaw şertlerinde näsaglaryň bejergisiniň netijesine köp ulgamlaýyn gözegciligi amala aşyrmaklyga mümkincilikler döredilen. Anyklaýyş we maslahat bölüminde her bir näsag ýöriteleşdirilen elektron ulgamy arkaly hasaba alynýar we degişli hünärmene ugradylýar. Näsaglary kabul etmeklik elektron nobaty arkaly amala aşyrylýar. Bölümde kardiolog, endokrinolog, stomatolog,                                                  okulist, hirurg, urolog, ortoped, deri-wenerolog, çaga ginekolog, surdolog lukmanlaryň ýöriteleşdirilen otaglary, çagalaryň irki ösüşine  irki goşulyşma otaglary ýerleşdirilen. Bu otaglaryň ählisi dünýäniň iň öňdebaryjy Toshiba, Karl Storz, Draeger, Fujinon, Stelco, Medconcept, Riester, Fazzini, Cardioline, Fresenius kompaniýalarynyň enjamlary bilen enjamlaşdyrylan. Bu hem öz gezeginde ýokary takyklygy bilen tapawutlanýan barlaglary gysga wagtda geçirmeklige mümkinçilik döredýär.



    Barlaghana bölüminde  labarator  barlaglarynyň  ähli  görnüşleri  geçirilýär,  olar  adam  bedeniniň  ýaşaýyş  üçin  örän  möhüm  agzalarynyň  we  ulgamlarynyň  gurluş  we  funksional  taýdan  häsiýetlendirilmegine  ýardam  berýär. Ýewropanyň  ösen  döwletleriniň  “Simens,  ELIT Tech Group, Horiba ABX, Thermo Fisher Scentific,  BioMerieux”  kompaniýalarynyň  döwrebap  analizatorlarynyň  kömegi  arkaly,  ýaglaryň, uglewodlaryň,  beloklaryň we minerallaryň   çalşygyndaky  özgerişlikleri ýüze  çykaryp  boýar.  Içki  mäzleriň, gemostaz  ulgamynyň  görkezijilerine  baha berip, barlagy halkara  ülňülerine  laýyk  geçirmäge  mümkinçilik  berýär. Hassahanada oturdylan ýörite ulgam hemme bölümlerden barlagdan geçirmek üçin alnan gan nusgalaryny awtomatlaşdyrylan usulda  5 sekuntda barlaghana gelmäge we taýýarlanan jogaplaryny bölümlerine barmaga mümkinçilik berýär.

     Fizioterapiýa bölüminde elektroforez, ultrases, ingalýasiýa, UWÇ, amplipuls, dorsenwal, ultramelewşe şöhlelendirme enjamlary, parafin, owkalama, bejeriş bedenterbiýe otaglary ilata hyzmat edýär.

Şöhle bilen anyklaýyş bölüminde oturdylan Ýaponiýanyň Toshiba kompaniýasynyň enjamlary näsaglaryň kesellerini anyklamakda uly mümkinçilikler döredýär.

  Magnit rezonans tomografiýa otagynda kelläniň, süňkleriň, oňurgalaryň, çanaklyk agzalarynyň, gipofiziň, garyn boşlugynyň agzalarynyň, bogunlaryň MRT barlagy, gerek bolan halatlarynda angiografiýa we kontrastly MRT barlagy geçirilýär.

   Kompýuter tomografiýa otagynda hemme organlaryň KT barlagy, gerek bolan halatlarynda bolsa  kontrastly KT barlagy geçirilýär.

   Rentgenografiýa otagynda sanly rentgen enjamy bolup hemme görnüşdäki rentgenografiýa, rentgenoskopiýa, angiografiýa, kontrastly urografiýa, aşgazan-içege ýollarynyň bariý bilen barlaglary, äň süňkleriniň, dişleriň, türk eýeriniň rentgenogrammasy geçirilýär.



        

 Mary welaýat çagalar hassahanasynyň hirurgiýa bölüminde näsag çagalar gije-gündiziň dowamynda gaýragoýulmasyz we meýilleşdirilen ýagdaýlarda kabul edilýär. Bu bölümde üç sany operasiýa geçirilýän otag bolup, olar dünýäniň ösen tehnologiýalaryny özünde jemleýän lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edilendir. Bu ýerde oturdylan Germaniýanyň Karl Storz kompaniýasynyň Laparoskop enjamy näsaglarda çylşyrymly operasiýalary geçirmäge we çagalaryň hassahanada bolýan günlerini azaltmaga ýardam berýär.


    Mary welaýat çagalar hassahanasy Mary welaýatynyň Mary şäheriniň Görogly köçesiniň 1 “b”  jaýynda ýerleşýär.

Elektron salgymyz: chagahassahana@online.tm

 Telefon we faks belgisi +993 522 4 45 25

Merkezi bejeriş-sagaldyş hassahanasy (MBSH)


Salgysy: 744000, Тürkmenistan, ş.Aşgabat, Saparmyrat Türkmenbaşy şaýoly, 21

Iş telefonlary: (+99312) 94-67-19; (+99312) 94-57-16

Fax: (+99312) 94-65-40

Elektron salgysy: MBSH70@online.tm

TSG we DSM–niň

Merkezi bejeriş-sagaldyş hassahanasynda ýetilen sepgitler.


Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzda ynsan saglygyny goramak döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Hormatly Prezidentimiziň  parasatly içeri we daşary syýasatynyň netijesinde dünýä halklary Türkmenistany sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýurdy hökmünde tanaýarlar. Sagdyn durmuş ýörelgesiniň işjeň hemaýatkäri bolan Arkadagymyzyň tagallasy we başlangyçlary bilen ýurdumyzda döwletiň baş baýlygy bolan ynsan saglygy ugrunda uly işler durmuşa geçirilýär. Türkmenistanyň Prezidentiniň Türkmenistany durmuş ­ ykdysady taýdan  ösdürmegiň 2011­2030­nji ýyllar üçin Milli maksatnamasynda hem-de “Saglyk’’ Döwlet Maksatnamasynda öňde goýulan wezipeleri  amala aşyrmakda Merkezi bejeriş-sagaldyş hassahanasy hem öz goşandyny goşýar.

“Saglyk” Döwlet Maksatnamasyny durmuşa ornaşdyrmak, maýyplyga getirýän dowamly keselleriň öňüni almak, olary irki döwürde ýüze çykarmak we bejermek, şeýle hem bu kesellerden döreýän ölümçiligi azaldyp, raýatlarymyzyň sagdyn bolmagyny gazanmak we ömür dowamlylygyny uzaltmak üçin hassahanada zerur işler alnyp barylýar.

Hassahanada düýpli abatlaýyş işleri geçirilip, dünýä ülňülerine gabat gelýän ýokary hilli lukmançylyk enjamlary  ornaşdyryldy.

Hassahananyň düzüminde anyklaýyş-maslahat beriş, maşgala, diş bejeriş, barlaghana, rentgen, funksional anyklaýyş, fizioterapiýa bölümleri we ýatymlaýyn bejeriş bölümi bar. 1998-nji ýyldan bäri hassahanada tölegli lukmançylyk hyzmatlary ýola goýuldy. Ýurdumyzyň islendik ýerinden gelen raýatlar ýokary hilli tölegli hyzmatdan peýdalanyp bilýärler.


Hassahana berkidilen ilata maşgala ýörelgesi boýunça saglygy goraýyş hyzmatlary berilýär we ol barha kämilleşdirilýär.. Maşgala lukmanlary tarapyndan ilat arasynda keselleriň öňüni almak, olary öz wagtynda ýüze çykarmak maksady bilen giňişleýin wagyz-nesihat işleri alnyp barylýar. Zerur bolan ýagdaýynda ilkinji bejeriş işleri hem geçirilýär. Bu bolsa özüniň oňat netijesini berýär. Hassahanada birnäçe ýyllaryň dowamynda ene-çaga ölümçiligi, inçekeseliň ötüşen görnüşi hasaba alynmady.

Meýletin döwlet saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasy boýunça şertnama baglaşan raýatlaryň arasynda yzygiderli geçirilýän wagyz-nesihat işleri öz netijesini berýär. Onuň netijesinde lukmançylyk hyzmatlarynyň ýokary hilli we bökdençsiz ýerine ýetirilmegi üpjün edilip, hassahanamyza degişli ilat saglygy goraýyş ätiýaçlandyrmasynyň ýeňilliklerinden peýdalanýarlar.

Hassahanada elektron resminamalar dolanyşygy ulgamy ýöredilip, häzirki wagtda bu ugurda uly işler alnyp barylýar. Bu ulgam näsaglaryň saglyk ýagdaýyny elmydama gözegçilikde saklamaga, olar barada maglumatlary çalt, bökdençsiz almaga ýardam edýär.


     Anyklaýyş maslahat-beriş bölümi dünýä ülňülerine gabat gelýän ultrases barlag (USB), elektrokardiografiýa (EKG), endoskopiýa, rentgenografiýa, we ş.m. dürli barlaglary geçirmek üçin enjamlar bilen üpjün edilen.Bu häzirki zaman  lukmançylyk enjamlary arkaly keseller anyklanylyp, bejergi çäreleri kesgitlenilýär. Dikeldiji bejeriş işleri fizioterapiýa, ozokerit ýapgysy, gidrokolonoterapiýa, iňňerefleksoterapiýa, azonoterapiýa, lazerterapiýa ýaly bejeriş görnüşlerde we owkalama, oňurga çekme, bejeriş bedenterbiýe maşklaryndan ybaratdyr. Bulardan başga-da raýatlara suwasty owkalaýyş , sirkulýar duş, duş şarko hyzmat edýär.

     Terapiýa bölüminde ähli amatlyklary bolan bir we iki orunly ýatymlaýyn otaglarynda ýokary hilli lukmançylyk  hyzmatlary edilip, bu ýere gelýän raýatlaryň saglygyny bejermäge ýardam edilýär. Bölümde näsaga öz wagtynda ýokary hilli barlaglar geçirilip, näsagyň bejergisinde döwrebap , netijeli, häzirki zaman  derman serişdeleri ulanylýar.


   Berkarar döwletimiziň bagyýarlyk döwründe ilatyň saglygyny goramak, abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamak ugrunda alada edýän hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda Türkmenistanda ýokanç däl kesselleriň öňüni almak we olaryň garşysyna göreşmek boýunça Aşgabat Jarnamasynda bellenilen wezipeleri 2014-2020-njy ýyllarda amala aşyrmagyň milli strategiýasyndan ugur alyp kesselleriň öňüni almak barada uly işler alnyp barylýar.

      Hassahanada TSG we DSM–niň başlangyjy bilen 2000-nji ýylyň oktýabr aýynyň 2-ne açylan “Diabet merkezi” raýatlaryň hyzmatynda. Bu merkezde ýörite süýjüli diabet keselli näsaglar bilen okuw sapaklaryny geçirmek üçin görkezme esbaplar, gollanmalar bilen gurnalan otaglarda öz ugurlary boýunça ýokary bilimli endokrinolog lukmanlar iş alyp barýarlar.

     Süýjüli diabet merkezi “Diabet kesel däl-de, durmuşyň aýratyn özbaşdak keşbidir” diýen adalgadan ugur alyp işleýär.

       Häzirki wagtda diabet okuw merkezi öz işini ýokary derejede alyp barýar. Hepdede bir gezek süýjüli diabet keselli näsaglar üçin okuw sapaklary geçirilýär.Geçirilýän okuw sapaklarynyň netijesinde soňky ýyllarda gipo we giperglikemiýaly näsaglaryň sany ep-esli azaldy.


      Näsaglar süýjüli diabet keseliniň ýüze çykmagyny sagdyn durmuş düzgünleriniň bozulmagynyň netijesi diýip düşünýärler. Diabet merkezlerinde okuw sapaklarynda öwrenen öz-özüne gözegçilik etmek endikleri we täze döwrebap bejergileriň ulanylmagy diabetli näsaglarda bu keseliň gaýraüzülmeleriniň azalmagyna getirdi. Bejerginiň her näsag üçin aýratynlykda saýlanylyp alynmagy gaýraüzülmeleriň ýüze çykmak howpuny azaldýar.

Ýokaç däl keselleriň ýüze çykmagynda howp faktor bolup durýan artykmaç agramly näsaglary ýüze çykarmakda we bejermekde uly işler alnyp barylýar. “Diabet merkezine” degişli bolan raýatlaryň endokrinologiýa ulgamy boýunça registrleri düzüldi we häzirki wagytda bu işler dowam etdirilýär.

Ösüş pediatriýa we çaga irki goşulyşma ulgamynda innowasion tehnologiýalaryň ulanylyşy

Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ylmy-kliniki merkezi

Salgysy:744013, Türkmenistan, ş.Aşgabat, Görogly köçesi, 80

Iş telefonlary: (+99312) 369349; (+99312) 368276

Faх: (+99312) 368257


Türkmenistanda halkyň saglygy hakyndaky alada döwletiň iň möhüm ileri tutulýan ugrudyr. Ýurt çaganyň ösüşini we saglygyny üpjün etmäge gönükdirilen esasy halkara  konwensiýalaryna we strategiýalaryna goşuldy, şeýle hem Türkmenistanda Halkara guramalar bilen hyzmatdaşlykda «2011-2015-nji ýyllar üçin çaganyň irki ösüşi we ony mekdebe taýýarlamak» Milli maksatnama;  Türkmenistanda ösüş pediatriýasyny  we irki goşulyşma ulgamyny ornaşdyrmagyň  “Konsepsiýasy” we ony ýerine ýetirmegiň 2016-2020 –nji ýyllar üçin hereketleriň meýilnamasy taýýarlandy. 

Çaganyň irki ösüşi baradaky maksatnama häzirki wagt iň bir öňde tutulýan ugurlaryň biri bolup durýar. UNIСEF we Birleşen milletler guramasynyň beýleki wekillikleri bilen hyzmatdaşlykda öňde goýulan meseleleri amala aşyrmakda uly depginde iş alyp barylýar. Onuň esasy maksady - çaganyň talaba laýyk ösmegi üçin maşgalanyň hemme taraplaýyn täsir etmekligi arkaly, çaganyň öz potensialyny doly ösdürmeklik hukugyny üpjün etmek bolup durýar.

Çaganyň ösüşiniň bökdelmeginiň ir ýüze çykarylmagy we ir goşulyşma (ösüş pediatriýasy), çagalaryň ösüşden yza galmak howpunyň we maýyplygyň peselmegine kömek edip biler hem-de çaganyň talaba laýyk ösmegi üçin ähli gerekli şertleri döredip biler. UNIСEF bilen özara ylalaşylan meýilnama laýyklykda çaganyň irki ösüşi boýunça maksatnamanyň çäginde bu ugurda milli trenerleri we inçe hünärmenleri taýýarlamak göz öňüne tutulan. EÇSGYKM-de we TDLU EÇSG-ň OYM-de synag etraplaryň Çagalaryň irki ösüşi (ÇIÖ) merkezleriniň hünärmenleri iş ýerinde okadyldy.  Ýurdumyzyň ähli etraplarynyň ÇIÖ boýunça jogapkär hünärmenleri çaganyň ösüşden yza galmaklygyny ir ýüze çykarmagyň we ir goşuluşmagyň esaslary barada 3 günlük okuw sapagyny geçdiler. Häzirki wagtda Ankara uniwersitetiniň Çaganyň irki ösüşi Merkeziniň hünärmenleriniň gatnaşmagynda tapgyrlaýyn treningler geçirilýär we 10 sany Milli trenerler taýýarlandy hem-de welaýat trenerlerini okatmak başlanyldy. Ösüş pediatriýasy boýunça baş bilermen professor Ilgi Ertemiň gatnaşmagynda yzygiderli okuw treningleriniň we ONLAÝN okuw sapaklarynyň geçirilmegi netijesinde irki ösüş boýunça synag etraplaryndan 15 trener taýýarlandy (Daşoguz, Lebap, Mary).  5 sany synag etraplarynda irki goşulyşma gullugy ornaşdyrylyp başlandy (ş.Daşoguz, ş.Mary, etrap Ýolöten, etrap Saýat (Sakar), ş.Türkmenabat). Ankara uniwersitetiniň hünärmenleriniň gatnaşmagynda şu ýylyň mart aýynda Mary welaýatynyň irki ösüş Merkezlerinde monitoring geçirildi we geçirilýän işlere baha berildi (№3 Saglyk öýi, etrap Ýolöten).

UNIСEF-ň goldaw bermeginde bu maksatnamanyň çäginde Ankara uniwersitetiniň Çaganyň irki ösüşi Merkeziniň hünärmenleri bilen ýakyn hyzmatdaşlyk ýola goýuldy.


Professor Ilgi Ertemiň welaýat hünärmenleri bilen Onlaýn- okuw sapaklaryny geçirýän pursady.

   2018-nji ýylyň iýun aýynyň 5-6 günlerinde Belarusiýa respublikasynyň Minsk şäherinde “Çaga üçin irki goşulyşma: ulgamy berkitmek we maşgalanyň hukuklaryny hem-de mümkinçiliklerini giňeltmek” atly  geçirilen Ýewropanyň we Merkezi Aziýanyň regional konferensiýasynda, EÇSGYKM-ň Çagalaryň ösüşi we irki dikeldiş bölüminiň müdiri Berdiýewa S.A. “Çaganyň irki ösüşi ugrundaky Milli syýasat, ýetilen sepgitler” barada çykyş etdi.

   Garaşsyzlygyny almagy bilen Türkmenistanda «2011-2030-njy ýyllar üçin Türkmenistanyň  durmuş-ykdysady ösüşiniň milli maksatnamasynyň» çäklerinde ilatyň hal-ýagdaýyny we saglygyny gowulandyrmak üçin ep-esli tagallalar edildi. Türkmenistan «Çaganyň hukuklary boýunça konwensiýa», «Mümkinçilikleri çäklendirilen adamlaryň hukuklary hakyndaky konwensiýa» ýaly halkara bileleşiginiň esas goýujy resminamalaryna goşuldy. Hökümet  «Müňýyllygyň ösüşiniň maksatlary», «Çagalaryň diri galmagy, borçnamalaryň tassyklanylmagy boýunça global başlangyç», «3 ýaşdan kiçi çagalary çagalar öýlerine ýerleşdirmegi bes etmek» halkara başlangyçlaryny amala aşyrmak boýunça borçnamalary kabul etdi.  Lukmançylyk kömeginiň hilini   we elýeterliligini üpjün etmäge, bejeriş edaralarynyň infrastrukturasyny döretmäge  gönükdirilen «Türkmenistanyň saglygy goraýyş ulgamyny ösdürmek boýunça döwlet maksatnamasy» ornaşdyrylýar.     «Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi goramak hem wagyz etmek we çaga iýmit önümlerine bildirilýän talaplar» hakyndaky Türkmenistanyň kanuny kabul edildi.    

2015-2019-njy ýyllar üçin «Türkmenistanda eneleriň, täze doglan bäbekleriň, çagalaryň we ýetginjekleriň saglygyny goramak boýunça milli strategiýa» ornaşdyrylýar. «2013-2017-nji ýyllar üçin Türkmenistanyň ilatynyň  sagdyn iýmitlenmeginiň milli maksatnamasynyň» işine baha berildi we täze maksatnamanyň düzgünnamasy işläp taýýarlandy.  

Türkmenistanda ösüş pediatriýasy we irki goşulyşma ulgamyny ornaşdyrmagyň   Konsepsiýasy we ony ýerine ýetirmegiň 2016-2020 –nji ýyllar üçin hereketleriň  Meýilnamasy ornaşdyrylýar. Ony amala aşyrmak maksady bilen ähli welaýat merkezlerinde we Saglyk öýlerinde/merkezlerinde Çaganyň irki ösüşi otaglary açylyp, gerekli enjamlar bilen üpjün edildi. Konsepsiýany ornaşdyrmagyň modeli saýlap alynanda saglygy goraýyş ulgamynyň gurluşy göz öňüne tutuldy, ol öz içine saglygy goraýyşyň ilkinji basgançaklaryny, etrap, welaýat derejelerini, saglygy goraýyşyň ýöriteleşdirilen baş edaralaryny – EÇSG ylmy-kliniki merkezini we TDLU EÇSG okuw-ylmy merkezini aldy.

 Neonatal skriningleriň sistemasynyň işi boýunça buýrugyň proýekti we eşidişi bozylmaly çagalary alyp barmagyň protokoly  taýýarlandy. Neonatal skrining geçen çagalaryň elektron registri işläp taýýarlandy, bu patologiýa ýüze çykarylan çagalara soňra monitoring geçirmeklige mümkinçilik berer. Ilkinji, etrap, welaýat we milli derejede irki goşulyşma kömegini bermek boýunça düzgünnama işläp taýýarlandy. Irki goşulyşma kömegini bermek boýunça hünärmenleri taýýarlamak boýunça ýol kartasynyň proýekti işläp taýýarlandy.

 

Şu ýylyň oktýabr aýynyň 17-25 aralygynda Ankara uniwersitetiniň hünärmenleriniň gatnaşmagynda trening geçirilip, milli trenerlere sertifikat berildi hem welaýatlardan gelen hünärmenleri Çagalaryň irki ösüşine gözegçilik edilýän gollanmanyň (ÇÖGG) elektron görnüşi öwredildi.Dünýa boýunça ilkinji bolup, Türkmenistanyň hünärmenleri ÇÖGG boýunça planşet ulanyp başladylar we bu tejribeni  synag etraplarynda ulanmagy meýilleşdirilýär.

Türkmenistanda Çaganyň irki ösüşi boýunça alyp barylýan işler iň oňat tejribeleriň biri hasaplandy we beýleki ýurtlarda ornaşdyrmak üçin teklip edildi.


Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ylmy-kliniki merkezi



Döredilen ýyly: 2015 ýyl

Salgysy: 744013, Türkmenistan, ş.Aşgabat, Görogly köçesi, 80

Iş telefonlary: (+99312) 368110; (+99312) 369104

Faх: (+99312) 368108

Elektron salgysy: ecsgykm@online.tm


Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda, saglygy goraýyş ulgamynyň esasy wajyp ugurlarynyň biri enäniň we çaganyň saglygy bolup durýar.

Dünýä ülňülerine laýyk gelýän saglygy goraýyş edaralaryň yzygiderli gurulyp, ulanylmaga berilmegi, olarda innowasion tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy, bejeriş öňüni alyş edaralarynyň mümkinçilikleriniň ýokarlandyryp, keselleriň gysga möhletde, gaýrüzülmesiz bejerilmegine, maýyplygyň öňüni almaga mümkinçilik döretdi.

2015-nji ýylyň iýul aýynyň 20-ne ene we çaga ýokary hilli kömegini bermek üçin niýetlenen 7 gatly täze binalar toplumy 670 orunlyk Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ylmy-kliniki merkeziniň açylyp, ulanylmaga berilmegi munuň aýdyň mysalydyr. Ýöriteleşdirilen 28 sany bölümleriň hyzmat etmegi bilen keselleri ýokary hilli anyklamaga we bejermäge ýardam berýär:

1. Kabul ediş bölumi;

2. Barlaghana ylmy-kliniki bölumi;

3. Anyklayyş-maslahat beriş bölumi;

4. Yatymlayyn anyklayyş bölumi;

5. Cagalaryň osüşi we irki dikeldiş bölumi;

6. Fiziobejeriş we bejeriş bedenterbiye bölumi;

7. Cagalaryň gematologiya ylmy-kliniki bölumi;

8. Cagalaryň pulmonologiya ylmy-kliniki bölumi;

9. Cagalaryň allergologiya we immunologiya ylmy-kliniki

bölumi;

10. Caga ic keselleri ylmy-kliniki bölumi;

11. Cagalaryň toksikologiya we gemodializ bölumi;

12. Cagalaryň trawmatologiya-ortopediya we neyrohirurgiya

ylmy-kliniki bölumi;

13. Bir yaşa cenli cagalaryň hirurgiyasy ylmy-kliniki bölumi;

14. Cagalaryň uro-ginekologiya ylmy-kliniki bölumi;

15. Cagalaryň hirurgiyasy ylmy-kliniki bölumi;

16. Cagalaryň yetginjek döwrüniň patologiyasy ylmy-kliniki

bölumi (gyzlar ücin);

17. Cagalaryň anesteziologiya we reanimasiya ylmy-kliniki

bölümi;

18. Şikesleri bejeriş otagy;

19. Operasiya bölumi;

20. Dogrum bölümi;

21. Göwrelileriň patologiyasy ylmy-kliniki bölümi;

22. Dogrumdan soňky ylmy-kliniki bölumi;

23. Bäbekleriň patologiyasy bölümi;

24. Ginekologiya ylmy-kliniki bölumi;

25. Bäbekleriň patologiyasy ylmy-kliniki bölümi (wagtyna

yetmedik we pes agramly bäbekleriň idegi);

26. Bäbekleriň anesteziologiya we reanimasiya bölümi (wagtyna

yetmedik we pes agramly bäbekler ücin);

27. Anesteziologiya we reanimasiya bölümi (akuşercilik we

ginekologiya üçin);

28. Ylmy-usulyyet we guramacylyk, usulyýet we hünar

kämilleşdiriş okuw bölümi.

Merkez ene we çaganyň saglygyny goraýyş ulgamynda wajyp meseleler boýunça daşary ýurtlar bilen ysnyşykly gatnaşyklar alnyp barylýar.

   Hormatly Prezidentimiziň tassyklanan Döwlet maksatnamanyň çäginde  ugrukdyryjy  edara hökmünde Merkeziiň   hünärmenleri tarapyndan ýurdumuzda enäniň we çaganyň saglygyny goramak meseleri boýunça birnäçe maksatnamalar  halkara guramalarynyň   (BSGG, ÝUNICEF, BMG-nyň Ilat gaznasy) gatnaşmagynda  üstünlikli işlenilip ornaşdyrylýar: “Gan azlygyň öňüni almak we oňa garşy göreşmek”(1998ý.); „Duzy ýodlaşdyrylmak we uny demir bilen baýlaşdyrmak“ meýilnamasy (1998ý.);       “Ene süýdi bilen emdirmek we goldamak” (1998ý.); “Çagalaryñ  kesellerini bütewi alyp barmak” (2001); “Bäbeklere ilkinji reanimasiýa kömegini bermek we olara berilmeli ideg” (2006 ý.);  “Howpsuz enelik” (2006ý.);   „Çaganyň diri we öli dogluşynyň görkezijileriniň hasaba alnyşy“ (2007ý.); «Çaganyň irki ösüşi we ony mekdebe taýýarlamak boýunça 2011-2015 -nji ýyllar üçin» (2011ý.); “Türkmenistanda eneleriň, bäbekleriň, çagalaryň we ýetginjekleriň ssaglygyny goramak 2015-2019-njy ýyllar üçin milli strategiýa we iş meýilnama”; “Türkmenistanda ösüş pediatriýasy we irki goşulyşma ulgamyny ornaşdyrmagyň   Konsepsiýasy we ony ýerine ýetirmegiň 2016-2020 –nji ýyllar üçin hereketleriň  Meýilnamasy”.

Bu maksatnamalar enäniň we çaganyň saglygyny goramagyna,  keselleriň öňüni almagyna we netijeli bejermegine hem-de hassahanalarda ýatymlaýyn döwrüni azaltmaga gönükdirilendir. Şu günki saglygy goraýyş strategiýasy bir tarapdan – eneleriň we çagalaryň arasynda öňüni alyş çäreleri geçirmekligine we beýleki tarapdan bolsa, wagtynda näsaglary ýüze çykaryp, olara ýokary hilli lukmançylyk kömegini bermekligine niýetlenendir.

Merkeziň Anyklaýyş-maslahat beriş bolüminde saglygy gorayşyň soňky gazananlary bolan kompýuter tomografiýa, ýader-magnit rezonans, rentgen-flyurografiýa, spirografiýa, ultrases, elektrokardiografiýa, fibrogastroduodenoskopiýa, bronhoskopiýa we beýleki adam bedeninde bolup geçýän üýtgemeleri doly derejede ýüze çykarmakda deňi-taýy bolmadyk enjamlar ornaşdyrylan. Bu bolsa kesel kesgidini doly anyklap, bejergi işlerini gecirmek üçin zerur şertleriň biridir. Merkezde ulanylýan göçme rentgen enjamlaryny hereketleriniň çäklendirilmegi zerur bolan ejir ceken raýatlaryň öz ýerinde näsazlyklaryny takyk anyklamaga uly ýardam beryär.

Merkezde Reproduktiw saglygy goraýyş Milli merkezi hyzmat edýär. Bu gullugyň esasy ugurlary: zenanlarda reproduktiw saglygy öwrenmeklik, zenan we erkek önelgesizliginiň meseleleri, dogabitdi we gazanylan keselleriň öňüni almak maksady bilen göwreli zenanlaryň skrining barlagy, “howp toparyna”degişli we şol sanda göwrelilik döwründe ýitgiler bolan zenanlara pregrawidar taýýarlyk geçirilýär. 

Merkeziň Çagalaryň ýetginjek döwrüniň patologiyasy ylmy-kliniki bölümi Türkmenistanda ilkinji gezek döredilen.Bu bölüm 15–18 yaşly gyzlar üçin niýetlenen. Ýetginjeklik döwründe gyzlaryň arasynda urogenital keselleri irki ýüze çykarmaklyga, bejermeklige, maslahat bermeklige we gerek bolan ýagdaýynda degişli ýöriteleşdirilen gulluklara ugratmaklyga gönükdirilen.Ondan başga-da, sagdyn durmuş ýörelgelerini ýöretmek, reproduktiw saglygyna gözegcilik gecirmek bu bölümiň esasy meselesi bolar.

Merkezde TSG we DSM-niň “Bäbekleriň nesil yzarlaýan kesellerini anyklamak üçin köpçülikleýin saglygy goraýyş barlaglaryny geçirmek hakyndaky” № 127 belgili buýrugyna laýyklykda (29.04.2016ý.) bäbeklere neonatal skrining (doga gipotireoz, adrenogenital sindrom, mukowissidoz, glýukoza-6 fosfat degidrogenaza, fenilketonuriýa, galaktozemiýa) we ehoskrining geçirilýär.

                 

Merkeziň Barlaghana ylmy-kliniki bolümi dünýä belli kompaniýalaryň häzirki zaman ýokary hilli tehnologiýa enjamlary bilen üpjün edilen. Bu enjamlaryň kömegi bilen döwrebap anyklaýyş barlaglaryň şu aşakdaky görnüşleri geçirilyär: umumy kliniki, biohimiýa, bakteriologiýa, immunologiýa, gormon barlaglary, gemostaz ulgamynyň barlaglary,   allergoanyklaýyş, sitologiýa, serologiýa, PSR barlaglary, neonatal skrining we prenatal anyklaýyş.



  


          Merkez Sebitleşdirme maksatnamasyna laýyklykda, 3-nji “A”derejeli hassahana hökmünde ýurt boýunça endokrin, ýürek-damar keselli we agyr akuşerçilik anamnezli ähli göwreli zenanlara dürli ugurlar boýunça, ýokary derejeli, kämil lukmanlar tarapyndan gerekli maslahatlar berilýär. Merkeziň ginekologiýa bölüminde endoskopiki operasiýalar ýola goýuldy.

 

Bäbekleriň anesteziologiýa we reanimasiýa bölümi 28 orunlyk we ekstremal we çenden aşa pes agramly näsag bäbeklere ýokary hilli kömek bermek üçin neýrosonografiýa, ehokardiografiýa, içki organlaryň ultrases, rentgen barlagy geçirmek üçin  döwrebap enjamlar üpjün edilen. Bölümde bäbeklere inwaziw emleriň sany azaldyldy: inwaziw däl SPAP-emeli dem alyş enjamy giňden ulanylýar, peşew kateterleri aýrylyp-diurezi pampersiň agramyny çekmek usuly, bilirubin derejesini anyklamak üçin  transkutant bilirubinometr ulanylýar. Agyr asfiksiýada doglan bäbeklere sazlanýan gipotermiýa we EEG enjamlary ulanmaklyk ýola goýuldy; ekstremal we çenden aşa pes agramly bäbekleriň  ýaşaýyş ukybynyň artýandygyny hem bellenýär.

TSG we DSM-niň «Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi goramak we goldamak» (1998ý.) maksatnamasynyň esasynda ene süýdi bilen iýmitlendirmeginiň esaslary Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň, orta okuw mekdepleriniň okuw meýilnamalaryna girizildi. Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek maksady bilen, her ýyl sentýabr aýynyň 1-7 aralygynda Milli Ene süýdi hepdeligi bellenýär. Ýaş nesliň sagdyn, kuwwatly bolmaklygyna gönükdirilen wajyp kanunlaryň biri  hem 2016- njy ýylda kabul edilen “Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak” baradaky” kanundyr. Bu kanunda eneligi we çagalygy goramagyň Döwlet kepilligine, jemgyýetde ene süýdüniň ähmiýetini giňden wagyz etmekde wajyp şertleriň döredilmegine esasy orun berilýär. Ene süýdi maksatnamasy boýunça “Ene  süýdüni emýän döwründäki we irki ýaşdaky çagalaryň iýmitlendirilişi barada” TSG we DSM-iň №220 buýrugy tassyklandy (20.07.2017ý.). Täze buýrugyň esasynda, Ene süýdi bilen emdirmekligi gorap saklamak we goldamak baradaky çaga dogrulýan we Saglyk öýleriniň syýasatyna görkezijiler girizildi. Häzirki wagt ýurdumyzda 65 (93%) sany çaga dogrulýan edara “Çaga mähirli gatnaşykly hassahana” atly halkara ada mynasyp boldy.

Merkezde ilkinji gezek 18 orunlyk Çagalaryň ösüşi we irki dikeldiş bölümi açyldy. «Çaganyň irki ösüşi we ony mekdebe taýýarlamak boýunça 2011-2015 -nji ýyllar üçin» milli maksatnamasynyň öňünde goýulan meseleleri amala aşyrmak boýunça UNICEF guramasy bilen hyzmatdaşlykda uly işler alnyp barylýar.

Bu bölüm “Türkmenistanda ösüş pediatriýasy we irki goşulyşma ulgamyny ornaşdyrmagyň   Konsepsiýasy we ony ýerine ýetirmegiň 2016-2020 –nji ýyllar üçin hereketleriň  Meýilnamasyna” laýyklykda, şu maksatnamany ornaşdyrmak boýunça okuw-usulyýet merkezi bolup durýar.

Bu ugruň maksady çaganyň ösüşine maşgalanyň hemme taraplaýyn täsir etmegi bilen öz mümkinçiliklerini doly ösdürmeklik hukugyny üpjün etmek bolup durýar.


Çaganyň ösüşinde bozulmalary ir ýüze çykarmaklyk we ir goşulyşmaklyk ( ösüş pediatriýasy), ösüşden yza galmakl howpuny we çaga maýyplygyny azaltmaklyga kömek eder, çaganyň talaba laýyk ösmek üçin ähli gerekli şertleri döreder.


Ýurdumyzda ilkinji  gezek ýatymlaýyn-anyklaýyş bölümi  açyldy. Bölümiň esasy maksady keselleri wagtynda anyklap we gaýragoýulmasyz kömegi bermekden ybarat. Onuň üçin döwrebap anyklaýyş usullary, ýagny gastroskopiýa, kolonoskopiýa, kompýuter we ýader magnit tomografiýasy ulanylýar.  Bölümde şok ýagdaýlarda gaýragoýulmasyz kömegini bermek üçin gerek bolan derman serişdeler we ýokary hilli gurallar bilen enjamlaşdyrylan ýöriteleşdirilen otag hyzmat edýär.

Merkeziň allergologiýa we pulmonologiýa bölüminde allergiýa keseli güman edilen ähli çagalara immunoglobulin E derejesini IFB  arkaly «Fadiotop-250», obstruktiw alamatlary bolan çagalara spirometriýa ýola goýuldy.

Merkeziň Iç keseller bölüminde çagalarda süýji diabet keselini ir döwründe anyklamak we öňüni almak boýunça uly işler alnyp barylýar.

 Gematologiýa ylmy-kliniki bölüminde nesil yzarlaýan we gazanylan gemolitiki, koagulopatiki, trombositopatiki, gemoblastoz we beýleki gan kesellerinden ejir çekýän çagalar bejergi alýalar. Ýiti leýkoz keselli çagalarda ulanylýan «OLL -REZ BFM -200” shemasy keseliň remissiýa döwrüni uzaltmagyna getirýär.    

Merkezde çaga hirurgiýa ugry boýunça 5 sany  bölüm hyzmat edýär: bir ýaşa çenli hirurgiýa bölümi, I we II hirurgiýa bölümi, gaýragoýulmasyz hirurgiýa, çagalaryň trawmatologiýa, ortopediýa we neýrohirurgiýa bölümi we uroginekologiýa. Bölümlerde Girşprung keselini anyklamakda we bejermekde döwrebap usullar ulanylýar we peşew halta ekstrofiýasyny geçirmeklik üçin täze hirurgiki taktikasy ornaşdyryldy.


Pilorostenozda laparoskopiki pilorotomiýa; garyn  boşlugynyň kistektomiýasy,  nefrektomiýa, appendektomiýa, peşew haltanyň kontaktly  lazer litotripsiýa giňden ulanylýar.

Merkezde çagalarda kardiohirurgiki operasiýalar edilip başlandy: açyk arterial akymy ýapmak, perikard boşlugyny  drenirlemek, alynýürekara we  garynjykara germewiň defektiniň plastikasy.

Merkeziň toksikologiýa we gemodializ bölümi 18 orunlyk.

  

Bölüm nemes kompaniýasynyň “Fresenius Medical Care”, “Multifiltrat” 5008S emeli böwrek enjamy, “Drager” emeli dem alyş enjamy, monitorlar, infyzomatlar bilen enjamlaşdyrylan. Bölümde ýiti zäherlenmeleriň bejergisi, ýiti böwrek ýetmezçilikli çagalara we göwreli zenanlara gemodializ geçirilýär. Dowamly böwrek bozulmalaryndan ejir çekýän çagalara hronodializ geçirilýär.


Anesteziologiýa we reanimasiýa bölüminde kombinirlenen, intubasion we larengial maskalarda uzak dowamly operasiýalar geçirilýär, narkozyň çuňlugynyň we dowamlygynyň görkezijisi  “BIS-datçik” enjamyndan  peýdalanylýar. Bäbeklerde nekrotiki enterokolitlerde kaudal anesteziýasy ýola goýuldy.

Merkezde enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ulgamynyň dürli ugurlary boýunça ylmy-barlag işler işjeň alnyp barylýar, döwlet üçin çaş hünärmenleri – kliniki ordinatura, aspirantura, hünäri kämilleşdirmek okuw-sapaklary alnyp barylýar.

Ýokarda agzalan ähli işleriň  ýeketäk esasy maksady - enäniň we çaganyň saglygyny goramak üçin niýetlenen, milletiň gelejegi sagdyn eneden we çagadan başlanýar.




    







EÇSG YKM "Ene süýdi bilen iýmilendirmek tejribesinde ýetilen sepgitler"

Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş ylmy-kliniki merkezi

Salgysy:744013, Türkmenistan, ş.Aşgabat, Görogly köçesi, 80

Iş telefonlary: (+99312) 369349; (+99312) 368276

Faх: (+99312) 368257



Ene süýdi bilen iýmitlendirmeklik - bäbekler üçin zerur  bolan ýokumly maddalar bilen üpjün etmegiň iň oňat usulydyr. Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy (BSGG) çaganyň alty aýy dolynça diňe ene süýdi bilen iýmitlendirmegi maslahat berýär, soňra goşmaça naharlar çaga berip başlamaklyk bilen, ene süýdi bilen iýmitlendirmekligi çaga iki ýaşaýança ýa-da ondan uly ýaşlarda hem dowam etmekligi ündeýär.   Ondan başga-da BSGG-ň hünärmenleri çaga dünýä inen pursadyndan birinji ýarym sagadyň içinde ene süýdi bilen bäbegi iýmitlendirip başlamalydygyny belleýär. BSGG we UNIСEF bilelikde bäbeklik döwründäki çagalary iýmitlendirmek boýunça Global strategiýasyny işläp taýýarladylar. Bu maksatnama çagalaryň iýmitlenmegini, ösmegini we ulalmagyny, şeýle-de saglygynyň berkemegini üpjün etmeli. Bularyň hemmesi bäbeklik döwründäki we irki ýaşdaky çagalaryň ýaşaýyş derejesiniň ýokarlanmagyna ýardam etmeli. Strategiýa hakyky maglumatlara esaslanan, ol çaganyň ýaşaýşynyň birinji aýlarynda we birinji ýylynda iýmitlenmegiň artykmaç ähmiýetini tassyklaýar. Onda özüniň wajyp rolyny berjaý etmegi üçin her bir enä gerekli bolan goldawyň berilmelidiginiň möhümligi nygtalýar.

Häzirki wagt ene süýdüniň çaga üçin iň oňat iýmit bolup durýandygy mälim. 1998-nji ýylda Türkmensiatanda ene süýdi bilen iýmitlendirmekligi gorap saklamak we goldamak barada Milli maksatnama kabul edildi. 2013-nji ýylda ene süýdi bilen iýmitlendirmekligi goldamak we irki ýaşdaky çagalary iýmitlendirmek hakynda Türkmenistanyň hökümeti iki resminamany makullady.  

Türkmenistanyň ilatynyň sagdyn iýmitlenmegi hakyndaky 2013-2017-nji ýyllar üçin kabul edilen Milli maksatnama, “Çaga mähirli gatnaşykly hassahanalar” başlangyjyny, «Ene süýdi bilen iýmitlendirmegi goramak we wagyz etmek hem-de çaga iýmitiniň önümlerine bildirilýän talaplar hakynda» (2009ý.) Milli kanunyň amala aşyrylmagyny  goldamakdaky resminama bolup durýar we oňa  düzedişler girizilen,     ýagny  çaga iýmitleriniň mugt nusgalaryny eneleriň, onuň maşgala     agzalarynyň arasynda  ýaýratmaklyk  gadagan,  şeýlelik-de  çaga   iýmitlerini öndürijileriň maliýe taýdan höweslendirmegine päsgelçilik döredilýär.   2016-njy ýylda Türkmenistanyň Prezidenti “Türkmenistanda ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak” hakyndaky  kanuna gol çekdi. Kanunda eneleriň we çagalaryň goralmagyny üpjün etmegiň döwlet kepillikleri ýazylan, onda ene süýdi bilen iýmitlendirmekligi wagyz etmek üçin jemgiýetde amatly şertleri döretmeklige  uly  üns berilýär.

    Türkmenistanda ene süýdi bilen iýmitlendirmekligi gorap saklamak we goldamak baradaky maksatnama laýyklykda, lukmançylyk uniwersitetiniň, lukmanlary kämilleşdiriş kafedralaryň, lukmançylyk mekdepleriniň okuw meýilnamalaryna ene süýdi bilen iýmitlendirmekligiň esaslary girizildi. Çaganyň hemme taraplaýyn ösmeginde iýmitlenmegiň düýpli ornunyň barlygyny göz öňüne tutup we ene süýdi bilen iýmitlendirmekligiň dowamlylygyny ýokarlandyrmak maksady bilen, “Türkmenistanda bäbeklik döwründäki we irki ýaşdaky çagalary iýmitlendirmek” hakyndaky TSG we DSM-ň №220 Buýrugy kabul edildi  (20.07.2017ý.)   we BSGG-ň soňky görkezmelerine laýyklykda saglygy goraýyş işgärleri üçin gollanma taýýarlandy.  Täze buýruga laýyklykda çaga dogrulýan gullyklaryň iş tejribesine BSSG/UNIСEF-ň tassyklan üstünlikli ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň 10 düzgüninden başga ýene-de iki täze ädimler ornaşdyrylar: enä mähirli gatnaşyklar we  “Türkmenistanda ene süýdi bilen iýmitlendirmegi wagyz etmek we goldamak” hakyndaky Türkmenistanyň Kanunynyň düzgünnamalaryny berjaý etmek, şeýle-de saglyk öýleriň “Çaga mähirli gatnaşykly Saglyk öýi” atly halkara sertifikatyny almaklyk göz öňüne tutulýar.   BSGG-ň üstünlikli ene süýdi bilen iýmitlendirmegiň  düzgünlerini iş tejribesine girizip, ýurdumyzda 66 sany (93%) çaga dogrulýan edaralar “Çaga mähirli gatnaşykly hassahana” atly Halkara statusy aldylar.

Türkmenistanda ene süýdi bilen bäbegi ir emdirip başlamaklyk (dogumdan soňky birinji ýarym sagadyň içinde) 73% tutýar, birinji alty aýyň dowamynda çagany diňe ene süýdi bilen iýmitlendirmeklik (goşmaça iýmit ýa-da suwuklyk bermesiz) 59% tutýar, bu sebitde iň ýokary dereje bolup durýar. Türkmenistanda UNIСEF-ň wekili Şahin Nilofer belläp geçýär: – “Ene süýdi - täze doglan bäbek üçin iň oňat iýmit bolup durýar. Ene süýdi bilen iýmitlendirmekde ýurt liderlik görkezýändigine we ýokary görkezijilerde saklanýandygyna biz begenýäris”.


Körpäniň başlangyjynyň üstünlikli bolmagy üçin ony iň oňat iýmit bilen üpjün etmek, diňe enäniň borjy bolman, eýsem onuň maşgalasynyň, tutuş jemgiýetiň borjudyr, şu ýylyň ene süýdi hepdeliginiň logotipinde “üç birlik” ýöne ýere görkezilen däl, ol iki uly adamdan hem-de körpäniň bir özünden durýar. Ol ene süýdi bilen iýmitlendirmekligi goramakda, öňe sürmekde we goldamakda bilelikde iş alyp barmaklygyň wajyplygyny nygtaýar.

    2018-nji  ýylyň noýabr aýynyň 7-8 aralygynda Moskwa şäherinde geçiriljek BSGG-ň “Durmuşyň gowy başlangyjy-ene süýdi bilen iýmitlendirmek -ýokanç däl keselleriň öňüni almakda we BSGG-nyň Ýewropa sebitinde durnukly ösüş Maksatnamasyny ornaşdyrmakda” atly halkara maslahatynda Türkmenistanyň  ene süýdi bilen iýmitlendirmekdäki alyp barylýan işleri baradaky çykyşyny tejribe alyşmakda gowy ýetilen sepgitler hökmünde görkezildi.   






“Arçman” şypahanasy


Döredilen ýyly:  1915 ýyl  (2009-njy ýylda täze 420 orunlyk bina guruldy we öň

 hereket edýän durky täzelenen 500 orunlyk binalarynyň üsti ýetirilip, häzirki wagtda

 920 orunlyk dünýä ülňülerine laýyk gelýän şypahana öwrüldi)

Salgysy:  745180.  Türkmenistan,  Ahal welaýat, Bäherden etrap, Arçman şäherçe.

Iş telefonlar:  (+99312) 92-14-10,  (+993131) 26-4-56.

Faks: (+99312) 92-14-10.

Elektron salgysy:    archman@online.tm



   “Arçman”  şypahanasy  Ahal  welaýatynyň  Bäherden  etrabynyň  çäginde, Aşgabat  şäherinden  günbatarda  130 km  uzaklykda  Köpetdagyň “ Degirmendag” diýen  ýeriniň  eteginde  deňiz  derejesinden  157 metr  belentlikde  ýerleşýär. 1915-nji ýylda şypahana ilkinji näsaglary kabul edip başlaýar. 2009-njy ýylda Hormarly Prezidentimiziň tagallasy bilen 420 orunlyk bina guruldy we öň hereket edýän durky täzelenen 500 orunlyk binalarynyň üsti ýetirilip, häzirki wagtda 920 orunlyk dünýä ülňülerine laýyk gelýän şypahana öwrüldi. Arçmanyň kükürtli çeşmesi özünde kükürtli wodorody jemleýän köpsanly termal çeşmeleriniň biri bolup durýar. Arçmanyň şypaly suwy himiki  düzümi  boýunça kükürti, hlory, gidrokorbanatlary, natrini-kalsini-magnini saklaýan gowşak aşgarlanan suwlar  toparyna  degişlidir. Şypaly suwyň  düzüminde kükürt  wodorodyň mukdary  bir litirde  14-16  mg-a  barabardyr. Suwuň  temperaturasy  bütün  ýylyň  dowamynda  28,2-28,5  gradusa deňdir. Suwyň  gury  galyndysynyň  düzüminde  24- dürli  himiki element bar.



Bölümleri:



  1.  Anyklaýyş  bölümlerinde: ultrases barlagy, endoskopiýa barlagy, rentgen barlagy, elektrokardiografiýa barlagy, laborator (ganyň we peşewiň umumy barlagy, ganyň süýjüligi) barlaglary geçirilýär  hem-de ginekolog, stomatolog, newropatolog, kardiolog, gastroenterolog we içkeseller  lukmanlarynyň hyzmatlary bar.


  2. Bejeriş bölümlerinde: 47-enjam bilen enjamlaşdyrylan 15 sany fizioterapiýa bejergileri üçin otaglar, sagaldyş-bedenterbiýe otaglary, wulkan palçygyny ýüze ýapmak otagy, owkalaýyş otaglary, aeroionobejergi otaglary, stounoterapiýa otaglary, parafin-ozokerit ýapgy otaglary, oňurga çekim otaglary, týubaž otaglary   hereket edýär.


  3. Suw bilen bejeriş bölüminde: Köp sany mineral suwly wanna, derman ösümliklerinden wanna, içege ýuwulýan otaglar, aşgazan  ýuwulýan  otag, suw asty  owkalaýyş  otaglary, waginal we rektal tampon otaglary, suw pürkmek arkaly geçirilýän em otag we gidrokolonoterapiýa otaglary hyzmat edýär, şol sanda 1 sany suw içilýän bölümi hereket edýär.

   


Täsiri: Mineral suw içmek, suwa düşmek  we  içegeleri  ýuwmak  üçin  ulanylýar.Mineral suwy içilende we wanna  kabul  edilende  suwuň  düzümindäki  kükürtli  wodorod  we  beýleki  mikroelementler  bedende  bütünleý  özgeriş  döretmek  bilen , dokumalaryň  işjeňligini   ýokarlandyrýar,  gan  aýlanyşygyny  kadalaşdyrýar . Agzalaryň  dokumalaryndaky  gaýnaglama  hadysalarynyň  aýyrylmagyna   ýardam  edýär.  “Saglyk” ýolunyň howasynyň ýene bir aýratynlygy çeşmeden çykýan radon gazy bilen baýlaşýandygydyr.  Radon gazynyň degna ulgamlaryny rahatlandyryjy täsiri bardyr. Bulardan başgada  naharhanalarda berhiz saçaklar,  gök, süýt önümleri hödürlenýär.

 


 

Görkezmeler:



  1. Iýmit siňdiriş ulgamynyň keselleri: Ezofagit, gastritler, holesistit we holangit,  olaryň  diskeniziýalary , enterekolitler , daşky  we  içki babasil,  aşgazanyň  we  onikibarmak  içegäniň  başy remissiýa döwürleri,   semizligiň ýeňil  we  orta derejeleri,süýjüli diabet II-tip.


  2. Ýürek damar ulgamynyň keselleri: Ateroskleroz  keseli, I-II derejeli  gipertoniýa (ýüregiň  we  beýni  gan  aýlanyşygyň  bozulma  alamatlary  ýok  bolan  ýagdaýynda).


  3. Daýanç-hereket ulgamynyň keselleri: Dowamly poliartritler,  artrozo-artritler ( çişi bolmadyk  wagtynda), radikulitler,  osteohondrozlar,


  4. Nerw ulgamynyň keselleri: çakyza, newritler.


  5. Deri keselleri: Neýrodermit, iteşen,  gyzylendigan  demrew, psoreaz,  paropsoreaz.


  6. Aýal-jyns agzalarynyň keselleri:  endokrin  amenorieýalary, ýatgy  we  onuň  goşuntgylarynyň  dowamly  keselleri,  klimaks  zerarly  döreýän  näsazlyklar.

Garşy görkezmeler:



  1. Ýokarda agzalan keselleriň ýiti döwri.


  2.  Arterial gipertoniýa  III-IV derejesi, 


  3. Inçe   keseli.


  4. Insuline garaşly süýjüli  diabetde.


  5. Hirurgiki bejergini talap edýän öt-daş  keseli.


  6. Howply täze döremeler.


  7. Göwrelilik.


  8. Ýokanç keseller.


  9. Içki we daşky gan akmalar.

 









Gaýragoýulmasyz tiz kömek merkezi

      Paýtagtymyzda ýerleşýän 10 gatly, 200 orunlyk, dünýä derejesinde ylmyň iň soňky gazanan döwrebap täze enjamlary bilen üpjün edilen, düzüminde “Tiz kömek” çagyryş gullugy hereket edýän, Gaýragoýulmasyz tiz kömek merkezi 2014-nji ýylyň 21-nji iýulynda Hormatly Prezidentimiziň Ak pata bermegi bilen ulanmaga berildi. Aşgabat şäherindäki Gaýragoýulmasyz tiz kömek merkezi operаsiýa, ýanygy bejeriş, endoskopiki hirurgiýa, neýrotrawmatologiýa, torako-abdominal hirurgiýa, umumy hirurgiýa we 18 orunlyk anesteziologiýa we reanimasiýa bölümlerinden ybaratdyr.



      Merkeziň kabul ediş bölüminde ilkinji gezek ýola goýulan ýörüteleşdirilen “Gaýragoýulmasyz kömek” otagynda näsaglar kabul edilip, ilkinji gaýragoýulmasyz lukmançylyk kömegi bilen üpjün edilýär we ykjam enjamlaryň üsti bilen gyzga wagtyň içinde kesel kesgidi takyk  anyklanylýar. Otag häzirkizaman döwrebap defibrillýator, emeli dem alyş enjamy, laringoskop, ykjam ultrases barlag, elektrokardiograf, göçme rentgen, glýukometr we beýleki anyklaýyş enjamlary, ýewropa standartlaryna gabat gelýän derman we daňy serişdeleri bilen üpjün edilen.



      Bu otagda näsag Merkeze getirilenden gyssagly operasiýalary geçirmäge hem şert döredilen. Ýöriteleşdirilen otagda ähli ugurlar boýunça kärine kämil lukmanlar dünýä ülňülerine laýyk gelýän enjamlar arkaly ejir çekenlere ýokary hilli ilkinji gaýragoýulmasyz saglygy goraýyş kömegini berip, gerek bolan ýagdaýynda şol ýerde operasiýa edip, soňra näsaglary reanimasiýa ýa-da ugurlar boýunça Merkeziň degişli bölümine ýatymlaýyn bejergä ýerleşdirilýär.


    Merkeziň anyklaýyş-maslahat beriş bölümindäki saglygy goraýşyň soňky gazananlary bolan kompýuter tomografiýa, rentgen-flýurografiýa, ultrases, elektrokardiografiýa, fibrogastroduodenoskopiýa, spirografiýa, bronhoskopiýa we beýleki adam bedeninde bolup geçýän üýtgemeleri doly derejede ýüze çykarmakda deňi-taýy bolmadyk enjamlaryň üsti bilen kesel kesgidini anyklamaga ähli  mümkinçilikler bar. Bu enjamlaryň üsti bilen inçe hünärli lukmanlar kesel kesgidini tiz wagtda anyklaýarlar. Öz wagtynda anyklanan kesel kesgidi bejerginiň netijeli bolmagy üçin wajyp şertleriň biridir.


       Merkeziň barlaghanasynda umumy kliniki, biohimiki, serologiki, bakteriologiki we beýleki barlaglar geçirilýär. Bölümde gurnalan  analizatorlaryň, fotometrleriň we beýleki dünýä ülňülerine gabat gelýän enjamlaryň üsti bilen zerur bolan laborator barlaglaryň köp mukdarda we gysga wagtda geçirilmegi işiň has-da netijeli bolmagyna ýardam berýär. Merkeziň anesteziologiýa we reanimasiýa bölüminde näsaglara doly derejede gaýragoýulmasyz lukmançylyk kömegi berilýär. Bu bölümiň bejeriş otaglarynda dünýä ülňülerine laýyk gelýän emeli dem alyş enjamlar, kardiomonitorlar, defibrillýatorlar, multifiltrat enjamy, infuziomatlar, lineomatlar we beýleki enjamlar bar. Bölümdäki köp funksiýaly ýörite ýataglarу näsaglara amatly bolar ýaly dürli görnüş boýunça üýtgedip ulanyp bolýar. Şeýle-de, bu bölümde näsaglara arassaçylyk işleri geçirmek üçin ýörite aýratyn şertler döredilen. Operasiýa bölüminde gaýragoýulmasyz ýagdaýda bir wagtda birnäçe operasiýalary geçirmek üçin niýetlenen enjamlaryň üsti bilen laporoskopiki hirurgiýa, neýrotrawmatologiýa, torako-abdominal hirurgiýa ugurlary boýunça, şeýle-de ýanyk şikesini alan näsaglara çylşyrymly operasiýalar geçirilýär. Dünýä tejribesini öwrenip, bejerginiň täze usullaryny işde ornaşdyrmak, Merkezde hereket edýän ugurlar boýunça Germaniýa döwletiniň tejribeli hünärmenleri bilen özara tejribe alyşyp, olar bilen biziňhirurg, neýrohirurg lukmanlaryň çylşyrymly operasiýalary bilelikde geçirmegini ýola goýmak merkeziň iş tejribesinde esasy orun tutýar. Merkezde hereket edýän endoskopiki hirurgiýa bölüminde az inwaziwli endoskopiki operasiýalar ýerine ýetirilýär. Merkeziň ähli hirurg lukmanlary operasiýanyň bu görnüşini ýokary hilli ýerine ýetirmegi başarýarlar. Operasiýanyň bu görnüşi geçirilen näsaglar operasiýa geçirilenden soňra 2-3 günüň dowamynda öýlerine çykarylýar. Bu bolsa, näsaglaryň öz wagtyna iş orunlaryna, maşgala ojaklaryna gowuşmagyna ýardam berýär.


                Merkezde pankreato-duodenal ulgamynyň patologiýalarynda we öt ýollarynyň kesellerinde gapdal optikaly duodenoskopyň kömegi bilen az inwaziwli operasiýalary geçirmeklik ornaşdyryldy. Şeýle-de, neýrohirurgiýa ugry boýunça, Mikroskop enjamynyň kömegi bilen, oňurgara diskleriň ingisini aýyrmak-Mikrodiskektomiýa, boýun oňurgara diskleriň ingilerini aýyrmagyň täze usuly, ýagny, öňden çemeleşme arkaly aýrylan diskiň ýerine implast (keýç) goýmak, oňurga sütüniniň durnuksyzlygynda täze usullar bilen stabilizirleýji operasiýalary geçirmek we boýun oňurgara diskleriň ingilerini aýyrmagyň operatiw bejergisi giňişleýin ornaşdyrmak ýola goýuldy. Ýanyk ýaralary üçin niýetlenen operasiýa otagynda uzak bitmeýän, bedeniň uly meýdanyny tutýan ýanyk ýaralarda autodermoplastika usuly bilen bejergi çäreleri geçirilýär. Bu bolsa, bedeniň uly medanyny tutýan ýanyk kesellerinde näsagy halas etmäge uly mümkinçilikler döredýär. Bölümdäki dünýä ülňülerine gabat gelýän ýanyklary bejerýän häzirkizaman döwrebap ýörite wanna otaglary, sargy wagtynda ulanylýan ionizirlenen duşlar, ýanyk ýaralarynda dezinfeksiýa geçirilýän aeroterapewtiki otaglar näsaglaryň gaýraüzülmesiz çalt gutulmagyna ýardam berýär.



       Merkeziň ýatymlaýyn bölümlerindäki otaglar 1 we 2 orunlyk bolup, näsaglar üçin ähli amatly şertler döredilen. Ýagny, otaglarda köp görnüşli funksional ýataglar, telewizorlar, azyk önümleri  üçin sowadyjy enjamlar, geýim-eşikler üçin aýratyn şkaflar we aýratyn arassaçylyk-gigiýena otaglary bar. Şeýle-de, ýatymlaýyn otaglaryň ählisinde kislorod bilen üpjün edýän ulgam, nobatçy şepagat uýasyny çagyrmak üçin nokatlar, merkezleşdirilen ýylylyk we howa sowadyjy ulgamlar hereket edýär.  Merkezde näsaglar üçin bejerginiň esasy tapgyrynyň biri bolan fizioterapiýa bölümi hem  hereket edýär. Onda owkalama, fiziobejeriş, iňňe bilen bejermek, bejeriş bedenterbiýe we beýleki usullar bilen bejergi işleri geçirilýär. Çagyryşlary kabul edip, olary degişli ugurlar boýunça lukmanlara geçirip, gysga wagtyň dowamynda ýerine ýetirilmegini gazanmak Merkezde hereket edýän çagyryş gullugynyň esasy wezipesi bolup durýar. Merkeziň çagyryş gullugynyň işini has-da kämilleşdirmek, ilata berilýän gaýragoýulmasyz tiz lukmançylyk kömeginiň hilini gowulandyrmak we “Tiz kömek” awtoulaglaryny rejeli ulanmak maksady bilen, Germaniýa döwletiniň hünärmenleriniň iş tejribesi öwrenilip, ýola goýulan JPS aragatnaşyk ulgamy Merkeziň işiniň dünýä derejesinde ýokary galandygyna şaýatlyk edýär.



       Çagyryş gullugynda GPS ulgamynyň ornaşdyrylmagy bilen, adamyň jan saglygy üçin wagtyň gymmatly döwrüni tygşytly we dogry hem-de netijeli ulanmaga mümkinçilik döredi. Has takygy, Merkezde ýerleşdirilen Aşgabat şäheriniň elektron kartasynyň üsti bilen, çagyryşa giden “Tiz kömek” awtoulagynyň haýsy ugur boýunça barýandygyny ýa-da duran salgysyny anyklap, oňa Merkeze gelmezden indiki çagyryş geçirilýär. “Tiz kömek” awtoulagynyň kartada şekillendirilen şertli reňkleri boýunça olaryň çagyryşdadygyny, çagyryşy ýerine ýetirip, indiki çagyryşy kabul etmäge taýýardygyny ýa-da ulagjaýa çalşyga gelendigini kesgitläp bolýar. JPS ulgamynyň we rasiýalaryň kömegi bilen çagyryşa barylan salgydan ýa-da ýolda hassahana barylýarka gaýragoýulmasyz nobatçylyk edýän hassahanalar bilen aragatnaşykda bolup, olaryň agyr ýagdaýdaky näsaglary kabul etmäge taýýar bolup durmagy duýdurylýar. Çylşyrymly ýagdaýlar ýüze çykanda bolsa, çagyryşa giden lukman ýa-da feldşer rasiýalaryň üsti bilen näsagy alyp barmakda belli çözgüde gelmek üçin Merkezde nobatçylyk edýän uly lukman bilen maslahatlaşýarlar. Tejribeli lukmanlar tarapyndan Merkezde telefonyň üsti bilen raýatlara islendik wagt maslahat bemeklik ýola goýulan. Şeýle-de, Merkezde raýatlara ugurlar boýunça ýöriteleşdirilen gaýragoýulmasyz tiz lukmançylyk kömegini bermek üçin ýörite taýýarlykly reanimasiýa, kardiologiýa, newrologiýa, trawmatologiýa, pediatriýa çagyryş toparlary hyzmat edýär.


      Hormatly Prezidentimiziň sowgat beren dünýä ülňülerine gabat gelýän lukmançylyk enjamlary ornaşdyrylan lukmançylyk dik uçary we Reanimobil “Tiz kömek” ulaglary ilata ýöriteleşdirilen saglygy goraýyş kömegini bermekde bu günler halkyň hyzmatynda. Dik uçaryň kömegi bilen gaýragoýulmasyz lukmançylyk kömegine mätäç bolan näsaglar ýurdumyzyň islendik künjeginden getirilip, paýtagtymyzda ýerleşýän ýöriteleşdirilen hassahanalara ýerleşdirilýärler. Bu bolsa, Baş maksatnamamyz bolan “Saglyk” döwlet maksatnamasynyň esasy wezipeleriniň biri bolan adamlayň ömür dowamlylygyny uzaltmaga, maýyplygyň öňüni almaga uly ýardam berýär.


Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň Merkezde hereket edýän ugurlar boýunça kafedralarynyň ýerleşmegi, professor-mugallymlaryň tiz wagtda näsaglara ýokary hilli maslahatlary bermegine, gysga wagtda ähli ugurlar boýunça konsiliumlary geçirmäge, şeýle-de, degişli ugurlar boýunça hünärmenleri taýýarlamaga, olaryň işini kämilleşdirmäge, şeýlelikde, kärine kämil lukmanlary taýýarlamaga uly ýardam berýär. Işlemäge ajaýyp şertler döredilen Merkezde zähmet çekýän öz käriniň ussatlary, ýeňil elli lukmanlaryň Arkadag Prezidentimize alkyşlarynyň çägi ýok! Il-günüň saglygy, bagtyýarlygy üçin gijesini-gündiz edip işleýän Mähriban Prezidentimiziň jany sag, işi rowaç bolsun!


Biziň elektron salgymyz: healthtm@online.tm